Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η αναπάντεχη (;) ωφέλεια του προεκλογικού κλίματος
Martial Trezzini/Keystone
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αναπάντεχη (;) ωφέλεια του προεκλογικού κλίματος

  • A-
  • A+

Η μελέτη της εκλογικής συμπεριφοράς έχει αρκετά να μας πει για το πώς αντιμετωπίζουν οι ψηφοφόροι τη διαχείριση κρίσεων από τις κυβερνήσεις τους. Σε πολλά, δε, από αυτά δανείζεται, κατά την προσφιλή εδώ και τουλάχιστον μισό αιώνα συνήθειά της, εργαλεία της οικονομικής επιστήμης.

Συγκεκριμένα γνωρίζουμε ότι οι ψηφοφόροι ψηφίζουν αναδρομικά, αξιολογούν και σταθμίζουν τις κυβερνητικές επιδόσεις, συγκρίνουν εξαγγελίες με τελικά αποτελέσματα και δεν είναι γενναιόδωροι -θα τους λέγαμε στενόκαρδους: είναι πολύ πιο πρόθυμοι να τιμωρήσουν μια αποτυχία, παρά να επιβραβεύσουν μια επιτυχία.

Επίσης, κατά ένα μεγάλο μέρος φοράνε κομματικά «γυαλιά» (θετικά και αρνητικά), δηλαδή φιλτράρουν τις κυβερνητικές δράσεις ανάλογα με τις συναισθηματικές προδιαθέσεις τους απέναντι στους κυβερνώντες. Τέλος, ψηφίζουν οικονομικά. Αν τα πηγαίνουν καλά οι μακροοικονομικοί δείκτες, είναι πιθανό να επιβραβεύσουν την κυβέρνηση. Αν δεν τα πηγαίνουν καλά, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα την τιμωρήσουν. Αντιστοίχως, σε ατομικό επίπεδο, αν θεωρούν καλύτερα τα οικονομικά τους ή αν διαβλέπουν θετική προοπτική σε αυτά, τότε διάκεινται θετικά απέναντι στην κυβέρνηση. Αν όχι, το πιθανότερο είναι να την καταψηφίσουν.

Με βάση τα παραπάνω, ο κρίσιμος παράγοντας είναι το αν η πανδημία θα εκληφθεί μόνο ως φυσική καταστροφή ή αν θα μεταπέσει και σε μια οικονομική κρίση στην αντίληψη των ψηφοφόρων. Με δεδομένο ότι, σύμφωνα με όλες τις αναλύσεις, η οικονομική διάσταση του ζητήματος αργά ή γρήγορα θα γίνει κυρίαρχη, αυτό που παίζει ρόλο είναι το πότε θα κληθούν οι ψηφοφόροι να τοποθετηθούν, δηλαδή το πότε θα γίνουν εκλογές. Με άλλα λόγια, (θα) έχει σημασία το σε ποιο σημείο του εκλογικού κύκλου της βρίσκεται κάθε χώρα.

Η εκδοχή η πανδημία του Covid-19 να γίνει αντιληπτή μόνο ως μια φυσική καταστροφή, δηλαδή να μην προλάβει να μεταμορφωθεί στην κυρίαρχη αντίληψη ως μια οικονομική κρίση, αφορά τις χώρες εκείνες που έχουν εκλογές σύντομα και βρίσκονται σε ανάλογο προεκλογικό κλίμα.

Η πρώτη χώρα για την οποία επίκεινται άμεσα βουλευτικές εκλογές είναι η Νότια Κορέα, που κατά κοινή ομολογία έχει επιτύχει αξιοσημείωτη πρόοδο στον περιορισμό της επιδημίας ακολουθώντας μια επιθετική πολιτική. Εκλογική αναμέτρηση με τη μορφή δημοψηφίσματος για την έγκριση δομικών μεταρρυθμίσεων έχει και η Ρωσία εντός του Απριλίου.

Ωστόσο αφενός υπάρχει συζήτηση για το αν τελικά πραγματοποιηθεί και αφετέρου τα, επισήμως πολύ θετικά (μόλις 1.836 κρούσματα και 9 νεκροί) , στοιχεία για την πορεία της πανδημίας στη χώρα ελέγχονται ως προς την αξιοπιστία τους.

Οι τρίτες εκλογές στη σειρά είναι οι προεδρικές εκλογές στην Πολωνία τον Μάιο. Η Πολωνία είναι ακόμα μία από τις χώρες με εξαιρετικές επιδόσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας μέχρι τώρα, με μόλις 0,8 νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκους (η Ελλάδα, που τα πηγαίνει καλά, έχει σχεδόν πέντε φορές περισσότερους).

Η τέταρτη εκλογική αναμέτρηση που έρχεται είναι αυτή των προεδρικών εκλογών στην Ισλανδία για την ανάδειξη σε ένα αξίωμα που φέρει μεν τον τίτλο του αρχηγού του κράτους, έχει όμως περιορισμένες αρμοδιότητες, παρ’ όλο που εκλέγεται με άμεση λαϊκή ψήφο. Πάντως και η Ισλανδία αποτελεί μία από τις χώρες που αναφέρονται ως εξαιρετικές περιπτώσεις, με μόνο δύο νεκρούς.

Μάλιστα την τακτική της Ισλανδίας στην αντιμετώπιση της πανδημίας εξήρε πρόσφατα δημόσια ο καθηγητής Επιδημιολογίας του Stanford, Γιάννης Ιωαννίδης. Η επόμενη χώρα στη λίστα των επικείμενων εκλογικών αναμετρήσεων είναι η Σερβία, η οποία επίσης έχει σχολιαστεί θετικά για την τακτική της στην αντιμετώπιση της πανδημίας, σε στενή συνεργασία μάλιστα με τις κινεζικές αρχές. Η Σερβία έχει μόλις δύο νεκρούς ανά εκατομμύριο κατοίκους (η Ελλάδα έχει διπλάσιους), αλλά πρόσφατα ανέβαλε τις εκλογές της. Τέλος, τον Σεπτέμβριο στη Νέα Ζηλανδία θα διεξαχτούν ταυτόχρονα προεδρικές και βουλευτικές εκλογές, ενώ έχει καταγραφεί μόνο ένας νεκρός από Covid-19.

Από την άλλη μεριά οι ΗΠΑ, στις οποίες οι προεδρικές εκλογές δεν απέχουν παρά 7 μήνες, φαίνεται ότι αποδέχονται το γεγονός ότι η πανδημία ξέφυγε από τον έλεγχό τους και επικεντρώνονται στην οικονομία, εγκρίνοντας (διακομματικά) ένα πακέτο ενίσχυσης που είναι ήδη, τον Μάρτιο του 2020, μεγαλύτερο σε απόλυτες τιμές από αυτό που δόθηκε για την αντιμετώπιση της Μεγάλης Υφεσης του 1929 και μεγαλύτερο -τόσο σε απόλυτες τιμές όσο και σε ποσοστό του ΑΕΠ- από αυτό που δόθηκε για την αντιμετώπιση της Μεγάλης Υφεσης του 2008-2009.

Προφανώς όλα αυτά αποτελούν προς το παρόν απλές ενδείξεις, όμως είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι τουλάχιστον πέντε από τις εφτά χώρες (έξι από τις εφτά αν θεωρήσει κανείς αξιόπιστα τα ρωσικά στοιχεία) στις οποίες επίκεινται εκλογικές αναμετρήσεις εμφανίζουν εντυπωσιακά καλές επιδόσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας και αναφέρονται συχνά ως εξαιρέσεις.

Από την άλλη μεριά, αν πάρει κανείς τις εφτά χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις παγκοσμίως με βάση έναν από τους διαθέσιμους ενδείκτες (χωρίς να είναι απαραίτητα ο ιδανικός, αλλά βοηθά στις συγκρίσεις), δηλαδή τον αριθμό θανάτων ανά εκατομμύριο κατοίκους, θα βρει τις Ιταλία, Ισπανία, Ολλανδία, Γαλλία, Βέλγιο, Ελβετία και Λουξεμβούργο. Οι συγκεκριμένες χώρες απέχουν αντίστοιχα 26, 33, 12, 24, 50, 41 και 43 μήνες από τις επόμενες εθνικές εκλογές τους, δηλαδή από αρκετά έως πολύ.

Φαίνεται λοιπόν ότι το σημείο του εκλογικού κύκλου στο οποίο έχει «χτυπήσει» η πανδημία την κάθε χώρα παίζει κάποιον ρόλο. Οι κυβερνήσεις των χωρών που αποδεικνύονται περισσότερο ενεργητικές και περισσότερο επιτυχημένες μέχρι στιγμής στην αντιμετώπιση της πανδημίας, κατά κανόνα αντιμετωπίζουν εκλογές στο αμέσως επόμενο διάστημα και άρα την ανάγκη υπεράσπισης των πιθανοτήτων επανεκλογής τους και άμβλυνσης των τιμωρητικών διαθέσεων των ψηφοφόρων τους.

Αντιθέτως, οι κυβερνήσεις που δεν αντιμετωπίζουν το φάσμα του άμεσου ελέγχου της επίδοσής τους στην κάλπη, δεν θα κριθούν μόνο από το πώς ανταποκρίθηκαν στην πανδημία, αλλά, όταν αυτή μεταπέσει (υποχρεωτικά) σε ένα πρωτίστως οικονομικό ζήτημα, θα κριθούν και στο πολύ πιο σύνθετο και απαιτητικό επίπεδο της αντιμετώπισης των γιγαντιαίων οικονομικών επιπτώσεων των μέτρων περιορισμού της, στο πλαίσιο δηλαδή αυτού που στην πολιτική επιστήμη ονομάζεται «οικονομική ψήφος».

Εν τέλει φαίνεται ότι το ξέσπασμα της πανδημίας εν μέσω προεκλογικής περιόδου αποτελεί «τύχη» τόσο για ορισμένα κυβερνητικά κόμματα, τα οποία αναγκάζονται να δράσουν επιθετικά και να κριθούν μόνο στο επίπεδο της αντιμετώπισης μιας φυσικής καταστροφής, όσο και για τις αντίστοιχες κοινωνίες οι οποίες επωφελούνται αυτών των έγκαιρων δράσεων.

Βέβαια ενδεχομένως στην επόμενη φάση, αυτή της αντιμετώπισης των οικονομικών επιπτώσεων, να παρατηρηθεί το αντίθετο φαινόμενο: οι επιτυχημένες (και πιθανώς ήδη επανεκλεγμένες) κυβερνήσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας, να μην είναι τόσο ενεργητικές στο οικονομικό επίπεδο, ούσες πλέον στην αρχή του εκλογικού κύκλου, ενώ η οικονομική αντίδραση όσων θα έχουν περάσει πλέον σε προεκλογική περίοδο να είναι πιο επιτυχημένη, από την άποψη τουλάχιστον της μείωσης των οικονομικών συνεπειών για τους πολλούς.

●Ολα τα στοιχεία προέρχονται από το https://www.worldometers.info/coronavirus/ με ημερομηνία πρόσβασης την 31η Μαρτίου 2020.

* Επίκουρος καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι «δέκα πληγές» του κορονοϊού και το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης
Για να εξηγούμαστε: Ολα αυτά δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από εκτιμήσεις. Ομως αυτήν τη φορά δεν χρειάζεται να βρεθούμε στην κατάσταση του Χριστόφορου Κολόμβου ο οποίος, κατά τον Τσόρτσιλ,...
Οι «δέκα πληγές» του κορονοϊού και το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη σκιά της πανδημίας
Η πρόκληση είναι διπλή και ταυτόχρονη για τη Δύση, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. στη σκιά πλέον της βεβαιότητας ότι η πανδημία και οι επιπτώσεις της...
Στη σκιά της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τη διαίρεση στον διχασμό
Το κενό της ενεργού παρουσίας των ΗΠΑ θα διευρύνεται όσο θα οξύνεται η εσωτερική διαίρεση της χώρας και θα επιταχύνεται η μετάλλαξή της προς τον διχασμό.
Από τη διαίρεση στον διχασμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χειρότερο σενάριο
Μια μετεκλογική πολιτική κρίση στις ΗΠΑ εν μέσω του δεύτερου κύματος της πανδημίας σκιάζει τον διεθνή ορίζοντα ως ενδεχόμενη αποσταθεροποιητική μεταβλητή με απρόβλεπτες παρενέργειες.
Το χειρότερο σενάριο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας δημοσιονομικός ελέφαντας στο σαλόνι μας
Η οικονομική κρίση του COVID-19 εδραιώνει μια μακρά περίοδο κατά την οποία οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται στην ευρωζώνη, και πρόκειται να αυξηθούν περισσότερο.
Ενας δημοσιονομικός ελέφαντας στο σαλόνι μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επόμενη μέρα: απασχόληση, εισοδήματα και ανάπτυξη
Οι πολλές, και χαμηλής αξιοπιστίας, προβλέψεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας έχουν κοινό παρονομαστή τους την αναπόφευκτη ύφεση στην οποία αυτή θα βυθιστεί τα αμέσως επόμενα τρίμηνα.
Η επόμενη μέρα: απασχόληση, εισοδήματα και ανάπτυξη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας