• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.2°C / 18.4°C
    1 BF
    73%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.8°C / 17.1°C
    1 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.0°C / 16.6°C
    1 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 5.9°C / 10.5°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 10.7°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.0°C / 14.6°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 9.5°C
    2 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.8°C / 16.6°C
    2 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    52%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.4°C / 18.8°C
    2 BF
    55%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    2 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.1°C / 18.1°C
    1 BF
    57%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 12.9°C
    0 BF
    76%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    16°C 11.5°C / 17.2°C
    0 BF
    62%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    1 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.2°C / 18.2°C
    1 BF
    60%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.7°C / 15.3°C
    2 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    0 BF
    75%
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν οι λέξεις χάνουν το νόημά τους

  • A-
  • A+

Τις τελευταίες δεκαπέντε μέρες βιώνουμε πολλά: πρόσφυγες, μετανάστες, φράχτες, κορονοϊοί έγιναν όλα ένα κουβάρι που για εμάς τους κοινούς θνητούς μοιάζει περισσότερο με γόρδιο δεσμό παρά με την μπερδεμένη σφαίρα του μαλλιού που, πενήντα χρόνια πριν, ξεμπέρδευαν οι γυναίκες για να πλέξουν πουλόβερ και κασκόλ. Η εμπειρία αυτών των ημερών πρόσφερε σε εμάς τους απλούς ανθρώπους την ευκαιρία να διαπιστώσουμε ότι είτε οι πολιτικοί δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα είτε τη χρησιμοποιούν με αποκλειστικό γνώμονα τα βραχυπρόθεσμα σχέδιά τους αδιαφορώντας για οτιδήποτε άλλο πέραν αυτών.

Για παράδειγμα, ακούσαμε πολλούς από την κυβέρνηση να χρησιμοποιούν επανειλημμένως τη λέξη «πόλεμος» όταν αναφέρονταν στην κρίση που αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη στα ανατολικά θαλάσσια και χερσαία σύνορα της χώρας. Επίσης από κάποιους ακούσαμε να επαναλαμβάνουν την έκφραση «πέμπτη φάλαγγα», ενώ στη γλωσσολογική «πασαρέλα» των τελευταίων ημερών κεντρική θέση είχε και η «ασύμμετρη απειλή». Αλλά και από την άλλη πλευρά λέξεις όπως «εθνικισμός» και «πατριωτισμός» έχουν μετατραπεί σε ζύγι που μετρά τις απόψεις που διατυπώνουν –με τον γραπτό ή τον προφορικό λόγο τους– οι πολίτες όταν συζητούν για αυτά που συμβαίνουν γύρω τους.

Πλέον είναι ευδιάκριτο ότι πολλοί πολιτικοί, στον δημόσιο λόγο τους, χρησιμοποιούν με περισσή ευκολία –σχεδόν επιπολαιότητα– βαριές λέξεις που ενισχύουν διάφορους... ισμούς, όπως τον δογματισμό, τον φανατισμό, τον διαχωρισμό...

Για παράδειγμα η λέξη «πόλεμος». Μπορεί στα καφενεία και στα γήπεδα οι άνθρωποι να τη χρησιμοποιούν με ελαφρότητα, αλλά όταν βγαίνει από τα χείλη ανθρώπων με θεσμικό ρόλο γίνεται ασήκωτη εξαιτίας των αποτελεσμάτων που παράγει τόσο σε νομικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Το ίδιο ισχύει και με τις εκφράσεις «πέμπτη φάλαγγα» και «ασύμμετρη απειλή». Κατ' αρχάς όλες χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν «εχθρούς» και όχι «αντιπάλους». Για να το αντιληφθείς δεν χρειάζεται παρά να αναζητήσεις τη λέξη «πόλεμος» στο λεξικό του Μπαμπινιώτη. Τότε θα διαπιστώσεις ότι πόλεμος είναι μια «ένοπλη σύρραξη ανάμεσα σε κράτη ή μεταξύ ομάδων εντός του ίδιου κράτους». Επίσης, δεν χρειάζεται να είσαι ιστορικός για να γνωρίζεις ότι με τη λέξη «πεμπτοφαλαγγίτης» περιγράφεται κάποιος «που δρα υπέρ του εχθρού» και ότι ο όρος «ασύμμετρη απειλή» περιγράφει έναν «ασύμμετρο πόλεμο». Αλλά και οι λέξεις «εθνικισμός» και «πατριωτισμός» χρησιμοποιούνται πλέον σαν έκφραση ψόγου.

Η λέξη «εθνικισμός» με τον τρόπο που χρησιμοποιείται εκφράζει μια επικίνδυνη ιδεολογία, που αμφισβητεί ακόμα και τις βαθύτερες δεσμεύσεις της δικαιοσύνης, της ελευθερίας της έκφρασης και του ανθρωπισμού. Δηλαδή τη Δημοκρατία. Τις περισσότερες φορές με τον τρόπο που τη χρησιμοποιούν συσκοτίζουν τη μία όψη του, τη θετική, και υπερτονίζουν την άλλη, τη σκοτεινή και την ακραία όπου στο όνομα της αφοσίωσης στο έθνος δαιμονοποιούνται οι... άλλοι. Αποσιωπούν ότι ο «εθνικισμός» βασίζεται σε δύο δόγματα: πρώτον, ότι τα μέλη του έθνους, αντιληπτά ως ομάδα ίσων πολιτών με κοινή ιστορία και μελλοντικό πολιτικό πεπρωμένο, πρέπει να κυβερνούν το κράτος και, δεύτερον, ότι πρέπει να το κάνουν αυτό για το συμφέρον του έθνους και επομένως αντιτίθεται στην ξένη κυριαρχία και σε κυβερνήτες που αγνοούν την πλειοψηφία.

Ο δημόσιος διάλογος σήμερα διεξάγεται με λέξεις και έννοιες που το νόημά τους έχει πέσει στα χέρια «παραχαρακτών» οι οποίοι τις χρησιμοποιούν για να εξυπηρετήσουν την πολιτική επικοινωνία ώστε να αποκομίσουν μικροκομματικά οφέλη. Προφανώς δεν τους ενδιαφέρει ότι στο τέλος αυτής της διαδρομής βρίσκεται μια πολιτική και κοινωνική Βαβυλωνία.

Η προχειρότητα και η επιπολαιότητα με τις οποίες χρησιμοποιούνται οι λέξεις και οι εκφράσεις από πολιτικούς είναι όχι μόνο ασυγχώρητες αλλά και επικίνδυνες. Γιατί όταν οι λέξεις χάνουν το νόημα και τη σημασία τους, τότε το πιο εύκολο πράγμα που μπορεί να συμβεί είναι: η ασυνεννοησία και ο διχασμός. Και αυτή η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά την αντίληψη ότι όποιος εκφράζει διαφορετική άποψη δεν είναι «αντίπαλος» αλλά «εχθρός». Η ηθελημένη παραποίηση των λέξεων «διαφωνία» και «προδοσία» που για δεκαετίες χαρακτήρισε την πολιτική ζωή του τόπου, πληρώθηκε με αίμα, εκτοπισμούς και διαχωρισμούς. Και δυστυχώς απ' ό,τι φαίνεται, δεν διδαχθήκαμε τίποτε από τα λάθη του παρελθόντος. Εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε βαριές λέξεις με περισσή ελαφρότητα αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις. Γιατί αν δεν αντισταθούμε σε αυτό το παιχνίδι του ευνουχισμού των λέξεων και των εννοιών, το οποίο συντηρούν και υποθάλπουν συστηματικά οι ανόητοι και οι καιροσκόποι, τότε δεν θα αργήσει η ημέρα που θα ξαναθυμηθούμε τον στίχο: «Βοήθα θεέ μου μη φαγωθούμε μεταξύ μας».

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «λόγος» και η ράβδος
«Τουρισμός ή ποστάλια ξέχειλα με ανθρώπινο φορτίο;». Οι στρατηγιστές της κυβέρνησης με αυτόν τον απλοϊκό τρόπο χώρισαν τους Ελληνες σε δύο στρατόπεδα: σε αυτούς που θέλουν να κρατήσουν έξω από τη ζωή τους τον...
Ο «λόγος» και η ράβδος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αντίσταση του 21ου αιώνα
Θα θεσμοθετηθεί, θα νομοθετηθεί, το ότι μια κυβέρνηση, που εκλέγεται με σημαία τη λαϊκή βούληση, με βάση τις εισηγήσεις μιας διορισμένης επιστημονικής επιτροπής, θα λαμβάνει απόφαση να κρατήσει κλειστή και...
Η αντίσταση του 21ου αιώνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η καχυποψία και η οικονομική κρίση
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη μπορεί να συνέχισε την επιλογή της ολοκληρωτικής εξάρτησης, αλλά η συνεισφορά της στην εδραίωση της καχυποψίας ήταν καθοριστική.
Η καχυποψία και η οικονομική κρίση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βλέποντας τις κρίσεις να περνούν
Αυτό που βιώνουν οι πολίτες δεν είναι απότοκο μιας υποτιθέμενης «τεχνοκρατικής κυβέρνησης» σαν αυτή που διαφήμιζε ο πρωθυπουργός το 2019. Είναι ένα σύστημα νέων «τεχνικών διακυβέρνησης», σε πλήρη ρήξη με την...
Βλέποντας τις κρίσεις να περνούν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η τέχνη τού να έχεις πάντα δίκιο (εν μέσω ενεργειακής κρίσης)
Μακροπρόθεσμα, οι συνέπειες αναμένονται ακόμα πιο επίπονες και χωρίς αποτελεσματικά μέτρα θα λυγίσουν την ελληνική οικονομία. Επομένως, το να προσποιείται σύσσωμη η κυβέρνηση ότι η κρίση είναι παροδική,...
Η τέχνη τού να έχεις πάντα δίκιο (εν μέσω ενεργειακής κρίσης)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καλό και μάχιμο 2022!
Λύση δεν μπορεί να υπάρξει από κάποιον από μηχανής θεό και οι τύχες μας βρίσκονται κυριολεκτικά στα χέρια μας. 
Καλό και μάχιμο 2022!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας