Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η γάτα του Σρέντιγκερ και η ελληνική Δεξιά

Η γάτα του Σρέντινγκερ είναι ένα νοητικό πείραμα, που χαρακτηρίζεται και ως παράδοξο, επινοήθηκε από τον Αυστριακό φυσικό Έρβιν Σρέντινγκερ το 1935

Η γάτα του Σρέντιγκερ και η ελληνική Δεξιά

  • A-
  • A+

Εξετάζοντας το ζήτημα του χρόνου, ο Αριστοτέλης αναρωτιέται αν ο χρόνος υπάρχει πραγματικά, αν όντως συγκαταλέγεται στα υπαρκτά ή όχι (Φυσικά 217b, 29). Καταλήγει ότι ο χρόνος είτε δεν υφίσταται καθόλου, είτε υφίσταται «μόλις και αμυδρώς» (Φυσικά 217b, 32-33). Σε παρόμοια συμπεράσματα οδηγούμαστε εξετάζοντας την παρουσία του δημοκρατικού πολιτικού χώρου δεξιότερα του κέντρου στην Ελλάδα σήμερα: είτε δεν υπάρχει καθόλου, είτε υπάρχει «μόλις και αμυδρώς»…

Ας πάρουμε το παράδειγμα της Νέας Δημοκρατίας, του κόμματος που αξίωνε πως εκπροσωπούσε τον κυρίως κορμό της παράταξης δεξιότερα του κέντρου κατά την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Ας συμφωνήσουμε ότι τα κόμματα έχουν λόγο ύπαρξης όταν εκπροσωπούν μια συγκεκριμένη εκδοχή για το πώς πρέπει να διαχειριστούμε πολιτικά την κοινή μας μοίρα —και σε περιόδους κρίσης, για το πώς πρέπει να διαχειριστούμε την ίδια την κρίση.

Οι επαγγελίες για «καλύτερη διαχείριση» ή για «περισσότερες μεταρρυθμίσεις» δεν επαρκούν ως λόγος ύπαρξης κόμματος, αφού συνιστούν παραλλαγές και βελτιώσεις πάνω σε ένα μοτίβο που έχει φιλοτεχνήσει άλλος, όχι αλλαγή του ίδιου του μοτίβου. Η Νέα Δημοκρατία φρόντισε να «κάψει» κάθε δυνατή πολιτική ταυτότητα, κάθε πιθανό λόγο πολιτικής ύπαρξης:

  • (α) Εμφανίστηκε κάποτε ως το κατ’ εξοχήν «αντιμνημονιακό κόμμα» και ως ο κορμός του «αντιμνημονιακού μετώπου», προβαίνοντας ακολούθως σε μια μεγαλοπρεπή στροφή 180 μοιρών.
  • (β) Παρουσιάστηκε το 2012 ως το κόμμα της επαναδιαπραγμάτευσης, το κόμμα που θα επιδίωκε και θα πετύχαινε ένα άλλο Μνημόνιο. Και όταν πήρε την εξουσία, κατ’ ουσίαν δεν το δοκίμασε καν. Τι μπορεί σήμερα να αντιτάξει στο διακύβευμα που προβάλλει ο ΣΥΡΙΖΑ, που ουσιαστικά είναι το διακύβευμα της επαναδιαπραγμάτευσης;
  • (γ) Εγκλωβισμένη ως προς τις επιλογές της, έχοντας ακυρώσει κάθε πρόταγμα επαναδιαπραγμάτευσης, η Νέα Δημοκρατία κατέληξε ως το κόμμα της ενθουσιώδους υπεράσπισης του Μνημονίου ως του μόνου εφικτού δρόμου. Επένδυσε στο δίλημμα «Μνημόνιο ή Grexit, εμείς ή η καταστροφή», φιλοδόξησε να αυτοπροβληθεί ως εγχώριος μεταπράτης εισαγόμενης πολιτικής και αφέθηκε στο να γίνει η υπερασπίστρια του ίδιου του Μνημονίου ως πολιτικού αυτοσκοπού. Η επιλογή αυτή τέθηκε στην κρίση του ελληνικού λαού τον περασμένο Ιανουάριο με τα γνωστά αποτελέσματα.

Το χειρότερο για τη Ν.Δ. είναι ότι η σημερινή συγκυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν καλύπτει πλήρως καμία απολύτως θέση αλλά καλύπτει μερικώς και περίπου όλες τις πιθανές θέσεις. Ο αντιμνημονιακός πολίτης θεωρεί ότι στην εξουσία βρίσκεται η κυβέρνησή «του», ο θιασώτης της επαναδιαπραγμάτευσης θεωρεί πως η κυβέρνηση επαναδιαπραγματεύεται τα συμφωνηθέντα και ο μετριοπαθής μνημονιακός προσβλέπει στην «κωλοτούμπα» προκειμένου η σημερινή κυβέρνηση να αρχίζει να εφαρμόζει Μνημόνιο —ει δυνατόν δικαιότερο, με διαφορετική αισθητική και με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των κυβερνώντων.

Δηλαδή, η Νέα Δημοκρατία έχει απολέσει τη δυνατότητα να υιοθετήσει οποιαδήποτε από τις θέσεις που θα επαρκούσαν για να της δώσουν πολιτικό raison d’être. Πλέον, όλες εκπροσωπούνται μερικώς, περίπου και ατελώς από τον ΣΥΡΙΖΑ, επιτείνοντας την ασφυξία. Αν προστεθεί σε αυτό η διάχυτη σε μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας αφελής αντίληψη ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι κάτι το «καινούργιο», το μείγμα γίνεται εκρηκτικό.

Συνεπώς, η Νέα Δημοκρατία είναι ένα κόμμα χωρίς πολιτικό λόγο ύπαρξης πέρα από την υπεράσπιση μιας απεχθούς περιόδου διακυβέρνησης. Λαμβάνει διψήφια δημοσκοπικά ποσοστά μόνο από την κεκτημένη ταχύτητα της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως σε μια προβληματική κυβέρνηση, όχι ως πρόθεση θετικής ψήφου διακυβέρνησης. Ακόμα και ακραιφνείς μνημονιακοί στέκονται με προβληματισμό απέναντι στη Ν.Δ., την οποία θεωρούν φθαρμένο πολιτικά προϊόν και φορέα παθογενειών (κομματισμός, οικογενειοκρατία, διαπλοκή με συμφέροντα και συντεχνίες) που ευθύνονται εξίσου για τη σημερινή κατάσταση της χώρας με τις παθογένειες που συνήθως υπερασπίζεται η άλλη πλευρά (υπερμεγέθης δημόσιος τομέας, γραφειοκρατία κ.λπ.). Οπως η «γάτα του Schrödinger», έτσι και η Νέα Δημοκρατία, μέχρι να ανοιχτεί το «κουτί» της επόμενης κάλπης είναι ταυτοχρόνως και ζωντανή και νεκρή. Πρέπει να ανοιχτεί το κουτί για να φανερωθεί πως στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι νεκρή.

Τα κόμματα όμως δεν ισούνται με τις παρατάξεις, τις γενικότερες πολιτικές κατευθύνσεις, που αξιώνουν ό,τι εκπροσωπούν. Η «Δεξιά» και η «Αριστερά» είναι δόκιμοι διαχωρισμοί ή ιδεοληψίες του παρελθόντος που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα; Οι γράφοντες θεωρούν ότι ναι, αυτές οι λέξεις έχουν νόημα. Ομως, στην Ελλάδα σήμερα αυτός ο άξονας έχει ρευστοποιηθεί ριζικά, μέχρι στιγμής τουλάχιστον. Κομμάτια της Δεξιάς βρίσκουν φυσικότερο το να συμμαχήσουν με κομμάτια της Αριστεράς, παρά με άλλα κομμάτια της Δεξιάς —ενώ κομμάτια της Αριστεράς βρίσκουν φυσικότερο το να συμμαχήσουν με κομμάτια της Δεξιάς, παρά με άλλα κομμάτια της Αριστεράς, όπως φανερώνει η συγκυβέρνηση που με τόση φυσικότητα προέκυψε.

Φαίνεται λοιπόν ότι οι διαχωριστικές γραμμές δεν έχουν θολώσει προσωρινά, αλλά ότι έχουν αλλάξει εντελώς και έχουν αντικατασταθεί με νέες. Εχουμε να κάνουμε με μια νέα, ακόμη διαμορφούμενη πολιτική γεωγραφία. Οσοι δεν το αντιλαμβάνονται και μιλούν με τη γλώσσα της παρελθούσης εποχής, δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να επιφέρουν τη δική τους περιθωριοποίηση, είτε αμέσως είτε σταδιακά. Εννοιες-κονσέρβες όπως «λαϊκισμός» ή «φιλοευρωπαϊσμός» ελάχιστα βοηθούν στην ουσιαστική ερμηνεία της καταστάσεως.

Οπως είπαμε, η πολιτική γεωγραφία —άρα και το τι είναι η «Δεξιά», τι η «Αριστερά», ποιο θα είναι το πρόταγμα των νέων πολιτικών χώρων και των κομμάτων τους—είναι υπό βραδεία διαμόρφωση. Ως προς το ζητούμενο της πολιτικής γεωγραφίας, άρα και του ρόλου, της φύσης του ευρύτερου χώρου δεξιότερα του κέντρου, το πρώτο βήμα στην επίλυση ενός προβλήματος είναι να τεθεί σωστά το πρόβλημα, να διατυπωθεί με ακρίβεια και σαφήνεια. Σε αυτό το στάδιο βρισκόμαστε και η σχετική διαλεύκανση θα συνιστούσε πολύτιμη υπηρεσία...

Ιδίως τα τελευταία χρόνια, υπάρχει κάτι το αφόρητα κλισέ στην πληθωρική χρήση του αποφθέγματος του Αντόνιο Γκράμσι «ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί: τώρα είναι η εποχή των τεράτων». Μολαταύτα, αυτό δεν υπονομεύει την αλήθεια του φρασιδίου. Ο παλιός κόσμος όντως πεθαίνει —η ρευστοποίηση των άλλοτε κραταιών πολιτικών αξόνων το μαρτυρεί. Ο νέος κόσμος όντως δεν έχει ακόμα γεννηθεί: οι νέες πολιτικές διακρίσεις είναι…. δυσδιάκριτες, ενώ κωπηλατούμε ένθεν κακείθεν σε μια πολιτική σούπα, με μόνη σταθερά τη δαμόκλειο σπάθη του Grexit. Και σίγουρα «τώρα είναι η εποχή των τεράτων».

* ΙΝΣΠΟΛ —Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής

ΑΠΟΨΕΙΣ
Φαντασιακή «κανονικότητα»
Αν θέλουμε να αντικρούσουμε έναν επερχόμενο νέο μεσαίωνα, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε τις αξίες της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της αλληλεγγύης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρηνικής συμβίωσης, πρέπει...
Φαντασιακή «κανονικότητα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποια ήταν η καλύτερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης;
Η εκλογική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ καθαρή, όσο και απρόσμενη σε έκταση. Τα αίτια πολλά, με κυριότερα την εγγενή στο Μνημόνιο λιτότητα, κάποια λάθη τακτικής και ορισμένα απαράδεκτα ολισθήματα στο ήθος και ύφος της...
Ποια ήταν η καλύτερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας μύθος αξίας… 100-200 δισ.
Οι αυταπάτες του ΣΥΡΙΖΑ είχαν φυσικά κάποιο κόστος, το οποίο στη χειρότερη περίπτωση δεν ξεπερνά τα 54 δισ. που συνάγει η διαφορά των δύο αναλύσεων βιωσιμότητας χρέους του ΔΝΤ. Ομως ένας ορθός απολογισμός της...
Ενας μύθος αξίας… 100-200 δισ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προοδευτικοί πολίτες αναζητούν κομματική έκφραση
Η κρίση δημιούργησε στη χώρα έναν νέο διπολισμό που στερούνταν ξανά την ιδεολογική αναφορά. «Μνημόνιο» και «αντιμνημόνιο» θόλωσαν τις ιδεολογικές διαφορές και έφεραν στο προσκήνιο δύο νέα στρατόπεδα. Οι...
Προοδευτικοί πολίτες αναζητούν κομματική έκφραση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στις 25 του Μάη...
Στις 25 του Μάη η ΚΝΕ και το ΚΚΕ θα συνεχίσουν τις προσπάθειες για να δυναμώσει η γραμμή της αντεπίθεσης, για παραπέρα ισχυροποίηση του Μετώπου Αγώνα Σπουδαστών, για την κοινή πάλη με το ταξικό εργατικό...
Στις 25 του Μάη...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πάθος για εξουσία
Στις φιλελεύθερες δημοκρατίες η εξουσία δεν είναι πάντα έκδηλη, συχνά είναι «αόρατη», οι εξουσιαστικές σχέσεις δεν εκδηλώνονται με πολύ θόρυβο, αλλά κατ’ οικονομίαν. Σε εμάς δεν συμβαίνει αυτό, γεγονός που από...
Το πάθος για εξουσία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας