Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι ευκαιρίες της έκτακτης ανάγκης
Andrew Milligan/PA via AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι ευκαιρίες της έκτακτης ανάγκης

  • A-
  • A+

Η κρίση στην παγκόσμια υγεία εκθέτει τις ήδη υπάρχουσες αδυναμίες του οικονομικού συστήματος που παράγει αυτοτραυματισμούς και επικαλυπτόμενες, πολλαπλές κρίσεις. Οξύνθηκε η επισφάλεια επιχειρήσεων, αυξήθηκε η ανεργία –που σημαίνει, αύξηση φτώχειας και κοινωνικών αποκλεισμών, με παράλληλη αύξηση μιας σειράς ορατών παθογενών φαινομένων.

Μακραίνουν οι ουρές που είχε αφήσει η χρηματοπιστωτική κρίση, αυξάνεται το ιδιωτικό παγκόσμιο χρέος, ήρθαν στο προσκήνιο οι συνέπειες του λιγότερου κράτους, της μείωσης των δαπανών για δομές όπως η υγεία ή η παιδεία ή, ακόμα, και η προστασία του περιβάλλοντος.

Σημαντικό πρόσθετο απότοκο της πανδημίας είναι η συρρίκνωση της δημόσιας σφαίρας. Πρακτικά, δεν επιτρέπονται οι μεγάλες συναθροίσεις –πράγμα που σημαίνει ότι, de facto, δυσκολεύει δημόσιος διάλογος, κοινοβουλευτικές διαδικασίες κ.λπ., πάνω σε σημαντικά τρέχοντα ζητήματα.

Ένας αναλυτής υπογράμμισε τον υπαρκτό κίνδυνο: «η πανδημία, μετατράπηκε σε πάρτι του λαϊκισμού και των αυταρχικών επιλογών». Αρκετοί βρήκαν την ευκαιρία να κυβερνούν με διατάγματα έκτακτης ανάγκης και να οπλίζονται με υπερεξουσίες – κάτι που σχεδίαζαν από καιρό όσον αφορά τη μείωση των ατομικών ελευθεριών, της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και της πολιτικής διαφωνίας.

Τέλος, οι αντιπολιτεύσεις στις περισσότερες χώρες μπήκαν και αυτές σε μια τροχιά «αυτοπεριορισμού» και εθελούσιας απουσίας από το προσκήνιο του δημοκρατικού διαλόγου, στον βαθμό που δεν αντιπροτείνουν «κάτι πολύ διαφορετικό από ό,τι ήδη γίνεται».

Εν τω μεταξύ, οι προηγούμενη εμπειρία έδειξε ότι η αντιμετώπιση της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης έγινε με τη «συνήθη πρακτική»: τα πακέτα διάσωσης επιβράβευσαν εκείνους που είχαν προκαλέσει τη χρηματοπιστωτική κρίση.

Η κλιματική κρίση δεν έχει αντιμετωπιστεί συνολικά. Τα παγκόσμια και τα εθνικά μίντια είναι γεμάτα από τρομακτικές εικόνες, αριθμούς και ειδήσεις θανάτων που –σε αρκετές περιπτώσεις‒ στρεβλώνουν την πραγματική διάσταση του θέματος, ενώ αποκρύπτουν άλλα, παράπλευρα, εξίσου σημαντικά θέματα. Και στο πλαίσιο που μας αφορά, η Ε.Ε. επιλέγοντας ακόμα και τώρα τη «συνήθη πρακτική», υπολογίζει πολύ, κάνει λίγα και τα κάνει πάρα πολύ αργά.

Τα κακά νέα είναι ότι η κρίση της πανδημίας έφερε στο προσκήνιο πολλές από τις προηγούμενες αδυναμίες. Όμως, τα καλά νέα είναι ότι η πρωτόγνωρη σφοδρότητά της συνέδεσε όλες αυτές τις αδυναμίες με έναν εξίσου πρωτόγνωρο τρόπο.

Το πρώτο που ανέδειξε είναι η απουσία μιας συντονισμένης παγκόσμιας και αλληλέγγυας διαχείρισης. Το δεύτερο ‒όχι λιγότερο σημαντικό‒ είναι ο κομβικός ρόλος του κράτους στις εθνικές κοινωνίες. Ανέδειξε βασικούς τομείς και νευραλγικούς οργανισμούς που είχαν παραμεληθεί από «το αξίωμα λιγότερο κράτος» στην υγεία, την καλή υλική και ψυχική κατάσταση του πληθυσμού, την παιδεία αλλά και των δημοσίων επενδύσεων σ’ αυτούς και σε άλλους παραγωγικούς τομείς.

Αιφνιδιαστικά πλέον, τα περισσότερα νοικοκυριά έχουν εξαντλήσει τα οικονομικά μαξιλάρια, και αντιμετωπίζουν με δυσκολία την πρόσβαση σε βασικά αγαθά όπως η στέγαση, η διατροφή, η υγεία και η εκπαίδευση. Τώρα που το κράτος επιστρέφει με ηγετικό ρόλο, είναι ευκαιρία ανασχεδιασμού με τρόπο που να εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον μακροπρόθεσμα.

Επιπλέον η κρίση έδειξε την ανάγκη, μαζί με τις επιχειρήσεις, να στηριχθεί μακροπρόθεσμα ο κόσμος της εργασίας: μακροχρόνια ανάπτυξη με επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, στήριξη των μισθών και διαρκή μέριμνα για υγεία, παιδεία, οικονομία, περιβάλλον.

Στα καλά νέα προστίθεται και η ευκαιρία της τρέχουσας κατάστασης έκτακτης ανάγκης για την οικοδόμηση βιώσιμης οικονομίας χωρίς αποκλεισμούς. Το πρόβλημα δεν είναι να καθυστερήσουμε ή να αποκλείσουμε τις κυβερνητικές στηρίξεις, αλλά να τις οργανώσουμε σωστά. Ευκαιρία να αποφευχθούν τα λάθη της εποχής μετά το 2008, όταν τα προγράμματα διάσωσης επέτρεψαν στις εταιρείες να αποκομίσουν ακόμα μεγαλύτερα κέρδη από τη στιγμή που τελείωσε η κρίση, αλλά απέτυχαν να θέσουν τα θεμέλια μιας ισχυρής και δίκαιης ανάκαμψης, χωρίς αποκλεισμούς και θύματα.

Η κρατική στήριξη βιώσιμων επιχειρήσεων θα πρέπει να γίνει με όρους διατήρησης και αύξησης της απασχόλησης. Όσον αφορά τα νοικοκυριά, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να δουν σοβαρά πέρα ​​από τα δάνεια, τη δυνατότητα ελάφρυνσης του χρέους, δεδομένων των σημερινών υψηλών επιπέδων ιδιωτικού χρέους.

Η ιδέα του επιχειρηματικού κράτους, των πραγματικών μακροπρόθεσμων και βιώσιμων επενδύσεων είναι εδώ. Αλλά η κρίση υπενθυμίζει ότι το κράτος θα πρέπει να ξαναμάθει πώς να διασφαλίσει ότι τα οφέλη από τις δημόσιες επενδύσεις θα επιστρέψουν στους πολίτες του.

Το ότι ο δολοφονικός ιός έχει εκθέσει τις αδυναμίες της παγκόσμιας οργάνωσης της οικονομίας, ίσως να είναι ευκαιρία συνολικής αναδιάρθρωσης του συστήματος. Οι επιλογές είναι δύο: ένας σκοτεινός μελλοντικός κόσμος μετά τον ιό, και ένας καλύτερος. Εάν δεν επιλεγεί το δεύτερο, θα είναι ελάχιστες οι πιθανότητες αντοχής του πλανήτη στην επόμενη μελλοντική μεγάλη κρίση.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς η νόσος COVID-19 μπορεί να επιφέρει έμφυλη δικαιοσύνη
Σχέδιο κοινής πρωτοβουλίας της εκτελεστικής διευθύντριας της Μονάδας του ΟΗΕ για τις Γυναίκες UN Women, κ. Phumzile Mlambo-Ngcuka και της επιτρόπου της Ε.Ε. αρμόδιας για θέματα φύλου, κ. Helena Dalli
Πώς η νόσος COVID-19 μπορεί να επιφέρει έμφυλη δικαιοσύνη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Ο...
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «λόγος» και η ράβδος
«Τουρισμός ή ποστάλια ξέχειλα με ανθρώπινο φορτίο;». Οι στρατηγιστές της κυβέρνησης με αυτόν τον απλοϊκό τρόπο χώρισαν τους Ελληνες σε δύο στρατόπεδα: σε αυτούς που θέλουν να κρατήσουν έξω από τη ζωή τους τον...
Ο «λόγος» και η ράβδος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ληστεία των... ελευθεριών
Σήμερα, με την απειλή του κορονοϊού να αλλάζει εμάς, τον τρόπο της ζωής μας και το περιβάλλον μας, είναι πιο επιτακτική από ποτέ άλλοτε η ανάγκη κάθε άνθρωπος να προσδιορίσει το σημείο στο οποίο βρίσκεται, τις...
Η ληστεία των... ελευθεριών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πλήρης επίγνωση κινδύνου…
Την ώρα που η πανδημία πλήττει καίρια την εξαγωγική στρατηγική της Γερμανίας και η Ε.Ε.-ευρωζώνη καθίσταται υποχρεωτικός μονόδρομος για το Βερολίνο, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση βρίσκεται απέναντι στη μεγαλύτερη...
Πλήρης επίγνωση κινδύνου…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βραχυκύκλωμα στη Γαλλία
Εστω και ως υπόθεση, ως σενάριο εργασίας η διαρροή της είδησης ότι ο Μακρόν εξετάζει το ενδεχόμενο παραίτησής του με τη βεβαιότητα ότι θα επανεκλεγεί στις πρόωρες εκλογές που θα ακολουθήσουν, είναι ενδεικτική...
Βραχυκύκλωμα στη Γαλλία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας