Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το Έθνος και η Πανδημία του

Το Έθνος και η Πανδημία του

  • A-
  • A+

Τα αφηγήματα που πλαισίωσαν, και σε ένα βαθμό συνεχίζουν να πλαισιώνουν την τελευταία παγκόσμια υγειονομική κρίση παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Πιο συγκεκριμένα η περιγραφή της πανδημίας ως «αόρατη απειλή», οι συζητήσεις περί «εμπόλεμης κατάστασης» αλλά και άλλες νοηματικές κατασκευές όπως αυτές περί «ηρώων», «νεκρών» και «θυσιών» χρειάζονται την προσοχή μας. Κάθε αφήγηση αποτελεί μια κατασκευή.

Ο ομιλητής – εδώ η κυβέρνηση, για παράδειγμα – χρησιμοποιεί μια σειρά από υλικά – γλωσσικούς όρους και ρεπερτόρια, μεταφορές και αλληγορίες – προκειμένου να επικοινωνήσει πολύπλοκα γεγονότα και έννοιες δημιουργώντας στο μεταξύ συνεκτικές και σαφείς ιστορίες. Ο τρόπος, ωστόσο, με τον οποίο επιλέγουμε να περιγράψουμε ένα γεγονός δεν είναι τυχαίος αλλά αποτελεί κοινωνική πρακτική η οποία ενεργοποιεί συγκεκριμένους μηχανισμούς με συγκεκριμένους συχνά στόχους.

Τα ενημερωτικά δελτία των 6μμ με τους κύριους Τσιόδρα και Χαρδαλιά ή τα αντίστοιχα των Τραμπ και δρ. Άντονι Φάουτσι στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, η επιφυλακτικότητα της ελληνικής κυβέρνησης ως προς το κλείσιμο των εκκλησιών συνιστούν μέρος ευρύτερων πρακτικών οι οποίες στοχεύουν στην καλλιέργεια της εθνικής, σε βάρος συχνά μιας ευρύτερης κοινωνικής συνοχής.

Είναι χρήσιμο να εξετάσει κανείς τους τρόπους με του οποίους ενεργοποιούνται και εργαλειοποιούνται οι παραπάνω νοητικές κατασκευές, τους κινδύνους που τις συνοδεύουν αλλά και κάποια ανοίγματα που δημιουργούν τα νέα αφηγήματα και ευκαιρίες, πιθανώς, για επανανοηματοδότηση τους και δημιουργία νέων ηγεμονικών αφηγημάτων.

Το έθνος και οι ήρωες του

Ο πόλεμος είναι γενεσιουργός δύναμη του έθνους ενώ δεν υπάρχουν έθνη χωρίς μάρτυρες και ήρωες. Οι διάφορες εθνικές γιορτές, οι τελετές και οι παρελάσεις στόχο έχουν άλλωστε ως στόχο να μας υπενθυμίζουν την προσφορά τους και να ανανεώνουν την εθνική συνοχή. Σήμερα βρισκόμαστε εν μέσω μιας διαδικασίας παραγωγής νέων ηρώων των οποίων την ανάγκη το έθνος πάντα έχει.

Οι πολεμιστές, οι φαντάροι, οι άνθρωποι που μάχονται στη πρώτη γραμμή, όπως κατ’ επανάληψη ακούσαμε τους τελευταίους μήνες, είναι τα βασικά υποκείμενα ενός πολέμου. Στη σημερινή «εμπόλεμη κατάσταση», όπως αυτή περιγράφεται, το μέτωπο, ωστόσο, η πρώτη γραμμή δεν βρίσκεται σε κάποια μακρινή ορεινή ή παράκτια περιοχή αλλά στα σουπερμάρκετ της γειτονιάς μας, στα εργοστάσια και στα νοσοκομεία του αστικού τοπίου του οποίου είμαστε όλοι και όλες κάτοικοι.

Το ότι από την Ιταλία, μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες – στη Νέα Υόρκη καθημερινά στις 7 το απόγευμα – χειροκροτούνται οι «ήρωες» αυτού του πολέμου δεν είναι μια τυχαία ή αυθόρμητη απαραίτητα πράξη με μονοσήμαντες συμβολικές διαστάσεις. Την στιγμή που κάνουν εμφανή την τεράστια κοινωνική προσφορά των συμπολιτών μας την ίδια στιγμή δημιουργούν ένα παραπέτασμα πίσω από το οποίο οι κυβερνήσεις μας κρύβουν μια σειρά πολιτικών πρακτικών.

Η ηρωοποίηση των νοσηλευτών, των οδοκαθαριστών, των οδηγών των μέσων μαζικής μεταφοράς, των ανθρώπων που είναι υπεύθυνοι για την μεταφορά τροφίμων – οι «essential workers» όπως έγιναν γνωστοί στην Αμερική – οι πλέον απαραίτητοι εργαζόμενοι δηλαδή από τις τάξεις των οποίων διεθνώς μετράμε τους περισσότερους νεκρούς έχει χαρακτήρα βαθιά πολιτικό.

Το πολεμικό αφήγημα, μέρος του οποίου είναι οι «απαραίτητοι εργαζόμενοι» κανονικοποιεί και νομιμοποιεί θανάτους οι οποίοι γίνονται αντιληπτοί ως αναπόφευκτες αν όχι απαραίτητες θυσίες, θυσίες που όλοι οι πόλεμοι απαιτούν. Στο μεταξύ αποκρύπτει το γεγονός ότι οι θάνατοι αυτοί είναι αποτέλεσμα νεοφιλελεύθερων πρακτικών οι οποίες εδώ και χρόνια έχουν διαλύσει το σύστημα υγείας – σε κάποιες χώρες περισσότερο από κάποιες άλλες – και έχουν οδηγήσει στην υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας.

Τα χειροκροτήματά μας ή εκδηλώσεις όπως αυτή που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 28 Απριλίου όταν το ακροβατικό σμήνος του πολεμικού ναυτικού των ΗΠΑ στριφογύρναγε για σαράντα λεπτά πάνω από τη πόλη  σκεπάζουν μόνο την σιωπηρή απραξία των κυβερνήσεων και του κόσμου του κεφαλαίου.

«Εμείς» και οι «Άλλοι»

Η απειλή ενάντια στην οποία πολεμάμε, όπως καθημερινά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας υπενθυμίζουν, είναι ωστόσο αόρατη. Πέρα ίσως από τους ερευνητές και βιολόγους οι υπόλοιποι δεν είμαστε σε θέση να την αντιληφθούμε στη καθημερινότητα μας.

Όταν, ωστόσο, ο ιός, η αόρατη αυτή απειλή περιγράφεται ως «ο Κινεζικός ιός», όπως επανειλημμένως τον χαρακτήρισε ο Τραμπ, τότε ο εχθρός, η απειλή αυτή είναι εύκολο να οπτικοποιηθεί και βέβαια να «αντιμετωπισθεί», όπως έχει δείξει η ραγδαία αύξηση των ρατσιστικών επιθέσεων στην Αμερική. Μια τέτοια οπτικοποίηση αλλά και οι περιγραφές του ιού ως στοιχείο εισαγόμενο, από την Ευρώπη – περιγραφή πάλι αυτή του πλανητάρχη – ή όπου αλλού δικαιολογεί πρακτικές όπως το κλείσιμο των συνόρων, η απαγόρευση της μετανάστευσης – απόφαση και αυτή που πήρε η Αμερικανική κυβέρνηση.

Εν συντομία, αν και ο ιός δεν είναι ορατός, γίνεται ωστόσο σαφές ότι πρόκειται για μια εξωγενή απειλή, κάτι του οποίου φορέας και κομιστής είναι ο ξένος, ο άλλος και εδώ ακριβώς ενεργοποιούνται πάλι ιδέες οι οποίες βρίσκονται στα θεμέλια του έθνους κράτους. Το έθνος συγκροτείται στη βάση του «εμείς» και «οι άλλοι», οι «γηγενείς» και οι «ξένοι» και αυτή είναι μια από τις πλέον επικίνδυνες αρχές πάνω στην οποία όλα τα εθνικά αφηγήματα, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό συγκροτούνται. Ο ρατσισμός, η ξενοφοβία οικοδομούνται επάνω σε αυτήν ακριβώς την αρχή.

Πατρίς – Θρησκεία – Οικογένεια

Κάθε έθνος νοείται καταρχάς ως μια πολιτιστική οντότητα της οποίας η ιστορία συχνά χάνεται στα βάθη του χρόνου ενώ κάποια πολιτιστικά χαρακτηριστικά του και θεσμοί αναγνωρίζονται ως θεμελιώδη. Στην περίπτωση της Ελλάδας, μαζί με τον Μέγα Αλέξανδρο και την κλασσική αρχαιότητα, η ορθόδοξη εκκλησία αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο της ταυτότητας του έθνους. Υπό αυτό το πρίσμα μπορεί κανείς να αντιληφθεί την δυσκολία της κυβέρνησης να αντιπαρατεθεί με τον κλήρο καθώς έτσι εμφανιζόταν να υποβιβάζει έναν από τους θεμελιώδεις θεσμούς του έθνους.

Η όλη προσπάθεια της κυβέρνησης άλλωστε για στενή συνεργασία με την εκκλησία σκοπό έχει να επιδείξει την αφοσίωση της στους θεσμούς αυτούς βάζοντας στο μεταξύ την αρχή της ανεξιθρησκείας και τον διαχωρισμό κράτους-εκκλησίας σε δεύτερη μοίρα. Τη στιγμή μάλιστα όπου οι μεταναστευτικές ροές, κυρίως μουσουλμανικών πληθυσμών παρουσιάζονται ως απειλή για το έθνος η προάσπιση της εκκλησίας από το έθνος-κράτος εμφανίζεται ως άμεση προτεραιότητα.

Η οικογένεια επίσης αποτελεί θεμελιώδη θεσμό και κατεξοχήν χώρο αναπαραγωγής του έθνους. «Μείναμε Σπίτι» για να προστατεύσουμε αυτόν ακριβώς το θεσμό, όπως οι αναφορές σε παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια έκαναν αρκετά σαφές. Η εστία άλλωστε και η οικογένεια είναι έννοιες σχεδόν ταυτόσημες.

Το αναπαραστατικό αυτό σχήμα, ωστόσο – ακόμα και με την παραδοχή της σκοτεινής του πλευράς που το μήνυμα «Μένουμε σπίτι, δεν μένουμε σιωπηλοί» ανέδειξε – δημιουργεί μια πλαστή πραγματικότητα αποσιωπώντας την πραγματικότητα μιας σειράς πληθυσμιακών ομάδων. Οι άστεγοι, οι πρόσφυγες, οι φυλακισμένοι και οι έγκλειστοι σε οίκους ευγηρίας ηλικιωμένοι όχι μόνο δεν βρήκαν κάποια θέση σε αυτό το σχήμα αλλά ούτε και κάποια κυβερνητική πολιτική, στην Ελλάδα όπως και πολλές άλλες χώρες, έκανε κάποια ιδιαίτερη πρόβλεψη με τραγικά, σε πολλές περιπτώσεις αποτελέσματα.

Το έθνος και οι φιλόσοφοι του

Το έθνος επιφυλάσσει ιδιαίτερο ρόλο για τους ειδικούς, τους διανοούμενους – τους φιλοσόφους του. Είναι αυτοί – πολύ σπάνια αυτές – που χαράζουν την κατεύθυνση του, συνοψίζουν τις επιθυμίες του, την ιστορία του και αναλαμβάνουν να διαγράψουν την μελλοντική του πορεία, συχνά αυτεπάγγελτα. Είναι οι πολιτικές και επιστημονικές ελίτ στις οποίες καλούμαστε να μεταθέσουμε όλη μας την εμπιστοσύνη εν ονόματι μιας τεχνογνωσίας που ο δήμος, το έθνος υποτίθεται δεν κατέχει.

Η ιατρική επιστήμη, η επιστήμη της πολιτικής γίνονται αντιληπτές ως αντικείμενο αυστηρά των ειδικών. Τον ρόλο αυτό κλήθηκαν τους τελευταίους μήνες να διαδραματίσουν οι κ. Τσιόδρας και Χαρδαλιάς στην Ελλάδα, οι Τραμπ και Δρ. Φάουτσι στις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλα ανάλογα ιατρικά και πολιτικά δίδυμα ανά τον κόσμο της πανδημίας.

Κάθε μέρα στις 6 ακριβώς το απόγευμα καλούμασταν να γίνουμε κοινωνοί αυτής ακριβώς της αλήθειας και να εμπιστευτούμε την εξουσία των ειδικών, να μεταθέσουμε τις ευθύνες μας, να απεκδυθούμε του δικαιώματος μας στην κριτική. Μπορεί να μη είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τις συμπεριφορές του ιού ή τις αντιδράσεις του ανθρώπινου σώματος μπορούμε και οφείλουμε, ωστόσο, να κρίνουμε αν οι πολιτικές των κυβερνήσεων μας προωθούν ένα σύστημα υγείας που μας προφυλάσσει ή όχι από τέτοιου είδους πανδημίες που καθόλου απρόβλεπτες δεν ήταν.

Η επανάληψη της καθημερινής αυτής ενημέρωσης την οποία με ευλαβική συνέπεια παρακολουθούσαν εκατομμύρια πολιτών απέκτησε ένα χαρακτήρα τελετουργικό με σημαντική λειτουργεία για την ανασύσταση της φαντασιακής κοινότητας του έθνους που στην νέα αυτή κατάσταση έκτακτης ανάγκης καλούνταν να συναινέσει με αποφάσεις και πρακτικές που οδηγούν στη χαλάρωση του κοινοβουλευτισμού, την απαξίωση της δημοκρατίας και την καταπάτηση των πολιτικών μας δικαιωμάτων, κυρίαρχο μεταξύ των οποίων αυτό της κριτικής και της διαμαρτυρίας.

Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης ως μόνιμη βιοπολιτική

Συνοψίζοντας, τα αφηγήματα που οι διάφορες εθνικές κυβερνήσεις έχουν θέσει σε λειτουργία εν μέσω της πανδημίας έχουν ως στόχο την καλλιέργεια της εθνικής συνοχής και την δημιουργία ενός συμπαγούς εθνικού κορμού αυστηρά και άκριτα προσδεμένου στην πολιτική ηγεσία η οποία αναλαμβάνει να τον οδηγήσει στις επόμενες θυσίες που ο νεοφιλελευθερισμός θα συνεχίσει να απαιτεί.

Τα υψηλά ποσοστά αποδοχής όλων σχεδόν των πολιτικών αρχηγών που εμφανίζονται να ηγούνται των προσπαθειών αντιμετώπισης της υγειονομικής αυτής κρίσης αποτελούν και απόδειξη της επιτυχίας αυτών των πρακτικών. Σε αυτό ακριβώς το σημείο όμως μπορεί κανείς να εντοπίσει μια σειρά από άλλους κινδύνους.

Ενόψει της νέας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που η πανδημία επιταχύνει και της όξυνσης των ταξικών διαφορών τα κράτη και οι κυβερνήσεις τους επενδύουν στην εθνική συσπείρωση προκειμένου να νομιμοποιήσουν πρακτικές ασύμφωνες με τους κανόνες της αστικής δημοκρατίας. Ο ρατσισμός και η ξενοφοβία θα τεθούν και πάλι στην υπηρεσία πολιτικών που έχουν ως στόχο να αποπροσανατολίζουν από την μία και από την άλλη να καρπώνονται τα οικονομικά οφέλη της φτηνής εργασίας.

Οι αγώνες των εργαζομένων για δίκαιη κατανομή του πλούτου και των ανέργων για το δικαίωμα τους στην εργασία δαιμονοποιούνται ως διχαστικοί, αντιπατριωτικοί και αντεθνικοί. Η πολιτική κριτική και διαμαρτυρία δεν εγγράφονται μέσα στο αφήγημα της εθνικής ομοψυχίας και των θυσιών εν ονόματι του έθνους, στις οποίες ο πρωθυπουργός ήδη στην τελευταία του εξαγγελία αναφέρθηκε.

Η βίαιη καταστολή πολιτικών συγκεντρώσεων, πάλι στο όνομα της προστασίας του έθνους και της δημόσιας υγείας, η προώθηση τεχνολογιών επιτήρησης και η δημιουργία νέων ελεγκτικών μηχανισμών διαμορφώνουν συνθήκες ανελευθερίας και προωθούν ένα σύστημα παγκόσμιου ολοκληρωτισμού υποβασταζόμενου από τον εθνικισμό και τα δεκανίκια του, τον ρατσισμό και το μίσος για τον ξένο.

Νέα ηγεμονικά αφηγήματα

Η τελευταία αυτή παγκόσμια κρίση αναδεικνύει για μία ακόμη φορά την βία του νεοφιλελευθερισμού ενώ παράλληλα δημιουργεί νέες ευκαιρίες για την επιβολή ακόμη πιο ακραίων πολιτικών. Η πανδημία, αποτέλεσμα αυτή του παγκόσμιου βιομηχανικού αγροδιατροφικού συστήματος και όχι πολιτισμικών διατροφικών πρακτικών, κάνει σαφή τα όρια του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού και τους τεράστιους κινδύνους για την βιολογική επιβίωση του πλανήτη. Την ίδια στιγμή φέρνει στην επιφάνεια τα ρήγματα του συστήματος ξεκινώντας από τα ίδια τα αφηγήματα που το πλαισιώνουν.

Το κράτος, για χρόνια απαξιωμένο ως τροχοπέδη για την ανάπτυξη και την ελεύθερη αγορά  καλείται να σώσει τις εθνικές οικονομίες και το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα ξεχνώντας για λίγο τους αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Ξαφνικά «λεφτά υπάρχουν» και ο Κέυνς και οι ιδέες του επανέρχονται στο δημόσιο λόγο για να σώσουν, ωστόσο, για μια ακόμα φορά, το μεγάλο κεφάλαιο, όπως δείχνει η αισιοδοξία των χρηματιστηρίων εν μέσω της ραγδαίας αύξησης της ανεργίας. Στο μεταξύ οι κυβερνήσεις επισπεύδουν το άνοιγμα των εθνικών οικονομιών και την επιστροφή των εργαζομένων στην εργασία τους κάνοντας σαφές ποιοι κινούν τα γρανάζια της πραγματικής οικονομίας.

Μεταξύ άλλων, η πανδημία μας θύμισε ότι οι «απαραίτητοι εργαζόμενοι» δεν είναι ούτε οι μάνατζερς ούτε οι CEOs’ και τα Golden Boys που το σύστημα εδώ και χρόνια προωθεί αλλά οι εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας, του καθαρισμού, του επισιτισμού και ακόμα της καλλιτεχνικής παραγωγής.

Άλλωστε τα βιβλία, η μουσική και ο κινηματογράφος μετέτρεψαν την καραντίνα σε ευκαιρία, όπως οι επικοινωνιολόγοι επανειλημμένως μας επισήμαναν. Η κρίση ανέδειξε επίσης την ανάγκη της ξένης εργασίας, προσωρινής ή μόνιμης όταν η Γερμανία, για παράδειγμα, κινδύνευσε να χάσει την ετήσια παραγωγή σπαραγγιών αν δεν επέτρεπε στους Ρουμάνους εργάτες να μπουν στην χώρα για τη συγκομιδή.

Η πανδημία έκανε εμφανή την χρεοκοπία του νεοφιλελεύθερου δόγματος ιδιωτικοποίησης της υγείας και των δημόσιων αγαθών γενικότερα, τον πρωταρχικό ρόλο των εργαζομένων, την αναγκαιότητα του κοινωνικού κράτους και τον ρόλο του στη ρύθμιση της οικονομίας. Είναι επίσης αναγκαίο να δούμε πίσω από τα ενωτικά εθνικά αφηγήματα, τα οποία θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται στην υπηρεσία του αυταρχισμού και σε βάρος των πολιτικών μας δικαιωμάτων, και να ξανασκεφτούμε τις κοινωνίες μας με όρους ταξικούς, διεθνιστικούς και όρους αλληλεγγύης γιατί, με όρους εθνικούς, και σε αυτή τη κρίση δεν είμαστε όλοι μαζί.

*Η Δέσποινα Λαλάκη είναι κοινωνιολόγος και διδάσκει στο City University of New York – CUNY.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κορονοϊός και παγκοσμιοποίηση
Βλέπουμε τον έναν μετά τον άλλον, ταγούς της παγκοσμιοποίησης, να αποκηρύττουν τις αρχές τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον θανατηφόρο ιό. Μέρκελ, Μακρόν, Τραμπ, Τζόνσον, Σι, υψώνουν τείχη.
Κορονοϊός και παγκοσμιοποίηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
Η έντονα αυξητική τάση των κρουσμάτων Covid-19 τις τελευταίες μέρες και μάλιστα με οριζόντια κατανομή σχεδόν σε όλη τη χώρα, δεν αφήνει κανένα περιθώριο υποτίμησης του κινδύνου ανεξέλεγκτης διασποράς.
Η νέα φάση της πανδημίας και οι προκλήσεις για τη Δημόσια Υγεία
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΟΥΚΛΑΣ
Σκέφτομαι ένα τέλος του κόσμου που περνά απαρατήρητο (18 Ιουνίου)
Ένα γυμναστήριο στην Καλιφόρνια δημιουργεί ατομικές κάψουλες. Ο μόχθος είναι μοναχικός, οπότε δικαίως. Το 2020, το τέλος του κόσμου είναι αόρατο.
Σκέφτομαι ένα τέλος του κόσμου που περνά απαρατήρητο (18 Ιουνίου)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παρένθεση ή στροφή;
Θα επιβάλει το δυσθεώρητο οικονομικό κόστος της πανδημίας -με άγνωστη μεταβλητή ένα δεύτερο κύμα το φθινόπωρο- τη στροφή των ΗΠΑ αλλά και της Ε.Ε. προς έναν κρατικό παρεμβατισμό στην οικονομία;
Παρένθεση ή στροφή;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παγκόσμια διακυβέρνηση και κορονοϊός
Μπορεί να φαίνονται συνωμοσιολογικά αυτά τα σενάρια, αλλά «όταν ένα ψέμα γίνεται αλήθεια δεν υπάρχει επιστροφή». Αυτή τη νέα κατάσταση θα πρέπει να διερευνήσουμε σε βάθος, καθώς φαίνεται ότι αλλάζουν τα πάντα,...
Παγκόσμια διακυβέρνηση και κορονοϊός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας