• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.5°C / 24.1°C
    1 BF
    62%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 21.7°C
    2 BF
    71%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.0°C / 21.5°C
    0 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 19.7°C
    0 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.9°C / 17.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 20.9°C
    2 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 17.3°C
    2 BF
    88%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.0°C / 19.9°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.1°C / 20.9°C
    1 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.4°C / 21.8°C
    0 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    4 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 19.5°C / 19.9°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 16.5°C / 23.3°C
    0 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 24.3°C
    0 BF
    76%
  • Καβάλα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    1 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 18.7°C / 21.7°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    1 BF
    84%

Για την αποσυμφόρηση των φυλακών

  • A-
  • A+

Με αφορμή τη συζήτηση που έχει ξεσπάσει σχετικά με τον νέο νόμο «Μεταρρυθμίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστημάτων κράτησης Γ' τύπου και άλλες διατάξεις» που προβλέπει, μεταξύ άλλων, μέτρα για την αποσυμφόρηση των φυλακών και για τον κατ’ οίκον περιορισμό βαριά ασθενών κρατουμένων, παρατίθενται κάποια νομικά δεδομένα και σκέψεις που φωτίζουν το ζήτημα:

Κατ' αρχάς, ο σκοπός της ποινής-εγκλεισμού είναι τριπλός: εξυπηρετεί την απάντηση-τιμωρία της πολιτείας στην αντικοινωνική πράξη που διέπραξε ο δράστης (δίκαιη ανταπόδοση), την αποτροπή τέλεσης αντίστοιχων πράξεων από άλλους πολίτες υπό τον φόβο της τιμώρησης (γενική πρόληψη) και την αποτροπή τέλεσης αντίστοιχων πράξεων από τον συγκεκριμένο δράστη, πρακτικά μέσω του φυσικού περιορισμού του αλλά και ηθικά, μέσω του σωφρονισμού του (ειδική πρόληψη). Η σειρά των στόχων είναι ενδεικτική.

Σε ένα φιλελεύθερο σύστημα δικαίου, που διαπνέεται από τις αξίες του Διαφωτισμού, ο δράστης εγκλήματος τιμωρείται μεν, δεν μπορεί να βασανίζεται ωστόσο. Το ίδιο σύστημα που απεχθάνεται και έχει καταργήσει τη θανατική ποινή, δεν μπορεί να αποδέχεται την κράτηση σε απάνθρωπες συνθήκες που πλήττουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, προκαλούν φόβο και φυσικό και ψυχολογικό πόνο στον κρατούμενο. Και ναι μεν η τιμωρία και, κατά βάση, η φυλάκιση μπορεί να προκαλούν δυσφορία μέχρι κάποιο βαθμό, ωστόσο, όπως παγίως κρίνει το ΕΔΔΑ, «τα μέτρα περιορισμού της ελευθερίας συνήθως μπορεί να περιλαμβάνουν ένα τέτοιο στοιχείο [δοκιμασίας ή ταπείνωσης]. Σύμφωνα με αυτή την πρόβλεψη το Κράτος πρέπει να εξασφαλίσει ότι ένα άτομο πρέπει να κρατείται σε συνθήκες που είναι συμβατές με τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπειά του, ότι ο τρόπος και η μέθοδος εκτέλεσης του μέτρου δεν τον υποβάλλουν σε τέτοια αγωνία ή ταλαιπωρία που υπερβαίνει το αναπόφευκτο επίπεδο δοκιμασίας που είναι εγγενές στην κράτηση και ότι, δεδομένων των πρακτικών απαιτήσεων της φυλάκισης, η υγεία του και η ευημερία του είναι επαρκώς εξασφαλισμένες» [1]. Με απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες -εκτός των άλλων- καταστρατηγούνται και οι σκοποί του εγκλεισμού: ο κρατούμενος που πονά και φοβάται δεν είναι δεκτικός σωφρονισμού, αλλά ούτε και η ανταπόδοση που του επιφυλάσσει η πολιτεία εμφανίζεται δίκαιη. Δεδομένου ότι ενίοτε ο θάνατος θεωρείται προτιμότερος από τον βασανισμό [2] θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι είναι χειρότερος από τη θανατική ποινή ένας εγκλεισμός που ταλαιπωρεί σωματικά και ψυχικά τον κρατούμενο, οδηγώντας τον στην εξαθλίωση, την απώλεια της ανθρώπινης υπόστασής του και κάποιες φορές (αρκετές, τελευταία) στην αυτοκτονία.

Οι μαρτυρίες, τα ρεπορτάζ και οι φωτογραφίες από παντός είδους καταστήματα κράτησης (συμπεριλαμβανομένων κέντρων κράτησης αλλοδαπών, νοσοκομείων φυλακών κ.λπ.) παρουσιάζουν το πρόβλημα σε μεγάλη έκταση. Λιγότερο γνωστές και ευανάγνωστες, οι πάμπολλες καταδίκες της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ για τις συνθήκες κράτησης και οι εκθέσεις της Επιτροπής του Συμβουλίου της Ευρώπης (πιο πρόσφατη η έκθεση του 2013) δεν αφήνουν περιθώρια για κωλυσιεργία και υπογραμμίζουν την υποχρέωση του κράτους να εξασφαλίζει την υγεία και την αξιοπρεπή διαβίωση των κρατουμένων. Εκτός των άλλων, η Ελλάδα έχει καταδικαστεί και ειδικά για τις συνθήκες κράτησης του Σάββα Ξηρού (Affaire Xiros c. Grece) από το ΕΔΔΑ, το οποίο έκρινε ότι οι συνθήκες κράτησης ήταν ανεπαρκείς σε σχέση με την κατάσταση της υγείας του και τις ανάγκες της νοσηλείας του.

Η λύση, ιδανικά, θα ήταν η δημιουργία και λειτουργία ενός επαρκούς και σύγχρονου δικτύου φυλακών με όλες τις απαραίτητες υποδομές που θα παρέχουν τα αναγκαία. Μέχρι όμως να καταστεί αυτό εφικτό, ένα κράτος που θέλει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορεί να ανεχθεί να βασανίζεται ούτε ένας κρατούμενος, έστω και για λίγο. Και αν η παραπάνω ρητορική δεν είναι πειστική, είναι πάντως ιδιαίτερα εύγλωττες οι πολυάριθμες καταδίκες που βαραίνουν την Ελλάδα, με βάρος κατ' αρχάς ηθικά αβάσταχτο αλλά και οικονομικά καθόλου ευκαταφρόνητο, μια και για κάθε καταδίκη η χώρα καλείται να καταβάλει σεβαστή αποζημίωση στα θύματα, οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ, δε, είναι εκτελεστές (που σημαίνει ότι οι αποζημιώσεις πράγματι καταβάλλονται και δεν επιβάλλονται μόνο κατ’ επίφαση).

[1] KHOKHLICH v. UKRAINE, 2003, παρ. 164, KUDLA v. POLAND, 2000, παρ. 93, 94, KARABET AND OTHERS v. UKRAINE, 2013, παρ. 298

[2] Todorov, Tzvetan, «Ο φόβος των βαρβάρων - Πέρα από τη σύγκρουση των πολιτισμών», εκδ. Πόλις 2009, σελ. 218, Κ. Βαθιώτη, «Τραγικά διλήμματα στην εποχή του “πολέμου κατά της τρομοκρατίας”», Νομική Βιβλιοθήκη, 2010, σελ. 299, επίσης Michael L. Gross, «Moral Dilemmas of Modern War, Torture, Assasination, and Blackmail in an Age of Assymetric Confict», Cambridge University Press, 2010, σελ. 121

*δικηγόρος, υπ. Δ.Ν. Ποινικού Δικαίου ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υψώνουν φωνή και ανάστημα στο όνομα της αλήθειας
Ενόσω συνεχίζεται η συντονισμένη προσπάθεια να τρωθεί η εικόνα της Ηριάννας, που τελικά οδηγήθηκε πίσω στη φυλακή «χάρη» στην εξάντληση κάθε ορίου αυστηρότητας για την ίδια και τον συγκατηγορούμενό της, με...
Υψώνουν φωνή και ανάστημα στο όνομα της αλήθειας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επίμονη εισαγγελική στάση αρνείται το δικαίωμα στην άδεια
Με τον ίδιο ρυθμό κι ενώ τα συμβούλια των φυλακών αποφαίνονται θετικά για τη χορήγηση αδειών σε συγκεκριμένους κρατούμενους, οι εισαγγελείς τις...
Επίμονη εισαγγελική στάση αρνείται το δικαίωμα στην άδεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σαφές δείγμα όσων έπονται
Οσοι γνωρίζουν τη φυλακή, όσοι έχουν δει, έστω και από την «κλειδαρότρυπα», τα μπουντρούμια, μπορούν να αντιληφθούν την αξία του νομοσχεδίου του υπουργείου Δικαιοσύνης. Είναι επανάσταση; Οχι. Είναι όμως τομή,...
Σαφές δείγμα όσων έπονται
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κράτος δικαίου
Ο δικαστής είναι για την κοινή συνείδηση, και πρέπει να είναι, περισσότερο από έναν οιονδήποτε δημόσιο λειτουργό. Αποτελεί μια ενσάρκωση του νομικού δέοντος που είναι -για να μεταχειριστώ μια οιονεί υπερβολική...
Κράτος δικαίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με αφορμή τον Βασίλη Δημάκη: Ας μιλήσουμε για τις φυλακές και τις ευθύνες μας
Ας δούμε κατάματα τις ευθύνες μας. Ας μιλήσουμε για τα κολαστήρια που είναι οι ελληνικές φυλακές. Ας χτίσουμε ένα κίνημα για τα δικαιώματα των κρατουμένων.
Με αφορμή τον Βασίλη Δημάκη: Ας μιλήσουμε για τις φυλακές και τις ευθύνες μας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας