Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το σχέδιο Τραμπ για το Παλαιστινιακό: η ήττα ως ευκαιρία
AP PHOTO
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σχέδιο Τραμπ για το Παλαιστινιακό: η ήττα ως ευκαιρία

  • A-
  • A+

Η πρόταση του προέδρου Τραμπ για τη διένεξη Ισραήλ - Παλαιστίνης αποτελεί το τέλος μιας μακράς περιόδου κατά την οποία η λύση των δύο κρατών βρισκόταν στο επίκεντρο των πρωτοβουλιών για ειρήνη στη Μέση Ανατολή. Η αραβο-ισραηλινή διαμάχη έχει σχεδόν επιλυθεί. Η Αίγυπτος και η Ιορδανία έχουν συνάψει ειρήνη με το Ισραήλ, τα εδάφη του Λιβάνου έχουν απελευθερωθεί από την ισραηλινή κατοχή και η Συρία θα χρειαστεί δεκαετίες για να ξαναγίνει κράτος με την πραγματική σημασία του όρου και να διεκδικήσει τα Υψίπεδα του Γκολάν. Το Ιράκ βρίσκεται σε αποσύνθεση και οι μοναρχίες του Κόλπου έχουν εδώ και καιρό συνθηκολογήσει με το Τελ Αβίβ λόγω της απειλής του Ιράν.

Μένει λοιπόν το παλαιστινιακό ζήτημα για να επιλυθεί και το τελευταίο σκέλος της διαμάχης αυτής. Μάλιστα η δημιουργία της Παλαιστινιακής Αρχής μετέτρεψε το Παλαιστινιακό από διεθνές ζήτημα σε ζήτημα εσωτερικής ασφάλειας του Ισραήλ, εξέλιξη που διευκολύνει πολύ τα αραβικά καθεστώτα. Αλλά και οι αραβικές εξεγέρσεις που άρχισαν το 2011 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα αλλάζοντας χαρακτήρα και μορφή δεν συμπεριέλαβαν την υπόθεση της Παλαιστίνης στα βασικά αιτήματά τους, θάβοντας ουσιαστικά και την παναραβική ιδεολογία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μόνες χώρες στην περιοχή που συντηρούν το παλαιστινιακό ζήτημα είναι το Ιράν και η Τουρκία, δύο μη αραβικές χώρες.

Ευρωπαϊκές χώρες που βρίσκονταν κοντά στον παλαιστινιακό αγώνα, όπως η Ελλάδα, η Γαλλία και η Ισπανία, υιοθετούν σήμερα πολιτική ίσων αποστάσεων στην καλύτερη περίπτωση. Σε διεθνές επίπεδο η Ρωσία δεν επιθυμεί να συγκρουστεί με το Ισραήλ για το Παλαιστινιακό, ενώ η Κίνα παίζει τον ρόλο του επιτήδειου ουδέτερου. Το διεθνές κίνημα για κυρώσεις κατά του Ισραήλ (BDS) είναι αναιμικό και κατά καιρούς υποφέρει από κινηματικό ναρκισσισμό. Η διακυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι αυτό το διεθνές και περιφερειακό πλαίσιο είναι πολύ ευνοϊκό για να επιβάλει μια συμφωνία που καμία σχέση δεν έχει με τη λύση των δύο κρατών. Αλλωστε η ηγεμονία της Δεξιάς στην ισραηλινή πολιτική σκηνή δημιουργεί εύφορο έδαφος συμμαχιών με την αμερικανική Δεξιά του Τραμπ.

Στην ίδια την Παλαιστίνη έχει συγκροτηθεί μια πολιτική, κοινωνική και οικονομική ελίτ που είναι πλήρως συνυφασμένη με την ύπαρξη της Παλαιστινιακής Αρχής και τον διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ της ισραηλινής κατοχής και της παλαιστινιακής κοινωνίας και γι’ αυτό είναι αδύνατο να προβάλει ουσιαστική αντίσταση στα σχέδια του Τελ Αβίβ. Δυστυχώς, παρά τη γενικότερη κοινωνική δυναμική, δεν έχουν αναδειχτεί προσωπικότητες ή συλλογικότητες που θα μπορούσαν να εκφράσουν εναλλακτικές προτάσεις πολιτικής οργάνωσης και αντίστασης. Στη Λωρίδα της Γάζας οι Παλαιστίνιοι προσπαθούν να επιβιώσουν σε μια κατάσταση διαρκούς ανθρωπιστικής κρίσης και να ξεπεράσουν τις περιοδικές καταστροφικές επιδρομές του ισραηλινού στρατού. Η Χαμάς έχει χάσει τον δυναμισμό της και η τακτική των «πορειών ελευθερίας», παρότι συντηρεί το υψηλό φρόνημα της κοινωνίας, δείχνει αδιέξοδη. Την ίδια στιγμή η διοίκησή της στη Λωρίδα της Γάζας σκιάζεται από κατηγορίες για διαφθορά και αυταρχισμό, ενώ και μέσα στο πολιτικό Ισλάμ υπάρχει έντονη αμφισβήτησή της από οργανώσεις όπως ο Παλαιστινιακός Ισλαμικός Τζιχάντ.

Ακόμη κι αν οι Παλαιστίνιοι δέχονταν τη συρρικνωμένη εδαφική επικράτεια που τους δίνει το σχέδιο, θα στερούνταν τις κυριαρχίες που πρέπει να έχει κάθε κράτος ώστε να λογίζεται ως τέτοιο. Πρώτον, την εσωτερική κυριαρχία, δηλαδή να ελέγχει το μονοπώλιο της νόμιμης βίας. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει, αφού οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας θα έχουν το δικαίωμα να εφορμούν εντός της παλαιστινιακής επικράτειας όποτε κρίνουν ότι υπάρχει απειλή για το Ισραήλ. Δεύτερον, την κυριαρχία στον έλεγχο των συνόρων. Ούτε κι αυτό θα ισχύει, αφού η παλαιστινιακή επικράτεια θα περιβάλλεται από ισραηλινές ζώνες ασφάλειας και ο εναέριος χώρος θα ελέγχεται από το Ισραήλ. Τρίτον, τη βεστφαλιανή κυριαρχία, δηλαδή την άσκηση της εξουσίας εντός του κράτους χωρίς την παρέμβαση άλλων κρατών. Η ανυπαρξία εσωτερικής και συνοριακής κυριαρχίας οδηγεί μοιραία και στη φαλκίδευση της βεστφαλιανής κυριαρχίας. Η μόνη κυριαρχία που τελικά θα απομείνει στους Παλαιστινίους είναι η διεθνής, δηλαδή η διεθνής αναγνώρισή τους ως ανεξάρτητο κράτος-μέλος του ΟΗΕ κι αυτό υπό όρους και σε τέσσερα χρόνια. Υπό τις παραπάνω συνθήκες κι αυτή η αναγνώριση θα είναι δώρον άδωρον.

Ισως όμως το σχέδιο του Τραμπ να έχει και θετικά αποτελέσματα. Επαναφέρει το Παλαιστινιακό στο κέντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, την ώρα που κυριαρχούσε η σύγκρουση με το Ιράν, η Συρία και η Λιβύη. Θα αναγκάσει την ηγεσία της Παλαιστινιακής Αρχής να πάρει θέση και να βγει από τη βολική και προσοδοφόρα θέση του διαμεσολαβητή. Το σχέδιο αυτό θα αναδείξει τη βαθιά κρίση της παλαιστινιακής ηγεσίας και μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάδειξη νέων κινημάτων και ηγεσιών που θα ξεπεράσουν τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ του πολιτικού Ισλάμ και των κοσμικών πολιτικών δυνάμεων.

Σε περίπτωση που η παλαιστινιακή ηγεσία αρνηθεί να εμπλακεί σε διαπραγματεύσεις, είναι πολύ πιθανό το Ισραήλ να προχωρήσει σε προσάρτηση της Δυτικής Οχθης, ακόμα και των εδαφών που σήμερα διοικεί η Παλαιστινιακή Αρχή. Αυτό θα σημάνει την εγκατάσταση ενός συστήματος απαρτχάιντ που θα θέσει την ισραηλινή κοινωνία ενώπιον του διλήμματος μεταξύ του εβραϊκού και του δημοκρατικού χαρακτήρα του κράτους του Ισραήλ. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι μια προσάρτηση των παλαιστινιακών εδαφών θα «σκοτώσει» τη λύση των δύο κρατών, αλλά θα δημιουργήσει ένα ρωμαλέο κίνημα για ίσα πολιτικά δικαιώματα των Παλαιστινίων μέσα σε ένα ενιαίο, δημοκρατικό και πολυεθνικό κράτος του Ισραήλ/Παλαιστίνης.

*Αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και υπεύθυνος του Κέντρου Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών, www.cemmis.edu.gr

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Η κλοπή του αιώνα»
Η διεθνής κοινότητα είναι τώρα ενημερωμένη! Είτε θα υπερασπιστεί το διεθνές δίκαιο είτε θα αποδεχθεί την κατάρρευση της παγκόσμιας τάξης που οικοδόμησε πριν από 70 χρόνια. Η εγκατάλειψη της Παλαιστίνης...
«Η κλοπή του αιώνα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τέλος των δύο κρατών
Οι υπό παλαιστινιακό έλεγχο περιοχές της Δυτικής Οχθης δεν παραπέμπουν ούτε καν σε προτεκτοράτο της εποχής της αποικιοκρατίας αλλά στα Μπαντουστάν της εποχής του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.
Το τέλος των δύο κρατών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γη για την ειρήνη, όχι ειρήνη για την ευημερία
Η διοίκηση Τραμπ αποτελείται από έκπτωτους δικηγόρους και πράκτορες ακίνητης περιουσίας στη θέση των διπλωματικών εμπειρογνωμόνων, και η δική μας απάντηση είναι η εξής: «Η Παλαιστίνη δεν είναι προς πώληση».
Γη για την ειρήνη, όχι ειρήνη για την ευημερία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νικήστε την ιμπεριαλιστική προβοκάτσια του Τραμπ - Υπερασπίστε τα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού!
Με την προβοκάτσιά του να ανακηρύξει «την Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα του Ισραήλ» ο πρόεδρος των ΗΠΑ, κλιμακώνει τους εξαπλούμενους πολέμους, την πολιτική κρίση και τις λαϊκές εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή. Αυτή η...
Νικήστε την ιμπεριαλιστική προβοκάτσια του Τραμπ - Υπερασπίστε τα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ’πε και το ’κανε: «America first»...
Η απόφαση του Τραμπ να μεταφέρει την αμερικανική πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Το είχε υποσχεθεί προεκλογικά και αποτελεί αντίδωρο υποστήριξης, όχι μόνο στο ισραηλινό λόμπι στην...
Το ’πε και το ’κανε: «America first»...
ΑΠΟΨΕΙΣ
H «συμφωνία του αιώνα» είναι η εκκαθάριση του δίκαιου αιτήματος της Παλαιστίνης
Στις 28 Ιανουαρίου 2020, οι ΗΠΑ δημοσίευσαν το μόνιμο σχέδιο «απαρτχάιντ» για την Παλαιστίνη. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι υποστηρίζει την υλοποίηση ενός Μεγάλου Ισραήλ που καταστρέφει την έννοια της διεθνώς...
H «συμφωνία του αιώνα» είναι η εκκαθάριση του δίκαιου αιτήματος της Παλαιστίνης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας