Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πανδημία. Η Αριστερά. Το «Αλλιώς»
EUROKINSSI /ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πανδημία. Η Αριστερά. Το «Αλλιώς»

  • A-
  • A+

Θα αποβεί τελικά η πανδημία του κορονοϊού ένα συμβάν-ορόσημο της ανθρώπινης ιστορίας; Ενας επιταχυντής της κίνησης της «προόδου», μετασχηματιστής των κοινωνικών και διανθρώπινων σχέσεων, υβριδοποιώντας κοινωνικές λειτουργίες; Θα οξύνει την κριτική ματιά μας, θα βαθύνει το αίσθημα αλληλεγγύης, θα επιτείνει την ατομοκεντρική οριοθέτηση του ανθρώπινου βίου;

Θα προκαλέσει την αμφισβήτηση των δογμάτων του παγκοσμιοποιημένου, ολοκληρωτικού καπιταλισμού ή θα ενσωματωθεί στον σχεδιασμό μιας άμεσης, βίαιης αναστήλωσής τους; Η θρηνητική αναμνημόνευση της «ιερότητας της ανθρώπινης ζωής» θα συμπεριλάβει τα ετήσια εκατομμύρια των θυμάτων των μη μεταδοτικών «ασθενειών» της πείνας και του υποσιτισμού· θα συμπεριλάβει το βλέμμα μας μαζί με τα θύματα τους θύτες και τους πλιατσικολόγους;

Αυτά και άλλα συναφή ερωτήματα συνωστίζονται πίσω από τη μεγάλη εικόνα ενός πλανητικού εφιάλτη, που το «αφήγημα» των κυρίαρχων επιχειρεί να τον εμφανίσει ως «φυσική καταστροφή», αποσιωπώντας την όποια διασύνδεσή της με τα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα της αέναης μεγέθυνσης του πλούτου, με την χωρίς όρια ιδιοποίηση της φύσης και με τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους.

Αυτά τα ερωτήματα προς το παρόν τα ψηλαφίζουμε. Δεν διαθέτουμε απαντήσεις. Και δεν είναι βέβαιο ότι θα τις αποκτήσουμε σύντομα. Αυτό που έχει σημασία είναι να τα διατηρήσουμε επίκαιρα και μετά την πανδημία. Να μην τα εξαφανίσει η πανδημία της λήθης που έχει εξαπολύσει εδώ και χρόνια το νεοφιλελεύθερο βιοπολιτικό παράδειγμα, προκειμένου να εργαλειοποιήσει το μέλλον αλλά και το παρελθόν. Αυτά τα ερωτήματα και το ψάξιμο των απαντήσεων μπορεί να αποτελέσουν ένα οχυρό αντίστασης για να μην καταντήσει η ζωή μας ένα παλίμψηστο από αλλεπάλληλες «νέες κανονικότητες» που μας καθιστούν «προσωρινούς», αναλώσιμους και αμνήμονες.

Η πανδημία μπορεί να τροφοδοτήσει την παθητική ελπίδα τού «μπόρα είναι, θα περάσει». Μπορεί όμως, από την άλλη, να οδηγήσει σε μια στοχαστική, ενεργητική απελπισία που θα επιχειρήσει να συγκροτήσει ένα «Αλλιώς» απέναντι στο αδιάλλακτο και υπερφίαλο «Μόνον έτσι». Μέσα σ’ έναν απολύτως εκχρηματισμένο κόσμο, η αυθεντική αγωνία για την «ανθρώπινη ύπαρξη» μπορεί σήμερα να βιώνεται μόνο ως άλυτη αντίφαση. Ορισμένες φορές, το να οδηγείς τα ερωτήματα μέχρι τις έσχατες οντολογικές αντιφάσεις που τα γεννούν είναι ο μόνος δρόμος.

Αυτό το «Αλλιώς» δεν θα παραχθεί από την «αντικειμενικότητα» της κρίσης που προκαλεί η πανδημία. Καμιά ρητορική δεν μπορεί να μεταμφιέσει την υπαρκτή παγκοσμιοποίηση σε οικουμενικότητα. Η πανδημία διαιρεί. Δεν ενώνει. Δεν πλήττει όλους στην ίδια έκταση. Το θλιβερό προνόμιο ανήκει στην Αγέλη των κοινωνικά αποκλεισμένων και των φτωχών.

Στην Ευρώπη η πανδημία δεν τροφοδότησε ένα κύμα αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών. Αντίθετα, προκάλεσε την εθνοκρατική αναδίπλωση και την αναπαραγωγή της διαίρεσης ανάμεσα στον ενάρετο Βορρά και τον προβληματικό Νότο. Και σύντομα η επιστημονική ορθολογικότητα θα μεταφραστεί στον ισχυρό ανταγωνισμό των φαρμακευτικών εταιρειών. Το ρέκβιεμ για τους θανάτους θα αντικατασταθεί σύντομα από τα εμβατήρια της νέας συσσώρευσης. Από την «ορθολογική» αιτιολόγηση της αναγκαίας λιτότητας. Από την υπεράσπιση του θεμελιακού δόγματος ότι οι ανισότητες αποτελούν την κινητήρια δύναμη της προόδου, ένθερμος οπαδός του οποίου αποτελεί και ο κ. Μητσοτάκης.

Ο φρικαλέος νεολογισμός της «κοινωνικής αποστασιοποίησης», ως αποκλειστικού μέτρου απόκρουσης της απειλής, δεν αφορά μόνο το παρόν· μπορεί να εγγραφεί στο φαντασιακό μας και ως μια εναλλακτική για το μέλλον: Η ανθρώπινη ζωή – βιολογική και όχι αναγκαστικά κοινωνική συνθήκη.

Επειδή κανένας εξανθρωπισμός του καπιταλισμού δεν διαφαίνεται· επειδή το «αντικειμενικό» της Ιστορίας μετασχηματίζεται μέσω της αντιπαράθεσης των πολιτικών και κοινωνικών υποκειμένων και της δράσης τους· επειδή η κρίση θα επιτείνει τον υπαρκτό, βαθύ κοινωνικό συντηρητισμό· επειδή το «Αλλιώς», το δικό μας, του κόσμου της εργασίας, της Αριστεράς, των θυμάτων από τις επιδρομές των πολλαπλών ιών μιας ανελέητης παγκοσμιοποίησης και μιας άνευ λόγου και σημασίας Ενωμένης (;) Ευρώπης δεν θα προκύψει ως αποτέλεσμα νομοτέλειας, είμαστε υποχρεωμένοι να το συγκροτήσουμε βήμα-βήμα με μεγάλο διανοητικό μόχθο, ξεκινώντας από μια απροκατάληπτη επανεξέταση και των δικών μας στερεοτύπων. Κυρίως αυτών που χαρακτηρίζουν μια θετικιστική ανάγνωση της προόδου – παρούσα μέσα στην μαρξιστική παράδοση:

Η εισαγωγή τεχνολογικών καινοτομιών σε καίριους τομείς της ανθρώπινης πρακτικής και κοινωνικής οργάνωσης δεν συνιστά έναν de facto απελευθερωτικό εκσυγχρονισμό. Η τηλεργασία κινδυνεύει να ενσωματωθεί σ’ ένα εργασιακό παράδειγμα αδυναμίας συλλογικών διεκδικήσεων, περιστολής εργασιακών δικαιωμάτων, διευθυντικού αυταρχισμού. Η εκπαιδευτική διαδικασία είναι μια κατ’ εξοχήν κοινωνική διαδικασία, για να υποκατασταθεί από την τηλεκπαίδευση. Ενσώματη σχέση των εκπαιδευόμενων μεταξύ τους και με τον διδάσκοντα. Δυνατότητα αμφισβήτησης της αυθεντίας μόνο μέσα σε μια συγχρονία.

Δεν μπορούμε να κλείσουμε βεβαίως μια τέτοια συζήτηση με νύξεις, χωρίς μια εξαντλητική συζήτηση. Αλλά και δεν γίνεται να προσπεράσουμε τις αντιρρήσεις χρεώνοντάς τες σε ένα νέο, αναχρονιστικό «λουδιτισμό». Οταν μάλιστα το αφήγημα της «προόδου» δεν διαψεύδει σε όλα τους Λουδίτες υφαντουργούς του 1811.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνταγή της «επιτυχίας»
Η συνταγή της «επιτυχίας» περιλαμβάνει ορισμένα ιδεοτυπικά χαρακτηριστικά, που –στις μετανεωτερικές μορφές διακυβέρνησης– κείνται πέραν της Αριστεράς και της Δεξιάς πλήττοντας το κοινωνικό σύνολο και...
Η συνταγή της «επιτυχίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ακηδία με όρους κοινωνικού κόστους
Η ακηδία βγαίνει από το «α» στερητικό και το «κήδος» (που σημαίνει φροντίδα, νοιάξιμο, σεβασμός για τον άλλο, π.χ. κηδεμόνας, κηδεία κ.α.).
Η ακηδία με όρους κοινωνικού κόστους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και πολιτική
Αυτά τα γενικά και κεντρικά προβλήματα, η επανάκτηση των κοινών αγαθών που αφορούν όλη την κοινωνία, κυρίως το επίκαιρο πρόβλημα της ταλαιπωρημένης και απαξιωμένης Δημόσιας Υγείας, είναι αδύνατον να λυθούν με...
Πανδημία και πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
Μεγαλωμένος πολιτικά μέσα στον ευρωκομμουνισμό, «παιδί» της θρυλικής Πασιονάρια και του Καρίγιο, ο Χούλιο Αγκίτα διακρινόταν για την ευρύτητα του πνεύματός του και της μόρφωσής του, παραπέμποντας συχνά στις...
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ανάγκη αντικατάστασης των πολιτικών που επιδεινώνουν τη κρίση
Αυτή την περίοδο, παρά την επικοινωνιακή μονομέρεια στήριξης της Ν.Δ., πολλαπλά κέντρα συστημικών δυνάμεων, «επιτρέπουν» αρθρογραφίες -όχι τυχαία- που σχετίζονται με την ανάγκη «συναινέσεων» που θα γίνουν...
Η ανάγκη αντικατάστασης των πολιτικών που επιδεινώνουν τη κρίση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εμείς θα είμαστε στο ραντεβού;
Επιτέλους ήρθε η στιγμή που επιχειρείται η πρώτη έξοδος από τoν κατ’ οίκον περιορισμό. Η κοινωνία μουδιασμένη και προβληματισμένη ετοιμάζεται να ανιχνεύσει τη νέα πραγματικότητα. Φόβος και ανασφάλεια για την...
Εμείς θα είμαστε στο ραντεβού;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας