Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αναγέννηση του εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναγέννηση του εκσυγχρονιστικού ΠΑΣΟΚ;

  • A-
  • A+
Ο υπό ανασυγκρότηση ΣΥΡΙΖΑ είναι, ναι ή όχι, διατεθειμένος να αμφισβητήσει και να καταγγείλει τις καθεστωτικές συμφωνίες της Ε.Ε., ιδιαίτερα δε το Σύμφωνο Σταθερότητας, που αποτελεί το κατ’ εξοχήν κανονιστικό εργαλείο πειθάρχησης των κοινωνιών στα προτάγματα του νεοφιλελεύθερου δόγματος; Αν ναι, θα πρέπει να διατυπωθεί ρητά προς τους πολίτες ως δέσμευση του νέου κομματικού εγχειρήματος που διεκδικεί μια «δεύτερη φορά Αριστερά» στα κυβερνητικά έδρανα.

Στο προηγούμενο άρθρο μας («Εφ.Συν.» 17/1/2020) προσπαθήσαμε να τεκμηριώσουμε την εκτίμηση ότι το Ποινικό Κράτος αποτελεί το κατ’ εξοχήν εργαλείο επιβολής του νεοφιλελευθερισμού ως οικονομικό-κοινωνικό καθεστώς. Η Ν.Δ. δεν άργησε να το αποδείξει την επομένη της άφιξής της στην εξουσία τόσο νομοθετικά (βλέπε αλλαγές στους Ποινικούς Κώδικες) όσο και στην πράξη.

Προς το παρόν, η καταστολή του «επιτελικού κράτους» είναι επιλεκτική, χτυπά αμείλικτα τις εξωκοινοβουλευτικές οργανώσεις, τις κινητοποιήσεις της νεολαίας και τις αυθόρμητες πρωτοβουλίες διαμαρτυρίας απλών πολιτών. Ως στόχο έχει τον εκφοβισμό και την τρομοκράτηση της κοινωνίας και τα αναμενόμενα μέτρα αυστηρών περιορισμών διαδηλώσεων, κινητοποιήσεων και απεργιών επισφραγίζουν τη στρατηγική της κυβέρνησης: επιστροφή στην «κανονικότητα», ήτοι, πολιτισμένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες απαλλαγμένες από τους «θορύβους», τις πιέσεις και τις «άνομες» δράσεις «μειονοτήτων» στους χώρους εργασίας, στους δρόμους και στις πλατείες, «κοινωνική ειρήνη», «μηδενική ανοχή», διά ροπάλου εν ανάγκη.

Ωστόσο, επιλεκτική προς το παρόν, η καταστολή δεν θα διστάσει να χτυπήσει το ίδιο αμείλικτα οποιαδήποτε κινητοποίηση, οποιαδήποτε διαδήλωση, οποιαδήποτε κοινωνική διαμαρτυρία και δεν θα αργήσει να χτυπήσει ακόμα και την πόρτα του ΣΥΡΙΖΑ αν δεν «αυτοπεριοριστεί» στον ρόλο μιας συνεπούς και εποικοδομητικής αντιπολίτευσης με αποκλειστικό ορίζοντα προσδοκιών τη συστημική εναλλακτική διακυβέρνηση της χώρας.

Ως σήμερα τουλάχιστον, αυτή η αυτοπειθάρχηση της μείζονος αντιπολίτευσης έχει επιτευχθεί σε έναν μεγάλο βαθμό: από τη μια, υπεράσπιση των θετικών πλευρών του έργου της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. με παράλληλες έντονες καταγγελίες της κυβερνητικής πολιτικής, και από την άλλη, διεκδίκηση των κυβερνητικών εδράνων στο όνομα της «κοινωνικής πλειοψηφίας» και των «μη προνομιούχων» – εκφράσεις παλαιάς κοπής. Περιέργως, εμφανίζεται αιφνιδιασμένη από τη δριμύτητα και το εύρος της νεοφιλελεύθερης αντεπίθεσης της Ν.Δ. σε όλα τα επίπεδα – πελατειακό κράτος, διοίκηση, οικονομία, εργασιακά, ασφαλιστικό, υγεία, παιδεία, δικαιώματα, κ.λπ. Σαν να περίμενε κάτι το διαφορετικό, κάτι το ηπιότερο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία δεν μπορεί να παρακάμψει ούτε το πρόβλημα της «μηδενικής ανοχής» που επιβάλλει ή Ν.Δ. ούτε την αναγκαιότητα μιας καθαρής τοποθέτησης στο ουσιαστικό πρόβλημα της αντιφατικότητας μεταξύ του ηγεμονικού νεοφιλελευθερισμού στην οικονομία και του δημοκρατικού πολιτεύματος στην πολιτική σφαίρα. Βέβαια, η αρθρογραφία τού υπό σύσταση κόμματος καταγγέλλει ευθέως τον νεοφιλελευθερισμό ως υπεύθυνο των πολιτικών λιτότητας – κάτι που είναι κοινός τόπος. Ωστόσο, ώς τώρα, οι προγραμματικές προθέσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία χαρακτηρίζονται, ειδικά σε ό,τι αφορά το ευρωπαϊκό νεοφιλελεύθερο οικοδόμημα (Ε.Ε.), από ένα είδος ασαφούς ρητορικής. Απαιτούνται, αντίθετα, σαφήνεια και τόλμη.

Παραδείγματος χάριν: ο υπό ανασυγκρότηση ΣΥΡΙΖΑ είναι, ναι ή όχι, διατεθειμένος να αμφισβητήσει και να καταγγείλει τις καθεστωτικές συμφωνίες της Ε.Ε., ιδιαίτερα δε το Σύμφωνο Σταθερότητας, που αποτελεί το κατ’ εξοχήν κανονιστικό εργαλείο πειθάρχησης των κοινωνιών στα προτάγματα του νεοφιλελεύθερου δόγματος; Αν ναι, θα πρέπει να διατυπωθεί ρητά προς τους πολίτες ως δέσμευση του νέου κομματικού εγχειρήματος που διεκδικεί μια «δεύτερη φορά Αριστερά» στα κυβερνητικά έδρανα. Δεν είναι θέμα ειλικρίνειας, είναι θέμα προγραμματικό με επιπτώσεις στην επιλογή συμμαχιών, μέσων και στρατηγικής.

Πώς μπορείς να προωθήσεις ένα «νέο μοντέλο βιώσιμης και δίκαιης ανάπτυξης για τους πολλούς» χωρίς την κατάργηση ή τουλάχιστον την εκ βάθρων αναθεώρηση του εν λόγω Συμφώνου, χωρίς δημόσιο τραπεζικό πυλώνα, χωρίς δημόσιες επενδύσεις, χωρίς εύρωστες δημόσιες υπηρεσίες; Τα ρητορικά κεντροαριστερά σχήματα του είδους, «προοδευτική πολιτική βάση ενός ριζοσπαστικού και ταυτόχρονα ρεαλιστικού προγράμματος, τομών και συνέχειας», θολώνουν τα νερά. Θολώνουν την πολιτική ως δυναμική: δυναμική προς το ριζοσπαστικό ή προς το ρεαλιστικό, προς τις τομές (ρήξεις) ή προς τη συνέχεια με «προοδευτικό πρόσημο»; – η λέξη «πρόσημο», συνοδευόμενη από το απαραίτητο, «αριστερό», «κοινωνικό», «προοδευτικό», έχει γίνει πια μια λέξη μαγική για να δικαιολογηθούν τα αδικαιολόγητα, το χρησιμοποιεί και η Ν.Δ...

Οι πρόσφατες εμπειρίες τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες χώρες έχουν αποδείξει ότι τέτοια προβλήματα και τέτοιες διεκδικήσεις δεν λύνονται στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων κεκλεισμένων των θυρών στις αίθουσες των περίφημων «θεσμών» και του ΔΝΤ. Μόνο η ενεργοποίηση της κοινωνίας και οι δυναμικές κινητοποιήσεις μπορούν να βγάλουν εις πέρας μια τέτοια αναμέτρηση με τις δυνάμεις του νεοφιλελεύθερου ηγεμονικού δόγματος στην οικονομία και την πολιτική (κοινωνικός δαρβινισμός και πολιτικός αυταρχισμός).

Και εδώ κείται το ουσιαστικό πρόβλημα. Σε έξι μήνες, η νεοφιλελεύθερη πολιτική της Ν.Δ. έχει σαρώσει τα πάντα, σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς, και αυτά που μέλλονται θα είναι σίγουρα της ίδιας κοπής αν όχι και χειρότερα. Περιέργως πώς ωστόσο, απέναντι σ’ αυτήν τη σαρωτική πολιτική η «κοινωνική πλειοψηφία» μοιάζει να αδρανεί, θεατής εν αναμονή. Βέβαια, υπάρχουν κινητοποιήσεις, συχνά δυναμικές, κυρίως συνδικάτων και σωματείων που πρόσκεινται στο ΠΑΜΕ, όπως και εξωκοινοβουλευτικών οργανώσεων και της φοιτητικής νεολαίας, αλλά στο σύνολό τους δεν είναι ούτε στο ύψος των περιστάσεων ούτε σε αντιστοιχία με τα πλήγματα που επιφέρει στην κοινωνία η κυβερνητική πολιτική.

Το πιο εντυπωσιακό είναι η εκκωφαντική αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ να κινητοποιήσει έστω και ένα μικρό ποσοστό του 31% που τον ψήφισε στις βουλευτικές εκλογές. Σε τι οφείλεται αυτή η αδυναμία; Πώς πρέπει να την ερμηνεύσουμε; Τέτοια ερωτήματα σχετικά με την αντιπαράθεση της κοινωνίας απέναντι στην πολιτική της Ν.Δ. δεν φαίνεται να απασχολούν την αρθρογραφία περί διεύρυνσης και ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ. Το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο τα πλήγματα που επιφέρει η κυβερνητική πολιτική δεν έχουν φτάσει ακόμα στο «κόκαλο» των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων έτσι ώστε να αντιδράσουν έχει σίγουρα μια κάποια βάση, αλλά δεν αρκεί για να καταλάβουμε τι συμβαίνει σήμερα στην κοινωνία μετά από τόσα χρόνια λιτότητας.

Δεν μπορούμε να τα φορτώσουμε όλα στη δημαγωγία της κυβέρνησης και στα κυρίαρχα εντολοδόχα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Επί διακυβέρνησης της χώρας από τον ΣΥΡΙΖΑ, η κοινωνία είχε «ξεχαστεί», είχε μείνει «απέξω», απλός θεατής των κυβερνητικών διαπραγματεύσεων με τους θεσμούς. Οταν μια κοινωνία παραγκωνίζεται πάνω από τέσσερα χρόνια δεινών και μιζέριας, δύσκολα μπορείς να απαιτήσεις την ενεργοποίηση των αντανακλαστικών της.

Το πώς φαίνεται να αντιμετωπίζει τα θέματα αυτά η εκσυγχρονιστική Προοδευτική Συμμαχία θα το εξετάσουμε στο επόμενο άρθρο μας.

* Καθηγητής Πολιτικής Κοινωνιολογίας, Βρυξέλλες

ΑΠΟΨΕΙΣ
Κρίσιμη χρονιά και δεκαετία
Από πολλές απόψεις, το 2020 αποτελεί τομή στον χρόνο, όπως το 1990. Ποτέ στο παρελθόν δεν συνέβησαν τόσα πολλά και καθοριστικά, όσα τις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα που διανύουμε.
Κρίσιμη χρονιά και δεκαετία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά ως κυβερνητική εναλλακτική
Η επόμενη αληθινά επαναστατική πρόκληση για τον ΣΥΡΙΖΑ και την προοδευτική συμμαχία που οικοδομεί είναι να αλληλεπιδράσει με την κοινωνική του βάση χωρίς προκαταλήψεις και ηγεμονισμούς, πρακτική που έχει...
Η Αριστερά ως κυβερνητική εναλλακτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσδοκίες της κοινωνίας πολιτών και αγαστή μεσότητα
Είναι πλέον σαφές ότι οι πολίτες αξιώνουν μια κοινοβουλευτική και όχι μια καθεστωτική δημοκρατία, με εναλλασσόμενα στην εξουσία κόμματα ικανά να επιλύουν τα άπειρα προβλήματα της κρατικής μηχανής, χωρίς...
Προσδοκίες της κοινωνίας πολιτών και αγαστή μεσότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελληνική άνοιξη και αριστοτελική φρόνηση
Ο φρόνιμος πολιτικός βρίσκει πάντα το σθένος να λαμβάνει τις ορθές αποφάσεις, ακόμη κι αν αυτές δεν είναι δημοφιλείς ή ηρωικές. Και αν δούμε τα πράγματα σε μιαν ιστορική προοπτική, είναι ίσως τέτοιου είδους...
Ελληνική άνοιξη και αριστοτελική φρόνηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ΜέΡΑ25 (και DiEM25) μέσα από το καταστατικό και το πρόγραμμά του
Ο συντάκτης του κειμένου είναι φανερό ότι αγνοεί ή αποσιωπά όχι μόνο την ευρωπαϊκή και ελληνική ιστορία του 20ού αιώνα, ιδιαίτερα της Αριστεράς, αλλά και τα σύγχρονα διεθνικά / διευρωπαϊκά κινήματα.
Το ΜέΡΑ25 (και DiEM25) μέσα από το καταστατικό και το πρόγραμμά του
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι ο ΣΥΡΙΖΑ κόμμα μίας χρήσης;
Ο πρόεδρος της Ν.Δ. χαρακτήρισε τον ΣΥΡΙΖΑ «κόμμα της κρίσης» και άρα «κόμμα μίας χρήσης». Ενδιαφέρον, ποιος το λέει αυτό. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν...
Είναι ο ΣΥΡΙΖΑ κόμμα μίας χρήσης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας