Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο μύθος της γερμανικής νοικοκυροσύνης και η κυβέρνηση της Ν.Δ.

Η διάδοχος του Γκέρχαρντ Σρέντερ στην καγκελαρία, Ανγκελα Μέρκελ, συνέχισε και ολοκλήρωσε σε γενικές γραμμές την «Ατζέντα 2010»

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο μύθος της γερμανικής νοικοκυροσύνης και η κυβέρνηση της Ν.Δ.

  • A-
  • A+
Η περίφημη «Ατζέντα 2010» είναι μια υπερτιμημένη ιστορία. Η αποτελεσματικότητά της αμφισβητείται και οι επικριτές της επισημαίνουν ότι η γερμανική κυριαρχία στην Ευρώπη δεν θα είχε συμβεί αν δεν υπήρχε το πανίσχυρο βιομηχανικό οικοδόμημα και ο εξαγωγικός χαρακτήρας της οικονομίας. Απλώς, υποστηρίζουν, συνέπεσε η ολοκλήρωση της «Ατζέντας» με μια αξιοσημείωτη άνοδο της παγκόσμιας ζήτησης.

Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει τις προθέσεις της για το μοντέλο διακυβέρνησης που έχει κατά νου: λιγότερο κοινωνικό κράτος, χαμηλό κόστος εργασίας και άνευ όρων και προϋποθέσεων ενίσχυση των μεγάλων επιχειρήσεων. Προφανής στόχος της είναι μέχρι να ολοκληρωθεί η τετραετία να μην έχει μείνει στη χώρα ούτε ένα πετραδάκι από τα συντρίμμια του κοινωνικού κράτους, που η κατεδάφισή του ξεκίνησε δέκα χρόνια πριν.

Με το επιχείρημα ότι μόνο έτσι θα έλθει η άσπρη μέρα, κατεβάζει ΜΑΤ στην Τήνο για να αντιμετωπίσει φιλήσυχους νησιώτες, κατασκευάζει μείζον στεγαστικό πρόβλημα με την κατάργηση της προστασίας στην πρώτη κατοικία και -προς το παρόν- ανοίγει τις τρύπες για τα φουρνέλα που θα κατεδαφίσουν ό,τι έχει απομείνει από το λαβωμένο κοινωνικό κράτος της και τη δημόσια συμμετοχή στην υγεία, πρόνοια παιδεία.

Για να δικαιολογήσει τις επιλογές αυτές, ο κ. Μητσοτάκης προβάλλει ως επιχείρημα την «Ατζέντα 2010». Δηλαδή το οικονομικό πρόγραμμα του Γκέρχαρντ Σρέντερ, το οποίο στο όνομα της «μεταρρύθμισης» πετσόκοψε κοινωνικές παροχές, επανακαθόρισε την εργασία και επέβαλε «όρους και προϋποθέσεις» στην προστασία των ευάλωτων. Αυτό που είναι γνωστό και ως «Μεταρρυθμίσεις Χαρτς».

Οσοι γνωρίζουν τα αποτελέσματα των «μεταρρυθμίσεων» του Σρέντερ, ακόμα και το άκουσμα του επιχειρήματος αυτού φτάνει για να τους περιλούσει κρύος ιδρώτας καθώς αντιλαμβάνονται ότι όσα γίνονται τώρα είναι χάδια μπροστά σε όσα ακολουθούν. Γνωρίζουν ακόμα ότι η περίφημη «Ατζέντα 2010» είναι μια υπερτιμημένη ιστορία.

Η αποτελεσματικότητά της αμφισβητείται και οι επικριτές της επισημαίνουν ότι η γερμανική κυριαρχία στην Ευρώπη δεν θα είχε συμβεί αν δεν υπήρχε το πανίσχυρο βιομηχανικό οικοδόμημα και ο εξαγωγικός χαρακτήρας της οικονομίας. Απλώς, υποστηρίζουν, συνέπεσε η ολοκλήρωση της «Ατζέντας» με μια αξιοσημείωτη άνοδο της παγκόσμιας ζήτησης.

Από αυτές τις συμπτώσεις προέκυψαν μύθοι που αναμασούν οι Ευρωπαίοι Μητσοτάκηδες για να χτίσουν το πολιτικό τους αφήγημα. Είναι μύθος ότι οι «Μεταρρυθμίσεις Χαρτς» μετέτρεψαν την ευρωπαϊκή Γερμανία σε γερμανική Ευρώπη. Είναι μύθος ότι η φιλοσοφία του Συμφώνου Σταθερότητας εξασφαλίζει στους αδύνατους Ευρωπαίους τόσα πλεονεκτήματα, ώστε να δικαιολογείται η εκχώρηση της κυριαρχίας τους.

Είναι μύθος ότι η ευρωπαϊκή Δεξιά έδωσε απάντηση στην κρίση της ευρωζώνης επιβάλλοντας ένα δόγμα, σύμφωνα με το οποίο το αντίτιμο της ανάπτυξης είναι η ανεργία, οι χαμηλοί μισθοί και το καχεκτικό κράτος.

Τί περιλάμβανε η «Ατζέντα 2010» και ποια ήταν η πραγματική απόδοσή της; Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της είναι οι παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας. Τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και βοήθειας για την ανεργία ενοποιήθηκαν σε ένα ενιαίο σύστημα, ενώ επιταχύνθηκε η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας με την προσωρινή και περιθωριακή απασχόληση. Οι επιπτώσεις της εργασιακής αποσάθρωσης; Το ποσοστό της ανεργίας μειώθηκε κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα.

Ο δεύτερος πυλώνας αφορούσε την κοινωνική ασφάλιση και την πρόνοια. Κατάργησε τα κίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση και περιόρισε τις παροχές ανεργίας πριν από την ηλικία συνταξιοδότησης. Ως αποτέλεσμα το ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων ηλικίας 55-64 ετών αυξήθηκε δραματικά σε σχεδόν 70% σήμερα από 40% στις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Ο τρίτος πυλώνας στόχευσε στα επιδόματα ανεργίας. Πλέον στους ανέργους προσφέρεται προσωρινή προστασία για περίπου 12 μήνες και μετά οι όποιες παροχές συνδυάζονται με αυστηρούς ελέγχους και κυρώσεις σε όσους αρνούνται να αναλάβουν εργασία. Το αποτέλεσμα είναι αμφιλεγόμενο, καθώς μελέτες δείχνουν ότι σημειώθηκε μια περιορισμένη επίδραση στην αναζήτηση εργασίας.

Ο τέταρτος πυλώνας αφορά τον περιορισμό των μισθών. Οι περισσότεροι συνδυάζουν τη μείωση του κόστους εργασίας με την «Ατζέντα». Μύθος. Από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 τα συνδικάτα και τα εργατικά σωματεία είχαν ήδη εφαρμόσει τη συγκράτηση των μισθών, με αντάλλαγμα τη διατήρηση θέσεων εργασίας. Η «Ατζέντα 2010» συμπίεσε τον κατώτατο μισθό.

Οι «μεταρρυθμίσεις» δεν έφεραν την οικονομική επιτυχία. Στην πραγματικότητα τέσσερις άλλοι παράγοντες αποδείχτηκαν πιο σημαντικοί:

■ Η μακρά πτώση του γερμανικού κατασκευαστικού τομέα. Μεταξύ του 1994 και του 2005 η παραγωγή στις κατασκευές μειώθηκε από σχεδόν 8% του ΑΕΠ σε περίπου 4%. Μετά το 2005 παρέμεινε περίπου στο επίπεδο του 4%, χωρίς πλέον να αφαιρεί από την οικονομική ανάπτυξη.

■ Οι γερμανικές επιχειρήσεις είχαν ήδη προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της παγκοσμιοποίησης αλλάζοντας τρόπους διαχείρισης, αναθέτοντας μη βασικές δουλειές σε τρίτους και δημιουργώντας αλυσίδες εφοδιασμού στην Γερμανία και την Ευρώπη -με στόχο τη μείωση του κόστους.

■ Κατά την εισαγωγή των μεταρρυθμίσεων τα συνδικάτα και τα εργατικά σωματεία είχαν ήδη εφαρμόσει συναινετικά τη συγκράτηση των μισθών.

■ Την περίοδο αυτή υπήρξε παγκόσμια οικονομική άνοδος, ιδίως στις αναδυόμενες αγορές που χρειάζονταν επενδυτικά αγαθά υψηλού επιπέδου. Αυτό προκάλεσε τη ζήτηση για γερμανικά προϊόντα και υπηρεσίες.

Γιατί κανείς δεν μιλά για αυτά; Ο κ. Μητσοτάκης και οι Ευρωπαίοι ομοϊδεάτες του διότι με την απόκρυψη μπορούν να ισχυρίζονται ότι οι απελευθερωμένες αγορές, τα αυστηρά οικονομικά κίνητρα και τα στενά όρια για τα κοινωνικά επιδόματα είναι τελικά ο καλύτερος συνδυασμός οικονομικής πολιτικής ακόμα και για τους εργαζόμενους.

Η κ. Γεννηματά και οι Ευρωπαίοι σοσιαλδημοκράτες διότι αν έλεγαν οτιδήποτε θα ήταν σαν να αυτοκαταργούνται. Τουλάχιστον τώρα τους έχει απομείνει η αίγλη του μεταρρυθμιστή που δεν υπολογίζει πολιτικό κόστος.

Η κυβερνώσα Αριστερά προτιμά να ξεκινά συζητήσεις για το θέμα, κρίνοντας ότι ο «μπαμπούλας» είναι πιο βολικός από την αναζήτηση, την αμφισβήτηση και την ανατροπή της γνώσης. Ετσι συντηρώντας έναν «μύθο» μπορεί να διακινήσει τους δικούς της «μύθους» για να δικαιολογήσει τις επιλογές της. Οι ολιγάρχες διότι είναι ο μοναδικός τρόπος να απενοχοποιηθούν, να εμφανιστούν ως συνετοί και να βαφτίσουν την ασυδοσία «κοινωνική ευθύνη».

Και οι υπόλοιποι, ζαλισμένοι από τα ψέματα, περιμένουν καρτερικά τη σειρά τους να γίνουν βορά των θηρίων της αγοράς που με τόση φροντίδα εκτρέφουν οι πολιτικοί με μύθους και παραποιημένες αλήθειες.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Γερμανία, η Μέρκελ και η λιτότητα
Η λιτότητα που υπαγορεύει το Σύμφωνο Σταθερότητας θα εξακολουθήσει να επιβάλλεται, ανεξάρτητα από το αν η Μέρκελ βρίσκεται στην καγκελαρία, καθώς είναι ένα εργαλείο της πολιτικής για τον οικονομικό έλεγχο της...
Η Γερμανία, η Μέρκελ και η λιτότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανύπαρκτη η αλληλεγγύη στην ευρωζώνη
Η λέξη αλληλεγγύη εμφανίζεται συχνά σε δηλώσεις ηγετών της ευρωζώνης. Ομως στην ευρωζώνη θα υπήρχε πραγματική αλληλεγγύη αν η δομή της ήταν ομοσπονδιακή, εξέλιξη που αποκλείουν η Γερμανία και άλλα πλούσια...
Ανύπαρκτη η αλληλεγγύη στην ευρωζώνη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αμηχανία στο Βερολίνο
Πρόθυμη σήμερα για έκτακτα μέτρα, η Γερμανία εξακολουθεί να κρατά αποστάσεις ασφαλείας από επιλογές που θα καθιστούσαν μη αντιστρέψιμη την πρόσδεσή της σε μια δυναμική συνεχούς εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής...
Αμηχανία στο Βερολίνο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο αρνητικός απολογισμός της Μέρκελ
Η μετά Μέρκελ εποχή φαίνεται δύσκολη για τη Γερμανία. Η χώρα κινδυνεύει να βυθιστεί σε πολιτικό κενό. Μήπως όμως είναι σ’ έναν μεγάλο βαθμό υπεύθυνη και η ίδια η Μέρκελ γι’ αυτή την κατάσταση; Ας προσπαθήσουμε...
Ο αρνητικός απολογισμός της Μέρκελ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σύνδρομο της Μεγάλης Ελβετίας
Η πολιτική κρίση στη Γερμανία που πυροδοτήθηκε από τις εξελίξεις στη Θουριγγία, μέρα με τη μέρα μοιάζει να εξελίσσεται σε δυναμική πλήρους ανατροπής στο πολιτικό σκηνικό.
Το σύνδρομο της Μεγάλης Ελβετίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οριακή ισορροπία
Είναι κάτι παραπάνω από σαφές ότι οι Χριστιανοδημοκράτες αλλά και οι Σοσιαλδημοκράτες θέλησαν κατά προτεραιότητα να περιφρουρήσουν τη συνοχή της κυβέρνησης του Μεγάλου Συνασπισμού καθώς πρόωρη προσφυγή στις...
Οριακή ισορροπία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας