Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο ΣΥΡΙΖΑ και η ιδεολογία
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η ιδεολογία

  • A-
  • A+

Στα χρόνια που προηγήθηκαν της κυβερνητικής περιόδου, ο ΣΥΡΙΖΑ αυτοσυστήθηκε ως κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Αντικαπιταλιστικό, με έμφαση στο ταξικό ζήτημα, αλλά και στα ιδιαίτερα συγκρουσιακά νέα κοινωνικά κινήματα, «ακραία» φιλομεταναστευτικό και αντιρατσιστικό. Με προχωρημένη εσωκομματική δημοκρατία και μέτωπο απέναντι στον αρχηγισμό, που όποτε εκδηλωνόταν προκαλούσε πρακτικά την ιλαρότητα.

Με μια προσέγγιση που δεν θεωρούσε την κινηματική βία έγκλημα καθοσιώσεως, ακόμη κι αν έσπαγε τζάμια, και εξαιρετικά ευεπίφορο σε υποστήριξη ποικίλων αντι-δημοφιλών πρακτικών, που ίσως στοίχιζαν ψήφους, αλλά ήταν θέμα αρχής η υπεράσπισή τους.

Θυμίζω εδώ την υποστήριξη της εξέγερσης του 2008 ή την υπεράσπιση της μεγάλης απεργίας των 300 μεταναστών το 2011, καθώς και ποικίλες «αντιπατριωτικές» επιλογές, μεταξύ πολλών άλλων. Επομένως εκείνο το κόμμα ήταν κατ' εξοχήν αντιλαϊκιστικό – δεν χάιδευε τα αυτιά της «μεσαίας τάξης», δεν υποτασσόταν στα πολύ πλειοψηφικά αυτονόητα της «κοινής λογικής».

Ταυτόχρονα, τα ελλείμματα, οι υστερήσεις, οι στρεβλώσεις, οι ανεπάρκειες υπήρξαν μεγάλα και, ίσως, καθοριστικά γι’ αυτό που ακολούθησε μετά το 2015.

Αλλά, όπως και να το κάνουμε, από τη σκοπιά της Αριστεράς, βάδιζε σε καλό δρόμο. Η ταξική μεροληψία, η δημοκρατική προσήλωση, ο μειωμένος φόβος απέναντι σε μαζικές συγκρουσιακές πρακτικές, ακόμη κι αν καθόλου δεν τις «έλεγχε», το διασφάλιζε.

Επιπλέον, η υιοθέτηση μιας στρατηγικής δημοκρατικού δρόμου για τον σοσιαλισμό, πολωμένης αριστερά, διαμόρφωνε ένα «έθος» μετωπικής αντιπαράθεσης με τη σοσιαλδημοκρατία, τον κυβερνητισμό και τον κρατισμό: ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν πολύ κοντά στον Πουλαντζά, δηλαδή πολύ μακριά από τον Μπερλίνγκουερ, για να μη μιλήσω για τον Αμέντολα ή τον Ναπολιτάνο. Ο δεξιός ευρωκομμουνισμός ήταν, για τη μεγάλη πλειονότητα του κόμματος, αντίπαλη στρατηγική.

Η σημερινή συζήτηση, εν όψει «ανασυγκρότησης», βρίσκεται, προφανώς, στον αντίποδα των ιδεολογικών κεκτημένων εκείνου του κόμματος. Από αυτή την άποψη, δεν έχουμε να κάνουμε με μια υποχώρηση, «κατακριτέα» ή όχι. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια συνειδητή προσαρμογή σε έναν συστημικό ρόλο, ως μόνο τρόπο ώστε «να ξαναπάρουμε την κυβέρνηση».

Το ερώτημα, λοιπόν, περί «ριζοσπαστισμού» ή «Κεντροαριστεράς» δεν έχει νόημα, παρά τις καλές προθέσεις και τις συμπαθητικές αγωνίες μιας μειοψηφίας του σημερινού κόμματος, στο μέτρο που η συζήτηση γίνεται ήδη αποκλειστικά με όρους «Κεντροαριστεράς». Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ήδη «Κεντροαριστερά», απολύτως συνειδητά, χωρίς βαυκαλισμούς και «αυταπάτες».

Εξηγούμαι περιεκτικώς.

Δεν γίνεται η παραμικρή στρατηγική συζήτηση. Ετσι, η κατακλυσμιαία διολίσθηση, που έχει ήδη επισυμβεί, νομιμοποιείται ντε φάκτο. Παρακολουθώντας επισταμένα τη σχετική αρθρογραφία δεν βρήκα οποιαδήποτε στρατηγική αναφορά πλην μιας, όπου ο «δημοκρατικός δρόμος» γίνεται αντιληπτός ως «σταδιακή αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων», με τον σοσιαλισμό να είναι, λέει, «ορίζοντας, που απομακρύνεται όσο τον πλησιάζουμε». Ο σκοπός δεν είναι τίποτε, το κίνημα είναι το παν, που έλεγε και ο Μπερνστάιν.

Κι ας επέμενε ο Πουλαντζάς πως η κολοσσιαία διαφορά του αριστερού από τον δεξιό ευρωκομμουνισμό είναι η επιμονή του πρώτου πως η πορεία προς τον σοσιαλισμό χαρακτηρίζεται από τη ρήξη με το σύστημα: «θα υπάρξει ένα σημείο μη επιστροφής», όπως το διατύπωνε συνεχώς ο ίδιος. Η κύρια αναφορά του, άλλωστε, ήταν πάντα η επαναστάτρια Ρόζα Λούξεμπουργκ.

Αν, όμως, η στρατηγική συζήτηση βρίσκεται στον «βαθμό μηδέν», η νέα «κοινωνιολογία», με πολιτικές, βέβαια, στοχεύσεις, πάει κι έρχεται.

Κάποιοι αρθρογράφησαν με τίτλο «Η μεροληψία δεν ήταν ποτέ δική μας σημαία», εννοώντας την ταξική τοιαύτη και προτρέποντας σε «εθνικές σκοποθεσίες» – εδώ οι «σκοποί» επιτρέπονται.

Αλλοι το έθεσαν περισσότερο λόγια: «Είναι λάθος αυτό που φανταζόμασταν ότι η "κρυμμένη αλήθεια" της πολιτικής είναι οι ταξικές συγκρούσεις, η εκμετάλλευση και ότι η αποκρυστάλλωση σε εθν(οτ)ικές διαμάχες είναι η εκτροπή, η "λάθος" εστία […] η ΤΙΝΑ δεν αναφέρεται μόνο στο οικονομικό πεδίο […] Ούτε φυσικά στο ταξικό, καθόσον είμαστε πλέον μάρτυρες από χρόνια ότι η εργατική τάξη ψηφίζει Ακροδεξιά […] παντού στην Ευρώπη».

Εκτός του απολύτως τετριμμένου χαρακτήρα τέτοιων διατυπώσεων, βρισκόμαστε μπροστά σε πραγματικό γκροτέσκο: η κεντρικότητα του ταξικού ως κεντρικής φαντασιακής σημασίας οποιουδήποτε μαζικού ριζοσπαστικού προτάγματος αμφισβητείται την ίδια στιγμή που η ταξική εκμετάλλευση σπάει παγκοσμίως το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και οι ταξικές ανισότητες απασχολούν από Νταβός μέχρι Σεν Μόριτς!

Να το ξαναπώ, λοιπόν: η «Κεντροαριστερά» και η «πρόοδος» έχουν ήδη κυριαρχήσει από άκρου εις άκρον. Τα άλλα είναι, δυστυχώς, να 'χαμε να λέγαμε.

ΥΓ.: Δεν ισχυρίζομαι πως ο αριστερός ευρωκομμουνισμός είναι η οριστική στρατηγική μας θεραπεία. Κάθε άλλο – οι αμηχανίες είναι προφανείς και, μετά τις επιπλέον εμπειρίες μας, ακόμη προφανέστερες. Το μόνο που λέω είναι πως ο Πουλαντζάς δεν είναι κυρίως όνομα ινστιτούτου.

*εκπαιδευτικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπεκφυγή ή αυτοκριτική;
Ο τοκετός της μεγάλης προοδευτικής παράταξης θα είναι, και δεν μπορεί παρά να είναι μια πράξη επώδυνης αυτογνωσίας για τον ΣΥΡΙΖΑ και όχι άλλη μια έξυπνη κίνηση στη σκακιέρα της πολιτικής προς ίδιον όφελος,...
Υπεκφυγή ή αυτοκριτική;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παραγωγική ανασυγκρότηση με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, βασική προϋπόθεση για τη νέα προοδευτική πλειοψηφία
Στην παρούσα συγκυρία, που οι «νεοφιλελεύθερες βεβαιότητες» καταρρέουν, η μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό υπόδειγμα είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.
Παραγωγική ανασυγκρότηση με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, βασική προϋπόθεση για τη νέα προοδευτική πλειοψηφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας άλλος δρόμος είναι αναγκαίος και εφικτός
Στην Ισπανία και στην Πορτογαλία οι κυβερνήσεις συνεργασίας Σοσιαλιστών και Αριστεράς δείχνουν τον εναλλακτικό δρόμο προοδευτικών κυβερνητικών συνεργασιών.
Ενας άλλος δρόμος είναι αναγκαίος και εφικτός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η φιλολογία περί «εσωστρέφειας»
Οι «εσωστρεφείς» εγκαλούνται πως δεν θέλουν ούτε τη μεν ούτε τις δε. Που σημαίνει απλώς ότι η «εσωστρέφειά» τους συνίσταται στο ότι δεν θέλουν ούτε την πασοκοποίηση του ΣΥΡΙΖΑ ούτε συμμαχία με τη σημερινή...
Η φιλολογία περί «εσωστρέφειας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αυτοκριτική του ΣΥΡΙΖΑ και το τίμημα της προσαρμογής
Προ ολίγων ημερών δημοσιεύτηκε ένα κείμενο-απόφαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ στο οποίο γίνεται ένας απολογισμός-αυτοκριτική της επταετίας ΣΥΡΙΖΑ (2012-2019).
Η αυτοκριτική του ΣΥΡΙΖΑ και το τίμημα της προσαρμογής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυβέρνηση και η εξουσία
Δεν πρέπει, λοιπόν, να μας εκπλήσσουν οι αντιδράσεις στην επιεικώς ατυχή δήλωση του Αλέξη Τσίπρα ότι την επόμενη φορά ο ΣΥΡΙΖΑ «θα ελέγξει τους κρίσιμους αρμούς της εξουσίας». Στον επικοινωνιακό πόλεμο που...
Η κυβέρνηση και η εξουσία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας