Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η διαλεκτική της ήττας τους
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η διαλεκτική της ήττας τους

  • A-
  • A+

Η νέα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στις 27 Νοεμβρίου 2019 στην μετά την εκλογή της εναρκτήρια ομιλία μιλάει για τη «βελούδινη επανάσταση» στην Τσεχοσλοβακία.

«Στις 27 Νοεμβρίου και ακριβώς πριν από 30 χρόνια, το ρολόι χτυπά 12, οι σειρήνες στη διαπασών... Τα εργοστάσια, τα ορυχεία και τα καταστήματα άδεια, καθώς οι δρόμοι γεμίζουν με χορό και ελπίδα... Η βελούδινη επανάσταση...

Αυτό είναι η Ευρώπη. Πρόκειται για τους ανθρώπους που στέκονται μαζί για τις ελευθερίες τους, για τις αξίες τους», λέει η πρόεδρος με μια ποιητική έξαρση για την πτώση του κομμουνισμού και τελειώνει την ομιλία της φωνάζοντας στα γαλλικά, τα γερμανικά και τα αγγλικά «Long Live Europe!». Το ίδιο είχε φωνάξει και ο απερχόμενος πρόεδρος Γιούνκερ λίγες μέρες πριν στην ίδια αίθουσα.

Λίγο πιο πέρα οι νέοι επίτροποι που προέρχονται από την Προοδευτική Συμμαχία Σοσιαλιστών και Δημοκρατών τραγουδούν χαρούμενα το «Bella ciao» (το όμορφο αντίο, το αντιφασιστικό τραγούδι που ξεπηδά ιστορικά από την εκμετάλλευση των εργατών γης της Ιταλίας).

Επίδειξη πολιτικής και ιδεολογικής ηγεμονίας από το σημαντικά μειωμένο σε δύναμη δεξιό και σοσιαλδημοκρατικό μπλοκ. Η διαλεκτική της ήττας τους βρίσκει διέξοδο στον συνασπισμό ενεργειών για την ιδέα της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως ένα ιστορικό σχέδιο που οφείλουν όλοι να υπερασπιστούν ως μία νομοτελειακά ηθική κατάσταση απέναντι σε όποιον εποφθαλμιά τον ευρωπαϊκό πολιτισμό.

Ετσι, η σηματοδότηση των κρίσιμων στοιχείων της πολιτικής για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση καθιστά μέρος της συζήτησης όχι μόνο το θεσμικό στοιχείο των κοινοτικών πολιτικών αλλά και τη μακρά συγκρουσιακή και αντιφατική διαδικασία των αποφάσεων που εξαγγέλλονται ως δέσμευση στο αρχικό σχέδιο.

Σε αυτή την αφήγηση της νέας τοιχογραφίας της Ευρώπης με την ήττα των συντηρητικών και σοσιαλδημοκρατικών δυνάμεων, κύριο μήνυμα είναι η εδραίωση της Ιστορίας των νικητών στη μετα-κομμουνιστική Ευρώπη ως μία αναγκαία πολιτική συνθήκη για την επανεγγραφή της στο μεγάλο ταξίδι της νεωτερικότητας.

Οι θυσίες των λαών για τη δημοκρατία απέναντι στις επιθέσεις των φασιστικών κινημάτων, η τέχνη, ο πολιτισμός, οι στοχαστές της δίκαιης κοινωνίας απεικονίζονται ως «ιστορικό» περιεχόμενο των ελίτ, ως δική τους επιτυχία και το αναπόδραστο επίτευγμα της σκέψης τους. Οι λαοί εμφανίζονται εχθρικοί και αδίστακτοι χωρίς λογική.

Οι άνθρωποι που συντρίβονται χωρίς μέλλον πάνω στις νεοαποικιοκρατικές πολιτικές και την κλοπή της γης τους φωτογραφίζονται ως ακαθόριστες ιστορικές οχλήσεις που ο πνιγμός τους στα θαλάσσια περάσματα μπορεί να σκεπαστεί από τις σπιλάδες πάνω στα κύματα.

Ως προς το σκέλος της προόδου, ο νεοφιλελευθερισμός έχει με σχετική επιτυχία διαμορφώσει τη διευθέτηση των τεράστιων αντιθέσεων στους κόλπους των κυρίαρχων ελίτ και των αντιτιθέμενων ομάδων μέσα στη λειτουργία της άρχουσας τάξης.

Μένει να αποδειχτεί το στέρεο αυτής της διευθέτησης με αφορμή την ψηφιακή τεχνολογία και τη νέα γεωπολιτική. Αυτή η πρόοδος, που αποτελεί ένα άλμα έξω από τα όρια του κράτους δικαίου, προκαλεί μία διαρκή απονομιμοποίηση της αστικής κυριαρχίας, αυστηροποίηση των μηχανισμών της πολιτικής ρύθμισης και μία επιβράδυνση στη δυναμική της καπιταλιστικής συσσώρευσης.

Η κυρίαρχη αφήγηση ότι το παλιρροιακό κύμα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της ανάπτυξης θα παρασύρει προς τα πάνω το σύνολο της κοινωνίας δεν μπορεί να υποστηριχτεί παρά μόνο ως προς το ένα σκέλος της, δηλαδή την επιτυχή ιδιωτικοποίηση της πολιτικής εξουσίας.

Στη συνάντηση των υπουργών Παιδείας στις 26 Νοεμβρίου 2019 στο Παρίσι, η Κροάτισσα νέα γενική γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μαρίγια Πεϊτσίνοβιτς Μπούριτς, υπογράμμισε τη σημασία της προώθησης της διδασκαλίας της ψηφιακής ιδιότητας του πολίτη και της διδασκαλίας της Ιστορίας στην Ευρώπη.

Στην ανακοίνωση για τη Δημιουργία ενός Παρατηρητηρίου για τη διδασκαλία της Ιστορίας στην Ευρώπη, ως απάντηση στην άνοδο του λαϊκισμού και της ξενοφοβίας, αναφέρεται ότι η διδασκαλία της Ιστορίας συμβάλλει εγκαίρως στη διασφάλιση ενός ισορροπημένου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος. Ανάμεσα στους πρόθυμους υπουργούς να υπογράψουν για την επιτήρηση της διδασκαλίας της Ιστορίας είναι η Ελλάδα, το Μονακό (sic), η Αλβανία, η Ανδόρα, η Γαλλία, η Ελβετία, η Ρωσία αλλά όχι η Γερμανία.

Η European Movement International και το Carnegie Europe σε εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τίτλο «Πώς μπορούμε να έχουμε τη σωστή ευρωπαϊκή δημοκρατία;» θέτουν το ερώτημα αν οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούν να ακολουθήσουν τη δέσμευσή τους για μια «νέα ώθηση για την ευρωπαϊκή δημοκρατία» που μπορεί να ανοίξει ευκαιρίες για δημοκρατική καινοτομία και πειραματισμό.

Συμπερασματικά, η κατανόηση της διαλεκτικής της ήττας τους ως βαθύτερης αγωνίας για τον συνασπισμό των δυνάμεών τους μπορεί να γίνει κινητήριος δύναμη για τη ριζοσπαστική Αριστερά. Η Ιστορία δεν επιτηρείται.

*πολιτική επιστήμονας, διδακτόρισσα Επιστήμης της Πληροφορίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί συνόρων
Ο σερ Χάλφορντ Τζ. Μακίντερ, στο μεταγενέστερο «Δημοκρατικά Ιδεώδη και Πραγματικότητα», εξηγεί στους νικητές του Μεγάλου Πολέμου ότι η παγκόσμια επικράτηση των «Δημοκρατικών Ιδεωδών» του «ελεύθερου» κόσμου...
Περί συνόρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
Η παραδοσιακή λοιπόν Ανατολική Ευρώπη, ως πολιτικο-οικονομική οργάνωση του κρατικού σοσιαλισμού, ανήκει στο ιστορικό παρελθόν. Αλλά ζούμε στην εποχή μιας άλλης Ανατολικής Ευρώπης, η οποία δομείται και...
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Φουκουγιάμα δεν είχε δίκιο
Τριάντα χρόνια μετά την περίφημη πτώση του Τείχους του Βερολίνου, τίποτα απ’ όλες τις «θαυματουργές» υποσχέσεις δεν έγινε πράξη. Το αντίθετο, θα έλεγα. Η οικονομική κατάσταση αμβλύνει το χάσμα μεταξύ...
Ο Φουκουγιάμα δεν είχε δίκιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι σημαίνει η «Πτώση του Τείχους» σήμερα (30 χρόνια μετά);
O ανθρώπινος κοινωνικός κόσμος σήμερα δεν έχει κέντρο, δεν συγκροτείται στη βάση μιας «πρώτης αρχής» λειτουργίας. Γι’ αυτόν τον λόγο «ηγέτες» όπως ο Tραμπ ή ο Eρντογάν ή ο Oρμπαν κ.ά. παίζουν πρωταγωνιστικό...
Τι σημαίνει η «Πτώση του Τείχους» σήμερα (30 χρόνια μετά);
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορικός αναθεωρητισμός
Στόχος ο συμψηφισμός των εγκλημάτων. Η θεωρία των δύο άκρων, δηλαδή ο κόκκινος και ο μαύρος φασισμός, η μαύρη και η κόκκινη τρομοκρατία! Οι κατασκευαστές αυτού του αναθεωρητισμού γνωρίζουν πολύ καλά ότι το...
Ιστορικός αναθεωρητισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ταχύτατες μεταβολές και συνέπειες
Για τις μάζες των Ευρωπαίων, οι τελευταίες φάσεις της καταρρέουσας φεουδαρχίας και η ανάδυση ισχυρών εθνικών μοναρχιών ήταν μια περίοδος υπερβολικού στρες. Η ανάπτυξη του εμπορίου, των αγορών εμπορευμάτων και...
Ταχύτατες μεταβολές και συνέπειες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας