Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα αόρατα χέρια της πανδημίας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα αόρατα χέρια της πανδημίας

  • A-
  • A+

Είναι αλήθεια ότι η πανδημία αντιμετωπίστηκε, μαζί, ως παγκόσμια κρίση υγείας και ως κρίση της παγκόσμιας οικονομίας. Η δίδυμη κρίση, πολιτικά και πρακτικά βρήκε πολλούς απροετοίμαστους – ενώ δεν θα ’πρεπε. Συνήθως, η Αριστερά και η Δεξιά διαφωνούν. Η πρώτη, λ.χ., πιστεύει ότι η κοινωνία προηγείται του ατόμου, η δεύτερη πιστεύει ότι το άτομο προηγείται των πάντων. Ωστόσο, ο κορονοϊός ένωσε την αποτυχία τους να εντοπίσουν ορισμένα «αόρατα χέρια» ευκαιρίας, με πρώτο την ιδέα της ευεργετικής παγκοσμιοποίησης.

Στις ΗΠΑ ο κοροναϊός πέτυχε όταν η πολιτική Τραμπ απέτυχε. Η παγκοσμιοποίηση (εντατικοποίηση, επιτάχυνση, επέκταση των διασυνοριακών ανταλλαγών) έχει και μετανάστευση, πληροφορίες και… επιδημίες. Οι οργανισμοί της μεταπολεμικής κατάστασης –ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα, Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATΤ), ΠΟΕ‒ τελούν εν απορία. Η Κίνα πάλι έρχεται αντιμέτωπη με τις δικές εγγενείς αντιφάσεις. Πού απέτυχαν; Δεν ανακούφισαν τις ανησυχίες για την αύξηση των αδικιών του κυρίαρχου πνεύματος («Zeitgeist») που, σε μεγάλο βαθμό, περιφερόταν σε πήλινα πόδια ήδη από την οικονομική κρίση του 2008: ακηδία, κομπασμός∙ πολλά για τη λίστα του «Forbes», ψίχουλα για τους υπόλοιπους.

Η πανδημία ξέσπασε σε κρίσιμη στιγμή για την παγκόσμια οικονομία και τα διεθνή δημόσια αγαθά: περιβάλλον, οικονομική σταθερότητα, πολιτική ασφάλεια. «Οι κυβερνήσεις αντί να αντιμετωπίσουν τα διαρθρωτικά προβλήματα που αποκάλυψε η κατάρρευση 2008 και η ύφεση, κλωτσούσαν γενικά το κονσερβοκούτι, δημιουργώντας σημαντικούς κινδύνους με αναπόφευκτη την επόμενη κρίση». Είχε δίκαιο ο οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί. Από την πλευρά της, η Ευρώπη επέλεξε τον τυπικό της ρόλο: «Πολύ αργά, πολύ λίγα».

Ειδικότερα, «αυτοί που δεν θυμούνται το παρελθόν τους είναι καταδικασμένοι να το ξαναζήσουν» είχε πει στη διάσημη χαριτολογία του ο φιλόσοφος Τζορτζ Σανταγιάνα το 1905. Αυτό πλέον, δεν ταιριάζει στη Γερμανία. Οι Γερμανοί σήμερα ομνύουν στην άλλη διάσημη ρήση «Οι πιστωτές έχουν καλύτερη μνήμη από τους οφειλέτες» του Αμερικανού «πατέρα» Βενιαμίν Φραγκλίνου. Βέβαια, το παιχνίδι της Γερμανίας γίνεται κατανοητό από τις επιλογές στην Ε.Ε. Αλλά είναι ακατανόητη η απουσία ελληνικού εθνικού σχεδίου ανάπτυξης.

Εδώ είναι ένα πολύ κρίσιμο σημείο, που μπορεί να μεταστρέψει το πρόβλημα της Ευρώπης και της ευρωπαϊκής σχέσης μας σε ευκαιρία, για το καλύτερο (ή για το χειρότερο). Η αιφνιδιαστική διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας θα θυμήσει μια πτυχή του «αόρατου χεριού» της διασυνδεδεμένης οικονομίας. Όταν επηρεάζονται ορισμένες χώρες, ουσιαστικά επηρεάζεται το σύνολο. Ο ιστός της παγκόσμιας κατάστασης είναι παθολογία όταν διαρρηγνύεται. Όμως, είναι ευκαιρία όταν δείχνει ότι η συνεννόηση, οι κοινοί πόροι (π.χ. το εμβόλιο) και οι καταμερισμοί βελτιώνουν τη θέση του συνόλου, όπως είχε επισημάνει ο Άνταμ Σμιθ και κατανοούσε ο Ντ. Ρικάρντο. Η Ε.Ε. δεν στέκεται χωρίς τη Γερμανία. Η Γερμανία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την Ε.Ε. Και, προφανώς, η Ελλάδα δεν θα στεκόταν χωρίς την Ευρώπη. Όμως, οι αποτυχίες όταν διαβάζονται αλλιώς, αξιώνουν πάντα κάτι καλύτερο.

Κι αυτό έχει να κάνει με την επιστροφή του κράτους. Εδώ, όμως, ο κίνδυνος για την Ελλάδα είναι η επιστροφή του κράτους της χρεοκοπίας, των παρεμβάσεων, του φατριασμού-κομματισμού, των μυστικών κονδυλίων και του ασύδοτου ημετερισμού. Παρότι είναι μια εξω-οικονομική, μια πολιτική συνιστώσα, γονατίζει την οικονομία. Όμως, δεν είναι μονόδρομος. Και είναι αυτό που θα πρέπει να δει πιο σοβαρά η σύγχρονη Αριστερά.

Η πειθάρχηση στις κυβερνητικο-επιστημονικές οδηγίες για το καλό του συνόλου ήταν αναγκαία. Ωστόσο, η διαρκής πειθάρχηση σε πολιτικές «βλέπουμε και κάνουμε» δεν κερδίζει καμία μάχη. Όπως σε κάθε πληττόμενη χώρα, υπάρχει ανοιχτό το πότε και πώς θα τερματιστεί το κλείδωμα του COVID-19. Επιπλέον, δεν είναι ξεκάθαρη η κατανομή του αυξανόμενου οικονομικού και προνοιακού κόστους της κρίσης.

Όπως και μετά το 2010, τα δύσκολα είναι μπροστά. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει εσαεί επικοινωνιακή πασαρέλα. Το lockdown δεν αξιοποιήθηκε. Το κόστος θα έχει κύματα με αυξημένες δαπάνες για την αντιμετώπιση έκτακτων υγειονομικών αναγκών, αλλά και απώλειες πολλών επιχειρήσεων που επηρεάστηκαν. Εάν δεν σωθούν οι πολλές μικρές ιδιωτικές επιχειρήσεις, το θέμα θα μετατοπιστεί στη μοίρα των εργαζομένων. Τα προσωρινά μέτρα για την αντιστάθμιση του χαμένου εισοδήματος των εκτοπισμένων εργαζομένων, θα γίνουν μόνιμα νέα χαρακτηριστικά του κράτους; Πώς; Θα αρχίσουν οι χώρες να αγκαλιάζουν κάποια μορφή καθολικού ελάχιστου ή εισοδήματος επιβίωσης; Εδώ, το «αόρατο χέρι» της προσφοράς και ζήτησης δεν απαντά ούτε ισορροπεί. Στην ουσία, η κυβέρνηση δεν απαντά. Ιστορικά μιλώντας, οι απαντήσεις βρίσκονταν σε τολμηρές συνθέσεις είτε σε κοινωνικούς αναβρασμούς είτε σε μάταιους πολέμους. Τα τελευταία ποιος τα θέλει;

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η έννοια της πρόληψης των εξαρτήσεων στην εποχή της καραντίνας
Μέχρι τις 24 Ιουνίου 2020 ο συνολικός αριθμός των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων στην Ελλάδα από τον Covid-19 ήταν 3.302 με 190 θανάτους, ενώ ο συνολικός αριθμός των θυμάτων παγκοσμίως ξεπερνάει τις 500.000...
Η έννοια της πρόληψης των εξαρτήσεων στην εποχή της καραντίνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δικηγορία στον… Λήγοντα
Δυόμιση μήνες με κλειστά τα δικαστήρια, ήτοι πλήρους απραξίας, το σταδιακό άνοιγμα αυτών μόνο άνοιγμα δε θυμίζει
Δικηγορία στον… Λήγοντα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υγεία πάνω απ' όλα
Κι εδώ αρχίζει το πανηγύρι των μονοθεματικών και τρομολάγνων ΜΜΕ (άλλη σπουδαία τεχνο-επιστημονική πρόοδος αυτή, που καταργεί τη μέρα και τη νύχτα), αλλά και του προαναγγελθέντος χρονικού μιας μεγάλης ύφεσης.
Υγεία πάνω απ' όλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οταν η πανδημία μάς χτύπησε την πόρτα
Η προβολή της επιτυχούς διαχείρισης της πανδημίας από τη χώρα μας στα διεθνή ΜΜΕ λειτουργεί ως διαφήμιση ότι η Ελλάδα είναι ο πιο ασφαλής υγειονομικά προορισμός στη Μεσόγειο, σε μια συγκυρία που αυτό...
Οταν η πανδημία μάς χτύπησε την πόρτα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οταν οι «κανονικότητες» μπερδεύονται
Οι παρεμβάσεις για την Παιδεία, το περιβάλλον και οι εκείνες που θα γίνουν με την πλειάδα των νομοσχεδίων που ετοιμάζονται, είναι οι ψηφίδες στο παζλ που η κυβέρνηση θεωρεί ως κανονικό, πρέπον και αρμόζον.
Οταν οι «κανονικότητες» μπερδεύονται
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το αύριο της πανδημίας του κορονοϊού θα επιφέρει βαθιές πληγές και τεράστια προβλήματα στην οικονομία, στον εργασιακό τομέα και εν πολλοίς στη ζωή του καθενός μας.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας