• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.7°C / 30.3°C
    4 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.2°C / 29.2°C
    4 BF
    44%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.0°C / 29.3°C
    3 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    34%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    3 BF
    44%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 29.0°C
    2 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 25.4°C
    0 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    3 BF
    43%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.1°C / 25.5°C
    2 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 25.7°C / 28.9°C
    3 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 26.8°C
    2 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    1 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    30°C 29.5°C / 29.5°C
    1 BF
    37%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.2°C / 28.4°C
    3 BF
    42%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 26.8°C
    4 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.3°C / 30.5°C
    2 BF
    27%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    3 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.9°C / 27.7°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    48%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το αδιέξοδο του καπιταλισμού των μετόχων

  • A-
  • A+
Τι συνέβη και όλα τα «κεφάλια» του καπιταλισμού αρχίζουν να συζητούν την προοπτική να διανείμουν ένα -έστω και ελάχιστο- μέρισμα στην υπόλοιπη κοινωνία; Εγιναν φιλεύσπλαχνοι; Απέκτησαν ξαφνικά ευαισθησίες; Προφανώς όχι. Αντιλήφθηκαν, όμως, ότι το καράβι με τη ρότα που έχει πάρει πάει στα βράχια... Oι πατριάρχες του καπιταλισμού, έχοντας ισχυρό το αίσθημα της αυτοσυντήρησης, συνειδητοποίησαν ότι ο μόνος τρόπος για να σωθεί ο καπιταλισμός -δηλαδή οι ίδιοι- είναι να επιστρέψουν στο μοντέλο των συμμετόχων που με προτροπή του Μίλτον Φρίντμαν είχαν εγκαταλείψει

Ο πρωθυπουργός της χώρας δεν έχει διλήμματα. Δεν αναρωτιέται αν κάνει λάθος ή αν αυτά που σκέπτεται ή εκείνα που πράττει είναι σωστά. Από τη δημόσια εικόνα του είναι έκδηλο ότι ανήκει στους «τυχερούς» αυτού του κόσμου που η αμφιβολία δεν έχει εμφιλοχωρήσει στο μυαλό τους.

Αυτό έγινε φανερό στη συζήτηση που είχε στο Νταβός με τον καθηγητή Ιστορίας των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Στάνφορντ, Νάιαλ Φέργκιουσον. Στην αρχή της συζήτησης ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι το κλίμα στην Ελλάδα έχει αλλάξει και ότι οι «σοβαρές μεταρρυθμίσεις» που γίνονται είναι συνεπείς με τον στόχο της εξασφάλισης ενός περιβάλλοντος φιλικού σε επενδύσεις. Προέβαλε, επίσης, ότι υπάρχει ένα καθαρό σκηνικό για εκείνους που κοιτούν τα μακροοικονομικά μεγέθη.

Στη συνέχεια, για να μην υπάρξει καμία αμφισβήτηση, τη σκυτάλη πήραν οι υπουργοί οι οποίοι με νόμους, αποφάσεις και εγκυκλίους συνέχισαν τα «κουρέματα» σε οτιδήποτε μπορεί να αμφισβητήσει τα φιλικά αισθήματα που τρέφει σύμπασα η κυβέρνηση στους... μετόχους.

Το δίχως άλλο θα έχετε επισημάνει το νοητικό άλμα: Ο πρωθυπουργός μίλησε για επενδύσεις και το κείμενο μιλά για μετόχους. Και όμως, ανάμεσα στις δύο εκφράσεις δεν υπάρχει καμία ασυνέπεια. Στην πραγματικότητα ό,τι είπε ο κ. Μητσοτάκης στο Νταβός και τα περισσότερα από αυτά που κάνουν οι πολιτικοί υφιστάμενοί του είναι μια διαφορετική διατύπωση της πρόθεσης να δώσουν «δώρα» σε... μετόχους.

Στο μυαλό του κ. Μητσοτάκη επενδύσεις χωρίς ιδιώτες επενδυτές είναι κάτι σαν την ομελέτα χωρίς τα αυγά. Αλλά, στη σημερινή μορφή του καπιταλισμού, πίσω από κάθε επενδυτή υπάρχουν δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες μέτοχοι. Και οι μέτοχοι αυτοί δεν είναι ούτε ο Μάρκος από το Πέραμα, ούτε ο Εντσο από τις φτωχογειτονιές της Νάπολης, ούτε ο Μαρκ από το Σεντ Ντενί... ούτε ο Τζο από το Χάρλεμ. Είναι το 0,01% του πληθυσμού του πλανήτη, που από το 1980 μέχρι σήμερα είδε τα εισοδήματά του να πενταπλασιάζονται, σε αντίθεση με το 90% που -αποπληθωρισμένα- παρέμειναν στάσιμα.

Κοντολογίς, αυτά που είπε ο Ελληνας πρωθυπουργός αντανακλούσαν τις προτιμήσεις του. Μιλώντας λοιπόν για «επενδύσεις» έκανε σαφές ότι ανάμεσα στην κοινωνία των πολλών και την κοινωνία των μετόχων προτιμά τη δεύτερη. Η αλήθεια όμως είναι ότι ο κ. Μητσοτάκης είναι κακός αντιγραφέας. Ουσιαστικά όσα είπε είναι μια διαφορετική διατύπωση εκείνων που είχε γράψει ο Μίλτον Φρίντμαν προσπαθώντας να περιγράψει την εκδοχή του για τον κόσμο:

«Υπάρχει μία και μόνο κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, να χρησιμοποιούν τους πόρους τους και να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αύξηση των κερδών τους». Από αυτές τις φράσεις γεννήθηκε η ιδεολογία της υπεροχής των μετόχων για την οποία μίλησε ο πρωθυπουργός.

Κάποιοι θα αναρωτηθούν γιατί ο πρωθυπουργός δεν είπε καθαρά και ξάστερα αυτό που έχει στο μυαλό του και αντ’ αυτού προτίμησε έναν λόγο παρελκυστικό, παραπλανητικό και εν πολλοίς νεφελώδη. Η απάντηση είναι εύλογη: Δεν θέλει να φορτωθεί το πολιτικό κόστος των απόψεών του. Φανταστείτε τι θα γινόταν αν έβγαινε να πει: Οι σοβαρές μεταρρυθμίσεις γίνονται στην κατεύθυνση της εξασφάλισης ενός περιβάλλοντος φιλικού σε... μετόχους. Κόλαση. Και το τελευταίο που επιθυμεί είναι να σιγοψήνεται στα καζάνια της απόρριψης και να εξοβελιστεί -μετά των παρατρεχάμενών του- στο πυρ το εξώτερον.

Τη στιγμή όμως που ο κ. Μητσοτάκης έπλεκε το εγκώμιο του καπιταλισμού, των μετόχων και της «Δημοκρατίας» τους, ο οικοδεσπότης του, ο κ. Klaus Schwab, ο εκτελεστικός πρόεδρος του World Economic Forum, όχι μόνο απέρριπτε τις απόψεις αυτές ως «ξεπερασμένες» αλλά καλούσε την παγκόσμια κοινότητα να αγκαλιάσει «ολόψυχα τον “καπιταλισμό των συμμετόχων”» στον οποίο οι επιχειρήσεις «θα αποδεχθούν τις ευθύνες που τον συνοδεύουν με το να κάνουν ενεργά βήματα για την επίτευξη των κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων». Και δεν είναι μόνο ο Schwab που αντιλαμβάνεται το αδιέξοδο του «καπιταλισμού των μετόχων», στον οποίο πιστεύει ο Ελληνας πρωθυπουργός.

Πέρυσι, η Business Roundtable, μια οργάνωση που εκπροσωπεί πολλές από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες, ανακοίνωσε ότι ήθελε να απομακρυνθεί από την υπεροχή των μετόχων προς μια δέσμευση προς όλους τους συμμετόχους. Επαναπροσδιόρισε τον σκοπό των εταιρειών λέγοντας ότι θα πρέπει να προωθούν «μια οικονομία που εξυπηρετεί όλους τους Αμερικανούς» και όχι μόνο εκείνους που κατέχουν μετοχές.

Οι διευθύνοντες σύμβουλοι που υπέγραψαν τη δήλωση της Business Roundtable ήταν το Who’s Who του αμερικανικού καπιταλισμού: ο διευθύνων σύμβουλος της J.P. Morgan Chase, Jamie Dimon, ο Alex Gorsky της Johnson & Johnson, η Ginni Rometty της IBM, ο Mortimer J. Buckley της Vanguard, η Tricia Griffith της Progressive και άλλοι. Είναι αυτοί τους οποίους καλεί ο κ. Μητσοτάκης να επενδύσουν στην Ελλάδα. Είναι εκείνοι που από το 1997 σε κάθε κείμενο που υπέγραφαν αναδείκνυαν την υπεροχή των μετόχων. Το να αλλάξει μυαλά τώρα αυτή η ομάδα των υπερπλουσίων είναι... επαναστατικό.

Τι συνέβη και όλα τα «κεφάλια» του καπιταλισμού αρχίζουν να συζητούν την προοπτική να διανείμουν ένα -έστω και ελάχιστο- μέρισμα στην υπόλοιπη κοινωνία; Εγιναν φιλεύσπλαχνοι; Απέκτησαν ξαφνικά ευαισθησίες; Προφανώς όχι. Αντιλήφθηκαν, όμως, ότι το καράβι με τη ρότα που έχει πάρει πάει στα βράχια. Οι επιχειρήσεις των μετόχων κατασπάραξαν το περιβάλλον, λεηλάτησαν τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης και των χαμηλότερων στρωμάτων και πλέον στις συνειδήσεις της παγκόσμιας κοινότητας κατατάσσονται στην κατηγορία των μεγαλύτερων φοροφυγάδων. Και οι πατριάρχες του καπιταλισμού, έχοντας ισχυρό το αίσθημα της αυτοσυντήρησης, συνειδητοποίησαν ότι ο μόνος τρόπος για να σωθεί ο καπιταλισμός -δηλαδή οι ίδιοι- είναι να επιστρέψουν στο μοντέλο των συμμετόχων που με προτροπή του Μίλτον Φρίντμαν είχαν εγκαταλείψει.

Αλλά εδώ, στη νοτιοανατολική άκρη της Ευρώπης, για τον πρωθυπουργό της χώρας δεν υπάρχουν τέτοια διλήμματα. Αυτός και η κυβέρνησή του ανοίγουν λεωφόρους στους... μετόχους και πετούν στα χαντάκια όλους τους υπόλοιπους. Αυτή η καταστροφική βεβαιότητα, όμως, οδηγεί τη χώρα στον γκρεμό τον οποίο θέλουν να αποφύγουν οι επικεφαλής των 181 μεγαλύτερων επιχειρήσεων του πλανήτη.

Προφανώς, ο κ. Μητσοτάκης είτε δεν έχει διαβάσει τις προειδοποιήσεις του Schwab -πού να βρει τον καιρό- είτε τις έχει αγνοήσει –τι ξέρει παραπάνω αυτός. Αγνοεί -μήπως υποκρίνεται;- επίσης και την προφητεία του: Οσοι επιμείνουν στον καπιταλισμό των μετόχων θα υποχρεωθούν από τις νέες γενιές εργαζομένων, καταναλωτών και ψηφοφόρων να αλλάξουν τους τρόπους τους... Ετσι, βέβαιος, μας οδηγεί στο πιο σκοτεινό παρελθόν.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα Μνημόνιο αλλιώτικο από τα άλλα
Οι υπογραφές που θα μπουν στο «σχέδιο ανάκαμψης» θα το μετατρέψουν αυτόματα σε οικειοθελές Μνημόνιο, με αναγκαστικό και δεσμευτικό χαρακτήρα και για τις επόμενες κυβερνήσεις.
Ενα Μνημόνιο αλλιώτικο από τα άλλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν είμαστε όλοι «ιθαγενείς»
Στη διαδικασία της παροχής άδειας εμφιάλωσης του εργοστασίου της Pepsico Ηβη, οι δημοτικοί σύμβουλοι τριών παρατάξεων υπερψήφισαν, χωρίς να έχουν παραλάβει όλα τα απαραίτητα έγγραφα.
Δεν είμαστε όλοι «ιθαγενείς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιχειρηματικότητα και «επιτελικό» κράτος
Στις 13 Οκτωβρίου του 2020 ο πρωθυπουργός είχε πει: «Η επιχειρηματικότητα θα ενταχθεί ως μάθημα στα διευρυμένα προγράμματα του υπουργείου Παιδείας». Εμείς θα ζητήσουμε στη διδακτέα ύλη για την...
Επιχειρηματικότητα και «επιτελικό» κράτος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» είναι... χαλασμένο
Ο κ. Μητσοτάκης είναι από αυτούς που αδιαφορούν για το αν το «κανονικό» είναι «χαλασμένο». Ισως επειδή δεν είναι ο νεωτεριστής και ο πρωτοπόρος που παρουσιάζουν οι επικοινωνιολόγοι.
Το «κανονικό» είναι... χαλασμένο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ψέμα και η πολιτική
Ο Αντρέ Φοντέν είχε γράψει ότι «από καταβολής κόσμου το ψέμα έχει γίνει η δεύτερη φύση στις κυβερνήσεις». Αυτά όμως που τώρα συμβαίνουν στον τόπο μας έχουν ξεπεράσει κάθε αποδεκτό όριο.
Το ψέμα και η πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ας κλείσουν λοιπόν όλες οι μικρές επιχειρήσεις
Η εμμονική εστίαση στην αναποτελε­σματικότητα των πολύ μικρών επιχειρήσεων αγνοεί την ιστορική εξέλιξη της επιχειρημα­τικότητας στην Ελλάδα και δεν λαμβάνει υπόψη τις πολλαπλασια­στικές συνέπειές της στο...
Ας κλείσουν λοιπόν όλες οι μικρές επιχειρήσεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας