Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Προστατευόμενες Περιοχές και Φορείς Διαχείρισης
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Προστατευόμενες Περιοχές και Φορείς Διαχείρισης

  • A-
  • A+

Δημοσιεύτηκε ο νόμος (4685/20) για τον εκσυγχρονισμό της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι ο όρος «εκσυγχρονισμός» έχει χάσει το νόημά του όπως εξάλλου και ο ταλαιπωρημένος όρος «μεταρρύθμιση». Προβαίνουμε σε αλλεπάλληλες μεταρρυθμίσεις που μάλλον απορρυθμίζουν…Και έτσι, αντί να βελτιώσουμε το θεσμικό πλαίσιο στα αναγκαία μόνο σημεία και να προχωρήσουμε σε προγράμματα υλοποίησης, αλλάζουμε διαρκώς, ατάκτως και χωρίς αξιολόγηση τη νομοθεσία, συχνά πριν καν την εφαρμόσουμε, δημιουργώντας θεσμικό χάος. Επίσης, φτιάχνουμε θεσμικά εργαλεία αλλά στη συνέχεια τα εγκαταλείπουμε στην τύχη τους.

Αυτό περίπου συμβαίνει και με το θέμα της προστασίας της φύσης. Ανάμεσα στις διατάξεις του νέου νόμου είναι και η κατάργηση των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών (ΦΔΠΠ). Ενός εργαλείου, που η πολιτεία δεν το στήριξε όσο και όταν έπρεπε και τώρα το καταργεί χωρίς να εισακούσει τις απόψεις πολλών και σοβαρών περιβαλλοντικών οργανώσεων της χώρας. Επειδή προσωπικά έχω συμβάλει στη δημιουργία του θεσμού των ΦΔΠΠ στην Ελλάδα, θεωρώ υποχρέωσή μου να επιχειρήσω κάποιες επισημάνσεις.

Για να δούμε την αποτελεσματικότητα του συστήματος που προτείνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), πρέπει να περιμένουμε αρκετά. Εκείνο όμως το οποίο βλέπουμε τώρα είναι η φιλοσοφία του συστήματος. Γιατί και αν ακόμα έχει κάποιο αποτέλεσμα, αυτό δεν θα έχει το απαραίτητο κοινωνικό, πολιτικό και οικολογικό αντίκρισμα. Με τη φιλοσοφία αυτού του συστήματος υπάρχει διαφωνία, γιατί ακριβώς δεν στηρίζεται στην αποκεντρωτική λογική η οποία συνήθως ακολουθείται διεθνώς στο θέμα αυτό.

Πράγματι, για τον σωστό σχεδιασμό και τη διαχείριση των Π.Π. πρέπει να εξασφαλίζονται η τοπικότητα, η συμμετοχή, η αποκέντρωση, η λειτουργικότητα, η ευελιξία. Και ακριβώς για τον λόγο αυτό, οι Φ.Δ. πρέπει να έχουν θεσμική οντότητα και αυτονομία, δηλαδή νομική προσωπικότητα, όπως ακριβώς συμβαίνει με τους φορείς πολλών άλλων «διαχειριζόμενων αντικειμένων» στη χώρα μας (π.χ. λιμάνια). Και φυσικά, κάτω από την ομπρέλα του αρμόδιου υπουργείου Περιβάλλοντος.

Αντ’ αυτού προχωρούμε σε μια γραφειοκρατική και ονοματολογική ισοπέδωση. Οι Φ.Δ. δεν είναι μόνο τεχνοκρατικά συμβούλια. Είναι σύνθετες οντότητες γιατί η διοίκηση και διαχείριση των Π.Π. δεν είναι αμιγώς επιστημονικό έργο και άρα χρειάζεται η ουσιαστική -και όχι προσχηματική- συμμετοχή των κοινωνικών και παραγωγικών οργανώσεων. Οι νέες μονάδες και επιτροπές διαχείρισης δεν έχουν νομική υπόσταση ούτε και οικονομική διαχείριση. Ειδικά οι επιτροπές μιμούνται τα κανονικά διοικητικά συμβούλια των Φ.Δ., χωρίς να έχουν την αναγκαία διοικητική αυτοτέλεια και τις αντίστοιχες αρμοδιότητες.

Ο νέος κεντρικός Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), που αντικαθιστά τους Φ.Δ., προσθέτει άσκοπα νέο «διοικητικό βάρος» τη στιγμή που στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπάρχουν: α) Γενική Γραμματεία φυσικού περιβάλλοντος, β) Γενική Διεύθυνση περιβαλλοντικής πολιτικής γ) Διεύθυνση διαχείρισης φυσικού περιβάλλοντος και βιοποικιλότητας, δ) Επιτροπή για τη φύση (υποχρεωτική δομή λόγω της οδηγίας NATURA), της οποίας ο ρόλος… αναζητείται, καθώς και άλλες δομές.

Ξεκινάμε λοιπόν… και πάλι από την αρχή, για να συγκροτήσουμε έναν ΟΦΥΠΕΚΑ με νέο διοικητικό συμβούλιο, γενικό διευθυντή, διευθυντές, τμηματάρχες και στελέχη (μήπως για να αλλάξουμε τα πρόσωπα;) και μετά… να φτιάξουμε τις 24 μονάδες διαχείρισης (ΜΔΠΠ) και μετά… να συγκροτήσουμε τις συμβουλευτικές επιτροπές διαχείρισης των ΜΔΠΠ κ.λπ., για να φτάσουμε κάποτε και στον στόχο μας: τη διαχείριση της φύσης!..

Το χειρότερο είναι ότι ο ΟΦΥΠΕΚΑ αναλαμβάνει και τα πολύ γενικά και «βαριά» ζητήματα της κλιματικής αλλαγής και της αειφόρου ανάπτυξης που αντιπροσωπεύουν σχεδόν όλες τις δράσεις του ΥΠΕΝ (κυριολεκτικά ένα υπουργείο… μέσα στο υπουργείο) και που συμπλέκονται αδόκιμα και αχρείαστα με το ειδικότερο θέμα των Προστατευόμενων Περιοχών. Επιπλέον, ακόμα κι αν δεχόμασταν την ανάγκη ύπαρξης ενός κεντρικού φορέα πέραν των υπαρχουσών κεντρικών δομών, αυτό δεν θα αναιρούσε τη δυνατότητα και τη σκοπιμότητα διατήρησης των υφιστάμενων Φορέων Διαχείρισης ως νομικών προσώπων.

Από την άλλη πλευρά και εστιάζοντας την κριτική μας στο περιεχόμενο των χωρικών διευθετήσεων, καθίσταται φανερό ότι η προτεινομένη ρύθμιση των ζωνών στις Π.Π. πάσχει μεθοδολογικά και ουσιαστικά, ενώ διαπιστώνεται εννοιολογική σύγχυση μεταξύ των όρων «ζώνη», «περιοχή» και «χρήση γης». Προβληματικά και τα περί χαρακτηρισμών των αντικειμένων προστασίας, των σχεδίων και μελετών καθώς και των μεταξύ τους σχέσεων, ενώ γίνεται (ανάμεσα σε άλλες ορολογικές αστοχίες) αδόκιμη και καταχρηστική χρήση του όρου «διακυβέρνηση».

Συμπερασματικά, οι Φ.Δ. απαξιώθηκαν αδικαιολόγητα με έωλα επιχειρήματα τη στιγμή που μόνοι και αβοήθητοι και παρά τα προβλήματα και τις αδυναμίες τους, έκαναν αξιόλογο έργο από το 2003. Αντί να αναληφθεί, από το ΥΠΕΝ, μια γενναία προσπάθεια υποστήριξης, αναβάθμισης και βελτίωσης του έτοιμου δικτύου των Φ.Δ., αποδοθήκαν σ’ αυτούς ευθύνες που δεν τους ανήκαν, για όλα τα κακώς κείμενα της προστασίας της φύσης στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα την προσχηματική κατάργησή τους. Κρίμα…

* ομότιμος καθηγητής χωροταξικού-περιβαλλοντικού σχεδιασμού Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κέρδισε τον κόσμο, έχασε τους Γερμανούς
Η ΑΝΓΚΕΛΑ ΜΕΡΚΕΛ κυβερνά αυτή τη χώρα για δώδεκα χρόνια. Επέβαλε ένα βάρος δισεκατομμυρίων στους Γερμανούς προκειμένου να προστατευθεί ο ευρωπαϊκός Νότος από την κατάρρευση και για να προωθήσει την εικόνα της...
Κέρδισε τον κόσμο, έχασε τους Γερμανούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κλιματική αλλαγή και οι 5 εθνικοί μας στόχοι
Ολοκληρώνεται αυτήν την εβδομάδα στο Παρίσι η συνάντηση των 150 ηγετών του κόσμου, προκειμένου να καταλήξουν σε μια νέα, παγκόσμια, νομικά δεσμευτική συμφωνία για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, με...
Η κλιματική αλλαγή και οι 5 εθνικοί μας στόχοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάμε όλοι μαζί μπροστά
Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι σε ολόκληρο τον κόσμο διαδηλώνουν μαζικά στους δρόμους για την κλιματική κρίση. Απαιτούν από τους πολιτικούς των χωρών τους να εισακούσουν τις βροντερές προειδοποιήσεις της...
Πάμε όλοι μαζί μπροστά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρώπη να γίνει πρωτοπόρος στην προστασία του κλίματος
Η Ευρώπη πρέπει να δώσει προτεραιότητα στη μάχη εναντίον της κλιματικής υπερθέρμανσης, η οποία μπορεί να ’ναι ίσως και λύση για τα υπόλοιπα οικολογικά και οικονομικά ή πολιτιστικά ζητήματα
Η Ευρώπη να γίνει πρωτοπόρος στην προστασία του κλίματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνικό σχέδιο εισαγόμενων καυσίμων
Η πλήρης απολιγνιτοποίηση δεν επιλέγεται χάριν του περιβάλλοντος αλλά του φυσικού αερίου, που καλείται να καλύψει και τις βέβαιες καθυστερήσεις στη διείσδυση των ΑΠΕ τα επόμενα χρόνια. Είναι απόλυτα ρεαλιστική...
Εθνικό σχέδιο εισαγόμενων καυσίμων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Mad Max: σενάριο δυστοπικής ταινίας ή επαπειλούμενη πραγματικότητα;
Ο κόσμος μας αλλάζει και χρειάζεται ακόμα μία φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας νέα σκέψη, για να μπορούμε να ζούμε ελεύθερα σε έναν κόσμο που τους χωράει όλους. Ακόμα κι αν οι επιστήμονες χτυπούν καμπάνες...
Mad Max: σενάριο δυστοπικής ταινίας ή επαπειλούμενη πραγματικότητα;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας