Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σε δοκιμασία οι σχέσεις Σόφιας και Σκοπίων
AP Photo
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σε δοκιμασία οι σχέσεις Σόφιας και Σκοπίων

  • A-
  • A+
Μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην Ε.Ε., το 2007, εντάθηκαν και οι φωνές όσων στη Σόφια θεωρούσαν ότι θα έπρεπε να δείξουν «κόκκινη κάρτα» στα Σκόπια για τη συνεχιζόμενη «αντιβουλγαρική τους στάση». Η στασιμότητα στις διμερείς σχέσεις ξεπεράστηκε μόλις το 2017, με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Ζάεφ στα Σκόπια

Σε δοκιμασία οι σχέσεις Σόφιας και Σκοπίων

Μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην Ε.Ε., το 2007, εντάθηκαν και οι φωνές όσων στη Σόφια θεωρούσαν ότι θα έπρεπε να δείξουν «κόκκινη κάρτα» στα Σκόπια για τη συνεχιζόμενη «αντιβουλγαρική τους στάση». Η στασιμότητα στις διμερείς σχέσεις ξεπεράστηκε μόλις το 2017, με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Ζάεφ στα Σκόπια

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΡΗΣΤΙΔΗ *

Εάν υπάρχει μία σταθερά στη βουλγαρική πολιτική στο μακεδονικό ζήτημα αυτή είναι η έλλειψη συνέχειας. Η πολιτική της Σόφιας έχει γνωρίσει μεγάλες «ανατροπές», απόρροια μεγάλων γεωπολιτικών τομών στη σύγχρονη Ιστορία της χώρας. Οπως μετά τον Σεπτέμβριο του 1944 και την ένταξη της Βουλγαρίας στη σοβιετική σφαίρα επιρροής, όταν και για μια σύντομη χρονική περίοδο η Σόφια ταυτίστηκε πλήρως με τις γιουγκοσλαβικές θέσεις, αναγνωρίζοντας μάλιστα και εθνοτικά Μακεδόνες στο έδαφός της.

Η κήρυξη ανεξαρτησίας της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας» τον Σεπτέμβριο του 1991 μετέβαλε ριζικά τις παραμέτρους του μακεδονικού ζητήματος: για ένα τμήμα της βουλγαρικής ελίτ «το τέλος της γιουγκοσλαβικής χειραγώγησης θα επέτρεπε την αφύπνιση της βουλγαρικής συνείδησης του μακεδονικού πληθυσμού». Μία, το λιγότερο αφελής, αντίληψη που υπογράμμιζε μια βαθύτατα προβληματική ανάγνωση της πραγματικότητας στη γειτονική τους χώρα. Τον Ιανουάριο του 1992 η Βουλγαρία ήταν η πρώτη χώρα που αναγνώρισε τη «Δημοκρατία της Μακεδονίας» με το συνταγματικό της όνομα.

Μία απόφαση που πάρθηκε ξαφνικά από τον στενό κύκλο του πρωθυπουργού Φίλιπ Δημητρόφ (ούτε ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών του δεν το γνώριζε), ενώ η Σόφια έσπευσε στη συνέχεια «να διευκρινίσει» ότι δεν αναγνώριζε μακεδονικό έθνος ή γλώσσα. Η πορεία των σχέσεων των δύο χωρών μετά το 1992 θα γνωρίσει εμπόδια (όπως η λεγόμενη «γλωσσική διαφορά», η οποία ρυθμίστηκε, χωρίς ωστόσο να επιλύεται, με συμφωνία του 1999) και πάντως ήταν κατώτερη των προσδοκιών της Σόφιας: η αίσθηση που υπήρχε στη Βουλγαρία και που εντάθηκε με το πέρασμα του χρόνου ήταν ότι «αν και είχαν υποστηριχθεί διπλωματικά, οι αγνώμονες Μακεδόνες όχι μόνο κωλυσιεργούσαν στην ανάπτυξη των διμερών σχέσεων, αλλά επέμεναν σε μια αντιβουλγαρική πολιτική στο εσωτερικό της χώρας, τόσο σε ζητήματα ιστοριογραφίας, όσο και μεταχείρισης όσων δήλωναν εθνοτικά Βούλγαροι».

Μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην Ε.Ε., το 2007, εντάθηκαν και οι φωνές όσων στη Σόφια θεωρούσαν ότι θα έπρεπε να δείξουν «κόκκινη κάρτα» στα Σκόπια για τη συνεχιζόμενη «αντιβουλγαρική τους στάση». Η στασιμότητα στις διμερείς σχέσεις ξεπεράστηκε μόλις το 2017, με τον σχηματισμό της κυβέρνησης Ζάεφ στα Σκόπια: η υπογραφή της Συνθήκης Φιλίας, Καλής Γειτονίας και Συνεργασίας τον Αύγουστο του 2017 ικανοποιούσε βασικές βουλγαρικές αντιλήψεις για το τι έπρεπε να περιλαμβάνει ένα τέτοιο κείμενο. Ετσι, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συγκροτήσουν μια επιτροπή ειδικών για την εξέταση ιστορικών θεμάτων «στη βάση αυθεντικών και αποδεδειγμένων ιστορικών πηγών» και να εορτάζουν «κοινά ιστορικά γεγονότα και προσωπικότητες».

Ωστόσο, μετά από ένα ενθαρρυντικό για τη Σόφια ξεκίνημα (όταν η βορειομακεδονική πλευρά αναγνώρισε τη βουλγαρική ταυτότητα του μεσαιωνικού Τσάρου Σαμουήλ), θα ανακύψουν μέσα στο 2019 «αγεφύρωτες διαφορές» γύρω από την ταυτότητα του Γκότσε Ντέλτσεφ, επαναστάτη στην Οθωμανική Μακεδονία του 19ου αιώνα, που οδήγησαν την επιτροπή στο να αναστείλει τις εργασίες της έπειτα από απόφαση των Σκοπίων. Εξέλιξη που εξόργισε μέλη του κυβερνητικού συνασπισμού στη Σόφια, όπως το κόμμα VMRO που θεωρεί τον εαυτό του τον «θεματοφύλακα της βουλγαρικής Ιστορίας και κληρονομιάς στη Μακεδονία», απαιτώντας τη σκλήρυνση της βουλγαρικής στάσης.

Ο πρωθυπουργός Μπόικο Μπορίσοφ συντάχθηκε πλήρως μαζί τους: τον Οκτώβριο του 2019 η βουλγαρική κυβέρνηση υιοθέτησε διακήρυξη στην οποία προειδοποιούσε ότι «δεν θα επιτρέψει η ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας στην Ε.Ε. να συνοδευτεί από την ευρωπαϊκή νομιμοποίηση μιας κρατικής ιδεολογίας που έχει μια αντιβουλγαρική βάση...». Μετά και την πρόσφατη δήλωση του προέδρου της Βόρειας Μακεδονίας, Στέβο Πεντάροφσκι, «ότι δεν μας χρειάζεται η Ε.Ε. εάν το τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε είναι να δηλώσουμε ότι δεν είμαστε Μακεδόνες και ότι η γλώσσα που μιλάμε δεν είναι η μακεδονική», ο κίνδυνος είναι πλέον ορατός η Σόφια να θέτει συνεχώς κωλύματα στην ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας.

Τι θα κάνει η Αθήνα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο; Θα συμπαραταχθεί με την κυβέρνηση του Μπόικο Μπορίσοφ, η οποία μάλιστα κράτησε μια απαράδεκτη στάση Πόντιου Πιλάτου στην πρόσφατη μεταναστευτική κρίση με την Τουρκία, με αρνητικές επιπτώσεις για το κεκτημένο της Συμφωνίας των Πρεσπών στις σχέσεις μας με τη Βόρεια Μακεδονία; Ή θα αποστασιοποιηθεί από τη Σόφια, δοκιμάζοντας ακόμη περισσότερο τις ελληνο-βουλγαρικές σχέσεις, κάτι που μάλλον κανένας δεν θα ήθελε να δει στην Αθήνα, με δεδομένη τη «στρατηγική αξία» που έχουν αποκτήσει οι σχέσεις αυτές τα τελευταία χρόνια;

*αναπληρωτής καθηγητής, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι Ρομά δεν είναι απειλή, αλλά ευάλωτοι
Οι Ρομά εμφανίζονται στον δημόσιο λόγο, πάντα αρνητικά, και μετά εξαφανίζονται. Παραμένουν οι άθλιες συνθήκες στους καταυλισμούς, οι υποβαθμισμένες συνοικίες, αλλά ιδίως οι διαμορφωμένες απόψεις.
Οι Ρομά δεν είναι απειλή, αλλά ευάλωτοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βέτο διαρκείας…
Η πρόταση της Γαλλίας για τη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Δυτικών Βαλκανίων συνιστά αυστηροποίηση των προϋποθέσεων και ταυτόχρονα τερματισμό της παράδοσης που θέλει κάθε διαπραγμάτευση να...
Βέτο διαρκείας…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βαλκάνια, ΝΑΤΟ και ΕΚΤ…
Η αντιπαράθεση Γαλλίας–Γερμανίας, που κορυφώθηκε με το βέτο Μακρόν στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας με την Ε.Ε., επεκτείνεται σε νέα μέτωπα.
Βαλκάνια, ΝΑΤΟ και ΕΚΤ…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι επικίνδυνες ακροβασίες της εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ.
Οταν η σημερινή ελληνική κυβέρνηση όφειλε να πάρει πρωτοβουλίες για την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, ο κ. Μητσοτάκης παρέμεινε ένας σιωπηλός θεατής, αφήνοντας άλλες χώρες να μπλοκάρουν την έναρξη...
Οι επικίνδυνες ακροβασίες της εξωτερικής πολιτικής της Ν.Δ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τα Βαλκάνια στο Brexit;
Mετά το βέτο Μακρόν στην έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία, μια σκληρή στάση της Γαλλίας στο Brexit; Πρόκειται για ένα βήμα που απαιτεί λεπτές ισορροπίες.
Από τα Βαλκάνια στο Brexit;
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Εννοείται πως πιστεύω τον Ζάεφ κι όχι τον Μητσοτάκη
Την έχουν βρει τη λύση οι εγχώριοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι, όταν δεν τους αρέσουν οι... μεταστροφές (Μάτι, προσφυγικό, Πρέσπες κ.ά.) του Κυριάκου Μητσοτάκη: κόβουν τις φράσεις του στο σημείο που τους...
Εννοείται πως πιστεύω τον Ζάεφ κι όχι τον Μητσοτάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας