• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.1°C / 17.8°C
    5 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 12.7°C / 16.1°C
    3 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 23.0°C
    5 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 15.3°C / 18.9°C
    4 BF
    45%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    76%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 17.0°C
    1 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.4°C / 13.4°C
    3 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.5°C / 19.8°C
    2 BF
    89%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.5°C / 13.5°C
    5 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.4°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    7 BF
    74%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    2 BF
    80%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    13°C 13.2°C / 13.2°C
    4 BF
    87%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 12.5°C / 17.8°C
    3 BF
    76%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.8°C
    2 BF
    79%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 17.7°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.4°C / 14.7°C
    4 BF
    91%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    2 BF
    56%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Covid-19 και το αύριο

  • A-
  • A+

Αναμφίβολα, η υγειονομική κρίση που ζούμε πιστοποιεί ότι «το καταστατικό δόγμα του νεοφιλελευθερισμού είναι κλινικά νεκρό» (Κύρκος Δοξιάδης, «Εφ.Συν.» 21/4). Μπορούμε να πούμε επιπλέον ότι ο Covid-19 προκάλεσε ένα σοβαρό «εγκεφαλικό» στο κεφάλαιο θέτοντάς το σε μια μορφή «κλινικού κώματος».

Ως τρόπος παραγωγής, δηλαδή ως δομική διάρθρωση παραγωγικών δυνάμεων και παραγωγικών σχέσεων, το κεφάλαιο, για να υπάρξει ως τέτοιο, έχει ως απαραίτητη προϋπόθεση τη «ζωντανή εργασία» (travail vivant). Από εκεί αντλεί τη συνθήκη της αναπαραγωγής και της αξιοποίησής του. Με τα μέτρα μακρόχρονης καραντίνας που επιβλήθηκαν στο παγκόσμιο εργατικό δυναμικό, ο Covid-19 στερεί από το κεφάλαιο αυτόν καθ’ αυτόν τον όρο της ύπαρξής του: την εργασία ως εμπόρευμα. Τα τρισεκατομμύρια ευρώ, που βρέθηκαν «ως εκ θαύματος» για να στηριχτούν οι επιχειρήσεις, η μαζική ανεργία, η υποαπασχόληση, η κάθετη πτώση των δημοσίων εσόδων, η καθίζηση της κατανάλωσης κ.ά., το κεφάλαιο τα θεωρεί προσωρινές ενέσεις «εντατικής θεραπείας».

Απαιτεί άλλες ριζικές πρωτοβουλίες από τα κράτη και τους θεσμούς: την ταχεία επιστροφή του εργατικού δυναμικού στους χώρους εργασίας, δηλαδή στους χώρους της αξιοποίησής του. Εξ ου και οι απεγνωσμένες στρατηγικές, σε έκδηλο κλίμα πανικού και αυτοσχεδιασμών, σταδιακής χαλάρωσης των περιοριστικών μέτρων έτσι ώστε να «ξαναπάρει μπρος η μηχανή». Οι αβεβαιότητες όλων αυτών των πειραματισμών, όπως και οι πιθανότητες ενός δεύτερου κύματος της διάδοσης του ιού, καλύπτονται από το γενικευμένο σύνθημα που σφυροκοπούν κυβερνήσεις και ΜΜΕ: «Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον Covid-19». Καλούμαστε δηλαδή να ζούμε με τον φόβο μέσα μας, τόσο στους χώρους δουλειάς όσο και στις κοινωνικές μας σχέσεις, και ο Γολγοθάς, όπως τονίζεται, θα είναι μακρύς. Δεν υπάρχει αποτελεσματικότερος τρόπος διαμόρφωσης πειθήνιων υποκειμένων στις κρατικές επιταγές.

Κάτω από αυτό το πρίσμα πρέπει ανιχνευτούν τα σενάρια του αύριο. Θα θέλαμε να τονίσουμε ένα από αυτά, το πιο καταστροφικό, το οποίο μόνο μαζικές και ριζοσπαστικές κινητοποιήσεις θα μπορούσαν να αναχαιτίσουν: την επιστροφή στο προ της κρίσης νεοφιλελεύθερο ηγεμονικό καθεστώς.

Στις συνθήκες έκτακτης ανάγκης, ο «ασθενής» θα βγει από την «εντατική» όπου τον καθήλωσε η πανδημία και θα αναρρώσει με την επιπλέον βοήθεια κάποιων εφήμερων τονωτικών μέτρων. Είναι βέβαιο ωστόσο ότι αμέσως μετά το κεφάλαιο θα απαιτήσει από την κοινωνία, ήδη βαριά πληγωμένη από τις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης –που προστίθενται σ’ αυτές του 2008-2019– καινούργιες θυσίες, καινούργιες στερήσεις και νέα ανθεκτικότητα στον βωμό της ανάκαμψης, της οικονομικής ανοικοδόμησης και της κοινωνικής ανασυγκρότησης. Θα κληθούμε εκ νέου να «βάλουμε πλάτη», κατ’ αρχάς για να μπει φρένο στην κάθετη ύφεση, στη συνέχεια για να στηρίξουμε την «ανάκαμψη», η οποία, υποτίθεται, θα μας οδηγήσει στην «ανάπτυξη» προς όφελος των… «πολλών».

Αυτά ακούγονται καθημερινώς, αν και με κάποιες παραλλαγές, από όλο το φάσμα των πολιτικών αποχρώσεων. Πολλές ενδείξεις μάς πείθουν, τόσο στο επίπεδο των ευρωπαϊκών θεσμών όσο και στο επίπεδο των κρατών-μελών, ότι ένα τέτοιο σενάριο έχει μεγάλες πιθανότητες να επικρατήσει. Το μαρτυρούν οι χειρισμοί της ίδιας της υγειονομικής κρίσης σε καίριους τομείς, όπως στον τραπεζιτικό, στη διευθέτηση του υπέρογκου δημόσιου χρέους, στα συστήματα υγείας, στα εργασιακά, στην εκπαίδευση και σε πολλούς άλλους.

Οι καινοτόμες μορφές εκμετάλλευσης του ψηφιακού καπιταλισμού, η νομιμοποίηση της επισφαλούς και εκ περιτροπής εργασίας, ιδιαίτερα της κατ’ οίκον, η τέλεια απορρύθμιση της αγοράς και η εργασιακή ζούγκλα που θα ακολουθήσει, η υπερσυγκέντρωση του κεφαλαίου ως άμεση συνέπεια συντριβής μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων, η καθιέρωση της ψηφιακής και τηλεοπτικής εξ αποστάσεως διαχείρισης δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών (όπως πειραματίζονται σήμερα στον τομέα της παιδείας, της Δικαιοσύνης, της ιατρικής και όχι μόνο) συνιστούν ορισμένα από τα δομικά στοιχεία επιστροφής και επικράτησης του νεοφιλελεύθερου δόγματος την επομένη της κρίσης. Και άλλα ουσιαστικά στοιχεία συμβάλλουν προς την ίδια κατεύθυνση.

Η υγειονομική κρίση έχει γίνει πεδίο τεράστιων πειραματικών μεταλλάξεων στην κοινωνία, στις ατομικές και συλλογικές συνειδήσεις, στον αυτοπροσδιορισμό των υποκειμένων, όπως και στην πολιτική σφαίρα, μεταλλάξεις που θα παίξουν αποφασιστικό ρόλο αύριο: η εσωτερίκευση των μηχανισμών «αυτοπειθάρχησης», η αποδοχή της «κοινωνικής αποστασιοποίησης» ως κανονικότητας, η πρόσληψη του Αλλου και του εαυτού ως απειλής, η διάχυση του φόβου και της δυσπιστίας, η επιταχυνόμενη γενίκευση της έκτακτης ανάγκης (κράτος εξαίρεσης), η συρρίκνωση του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ο εθισμός σε πανοπτικές μορφές εξουσίας επιτήρησης, ελέγχου (tracking) και καταστολής, όλα αυτά τα αλληλένδετα στοιχεία συνιστούν ένα κράμα που δύναται να συμβάλει στην επικράτηση αυτού του μελανού σεναρίου. Εκτός και εάν…

*Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Βρυξέλλες

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάποιοι παίζουν επικίνδυνα παιχνίδια με την υγεία μας
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πιστεύει ότι οι πολίτες καταπίνουν αμάσητη την προπαγάνδα τους που κάποια ΜΜΕ αναπαράγουν καθημερινά σχετικά με την πανδημία.
Κάποιοι παίζουν επικίνδυνα παιχνίδια με την υγεία μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στα ύψη ο κορονοϊός το 2022
Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε την αύξηση των κρουσμάτων και των θανάτων από κορονοϊό και των τεστ για τον ιό το πρώτο τρίμηνο του 2022 σε σχέση με τα αντίστοιχα στοιχεία ολόκληρου του έτους 2021.
Στα ύψη ο κορονοϊός το 2022
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για μια νέα ηθική της επιστημονικής συμβουλής
Πολλοί ειδικοί σπεύδουν να προσφέρουν βεβαιότητες που γρήγορα διαψεύδονται και ανατρέπονται λόγω του σύνθετου και δυναμικού χαρακτήρα της πανδημικής κρίσης.
Για μια νέα ηθική της επιστημονικής συμβουλής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υγειονομικοί σε αναστολή: η καρδιά του αγώνα χτυπάει στην οδό Αριστοτέλους
Οι μέχρι πρότινος ήρωες των νοσοκομείων απειλούνται με παράταση της αναστολής τους μέχρι το τέλος του έτους.
Υγειονομικοί σε αναστολή: η καρδιά του αγώνα χτυπάει στην οδό Αριστοτέλους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αύξηση εβδομαδιαίας και συνολικής θετικότητας
Τα κρούσματα από τον κορονοϊό αυξάνονται με ταχύτερους ρυθμούς σε σχέση με τον αριθμό των τεστ, με αποτέλεσμα μεγάλες διαφορές στη θετικότητα του κορονοϊού από τη μια ημέρα στην άλλη.
Αύξηση εβδομαδιαίας και συνολικής θετικότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπερδιπλάσια η πλεονάζουσα θνησιμότητα το 2021 σε σχέση με το 2020
Πώς θα εξελιχθεί η πανδημία είναι αδύνατο να προβλεφθεί αυτή τη στιγμή. Αυτό όμως που γνωρίζουμε είναι ότι οι θάνατοι από 1η Ιανουαρίου μέχρι 22 Φεβρουαρίου το 2020 ανήλθαν σε 1.483, ενώ την ίδια περίοδο το...
Υπερδιπλάσια η πλεονάζουσα θνησιμότητα το 2021 σε σχέση με το 2020

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας