Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το τέλος της κομματικής δημοκρατίας στη Γερμανία
Bodo Schackow / dpa via AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το τέλος της κομματικής δημοκρατίας στη Γερμανία

  • A-
  • A+
Η πολιτική απόπειρα για τη συνεργασία με το ακροδεξιό κόμμα (AfD), το οποίο τελικά εκφράζει το πνεύμα του φασισμού, δεν συνιστά «κομματικό λάθος», αλλά αντιθέτως μας οδηγεί σε βαθύτερα και ουσιαστικότερα προβλήματα, που έχουν να κάνουν τελικά με την ίδια την πολιτική αυτοσυνειδησία της γερμανικής κοινωνίας

Είναι κοινό μυστικό στην οικουμένη ότι η κοινοβουλευτική δημοκρατία δεν στέριωσε στη Γερμανία κατά τον εικοστό αιώνα. Αυτός ο ισχυρισμός δεν είναι έωλος, αλλά αντιθέτως εδράζεται σε εμπειρικά δεδομένα. Υπάρχει ως ιστορική φάση το χρονικό διάστημα μετά το τέλος του μεγάλου πολέμου, μέχρι το έτος-τομή 1989. Και αυτή η ιστορική φάση (1949-1989) έχει χαρακτηριστεί ως ο «χρυσός αιώνας» της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στη Γερμανία. Ωστόσο το ερώτημα για τον κοινοβουλευτισμό και τη δημοκρατία στη σύγχρονη γερμανική πολιτική κοινωνία παραμένει.

Η πρόσφατη αντικοινοβουλευτική ιστορία στην πρωτεύουσα της Θουριγγίας, την Ερφούρτη (Erfurt), είναι χαρακτηριστική όσον αφορά το πολιτικό ζητούμενο που έχει να κάνει με τη διακυβέρνηση. Η υπόθεση της διακυβέρνησης είναι πολιτικό έργο και εξαρτάται από τις εκάστοτε ιστορικο-κοινωνικές διαβουλεύσεις των ταξικών στρωμάτων. Γιατί και πώς συνέβη τελικά αυτό που συνέβη στη Θουριγγία θα αποφασίσουν στο πολιτικό μέλλον δύο παράγοντες: ο πρώτος είναι αυτός που θα μπορούσα να ονομάσω μετα-επίπεδο κοινοβουλευτικής αυτοσυνείδησης για τους πολίτες του κρατιδίου. Και ο δεύτερος έχει να κάνει με την ίδια τη δημοκρατία σε μια πολιτική κοινωνία (δηλαδή στη Γερμανία) η οποία εξακολουθεί, ιστορικά, να παραμένει δέσμια στο «σπήλαιο του Πλάτωνος».

Επαναδιατυπώνω την αρχική θεωρητικο-πολιτική θέση μου, η οποία δεν είναι άλλη από την εξής: η πολιτική απόπειρα για τη συνεργασία με το ακροδεξιό κόμμα (AfD), το οποίο τελικά εκφράζει το πνεύμα του φασισμού, δεν συνιστά «κομματικό λάθος», αλλά αντιθέτως μας οδηγεί σε βαθύτερα και ουσιαστικότερα προβλήματα, που έχουν να κάνουν τελικά με την ίδια την πολιτική αυτοσυνειδησία της γερμανικής κοινωνίας.

Ανακοινώνω στους αναγνώστες μας ότι είμαι επιμελής ερευνητής και για τα πολιτικά πράγματα στη Γερμανία, αλλά και για τα λογοτεχνικά αντίστοιχα. Οταν, λοιπόν, διαβάζω ότι ο Tόμας Μαν σε επιστολή του ανακοινώνει στον φιλόσοφο Aντόρνο ότι δεν θα επιστρέψει στη Γερμανία, μετά την πτώση του φασισμού, παρά μόνον εάν η Γερμανία γίνει δημοκρατικό και κοινοβουλευτικό κράτος δικαίου, τότε όλοι εμείς οι Ευρωπαίοι πολίτες, μετά τη «Θουριγγία», δεν μπορούμε να στείλουμε επιστολές στους εαυτούς μας.

Τελικά, από την ίδρυση του εθνικού γερμανικού κράτους (1871) μέχρι σήμερα (2020), θα επιθυμούσαμε όλοι να κατανοήσουμε το εξής: «Πόση κοινοβουλευτική δημοκρατία» αντέχει η πολιτική γερμανική κοινωνία. Η «περίπτωση της Θουριγγίας» δεν είναι μια μεμονωμένη πολιτική κατάσταση. Το περιώνυμο κοινοβουλευτικό κόμμα με την ονομασία Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) δεν είναι ένα απλό αντιπροσωπευτικό επεισόδιο στη μεταπολεμική πολιτική ιστορία της Γερμανίας. Συνιστά το πολιτικό συλλογικό υποσυνείδητο της σύγχρονης πολιτικής γερμανικής κοινωνίας.

Ως συμπέρασμα στα όσα αναφέρω μπορώ να πω τα εξής: Πρώτον, ότι η «περίπτωση της Θουριγγίας» δεν είναι ένα πολιτικό συμβάν χωρίς αναφορές, αλλά αντιθέτως, θέτει επί τάπητος το μείζον ζήτημα της κοινοβουλευτικής και δημοκρατικής αυτοσυνειδησίας της σύγχρονης Γερμανίας. Και δεύτερον, εάν τέτοιου τύπου πολιτικά πειράματα τίθενται σε πρακτική εφαρμογή σε διεθνές επίπεδο, τότε όλοι οι πολιτικοί επιστήμονες, όπως και οι πολιτικώς δρώντες, θα πρέπει να «κρατάμε μικρό καλάθι». Ο νεο-φασισμός στη Θουριγγία δεν ήταν πολιτικό πείραμα.


 

*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Δημοκρατίας έγερσις
Κυρίες και κύριοι, η θεωρία των δύο άκρων είναι ανιστόρητη και αντιεπιστημονική. Ο φασισμός υπήρξε αντικομμουνιστικός, αντισοσιαλιστικός και αντιδημοκρατικός. Στην ιδεολογία του ενυπήρχε πάντοτε η βία και το...
Δημοκρατίας έγερσις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντιγόνη και Παύλος Φύσσας
Ακριβώς επειδή η πατριαρχία είναι απεχθής, από το σύμβολο Αντιγόνη προτιμώ τα σύμβολα Παύλος Φύσσας ή Ζακ Κωστόπουλος.
Αντιγόνη και Παύλος Φύσσας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βίοι παράλληλοι
Το έγκυρο εβδομαδιαίο πολιτικό περιοδικό «DER SPIEGEL» κυκλοφόρησε (22.2.2020) με τίτλο «Γερμανικός χειμώνας, όταν το δεξιό μίσος οδηγεί σε τρόμο».
Βίοι παράλληλοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τη Θουριγγία στο Αμβούργο
Η Χριστιανοδημοκρατία είναι βαθιά διαιρεμένη, καθώς στην κομματική ιεραρχία συγκατοικούν εκπρόσωποι της σαφούς διαφοροποίησης από την Ακροδεξιά, αλλά και οπαδοί του διεμβολισμού της με την υιοθέτηση μιας...
Από τη Θουριγγία στο Αμβούργο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θεός, Τιμή, Χώρα
Οι πολιτικοί ηγέτες θεωρούν ότι μέσα στα φασιστικά πολιτικά μορφώματα και σε μια μισητή κοινωνική τάξη πραγμάτων που καλλιεργεί τη θρησκευτική και εθνική υπεροχή, θα τοποθετήσουν τις κοινωνίες απέναντι στις...
Θεός, Τιμή, Χώρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αδύνατη στροφή
Τα γεγονότα στη Θουριγγία αν μη τι άλλο έδωσαν μια ξεκάθαρη απάντηση για τη γραμμή πλεύσης των Σοσιαλδημοκρατών. Η νεοεκλεγείσα κομματική ηγεσία προτιμά την παράταση του σημερινού στάτους κβο.
Η αδύνατη στροφή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας