Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το αδιέξοδο του καπιταλισμού των μετόχων
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το αδιέξοδο του καπιταλισμού των μετόχων

  • A-
  • A+
Τι συνέβη και όλα τα «κεφάλια» του καπιταλισμού αρχίζουν να συζητούν την προοπτική να διανείμουν ένα -έστω και ελάχιστο- μέρισμα στην υπόλοιπη κοινωνία; Εγιναν φιλεύσπλαχνοι; Απέκτησαν ξαφνικά ευαισθησίες; Προφανώς όχι. Αντιλήφθηκαν, όμως, ότι το καράβι με τη ρότα που έχει πάρει πάει στα βράχια... Oι πατριάρχες του καπιταλισμού, έχοντας ισχυρό το αίσθημα της αυτοσυντήρησης, συνειδητοποίησαν ότι ο μόνος τρόπος για να σωθεί ο καπιταλισμός -δηλαδή οι ίδιοι- είναι να επιστρέψουν στο μοντέλο των συμμετόχων που με προτροπή του Μίλτον Φρίντμαν είχαν εγκαταλείψει

Ο πρωθυπουργός της χώρας δεν έχει διλήμματα. Δεν αναρωτιέται αν κάνει λάθος ή αν αυτά που σκέπτεται ή εκείνα που πράττει είναι σωστά. Από τη δημόσια εικόνα του είναι έκδηλο ότι ανήκει στους «τυχερούς» αυτού του κόσμου που η αμφιβολία δεν έχει εμφιλοχωρήσει στο μυαλό τους.

Αυτό έγινε φανερό στη συζήτηση που είχε στο Νταβός με τον καθηγητή Ιστορίας των Πανεπιστημίων Χάρβαρντ και Στάνφορντ, Νάιαλ Φέργκιουσον. Στην αρχή της συζήτησης ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι το κλίμα στην Ελλάδα έχει αλλάξει και ότι οι «σοβαρές μεταρρυθμίσεις» που γίνονται είναι συνεπείς με τον στόχο της εξασφάλισης ενός περιβάλλοντος φιλικού σε επενδύσεις. Προέβαλε, επίσης, ότι υπάρχει ένα καθαρό σκηνικό για εκείνους που κοιτούν τα μακροοικονομικά μεγέθη.

Στη συνέχεια, για να μην υπάρξει καμία αμφισβήτηση, τη σκυτάλη πήραν οι υπουργοί οι οποίοι με νόμους, αποφάσεις και εγκυκλίους συνέχισαν τα «κουρέματα» σε οτιδήποτε μπορεί να αμφισβητήσει τα φιλικά αισθήματα που τρέφει σύμπασα η κυβέρνηση στους... μετόχους.

Το δίχως άλλο θα έχετε επισημάνει το νοητικό άλμα: Ο πρωθυπουργός μίλησε για επενδύσεις και το κείμενο μιλά για μετόχους. Και όμως, ανάμεσα στις δύο εκφράσεις δεν υπάρχει καμία ασυνέπεια. Στην πραγματικότητα ό,τι είπε ο κ. Μητσοτάκης στο Νταβός και τα περισσότερα από αυτά που κάνουν οι πολιτικοί υφιστάμενοί του είναι μια διαφορετική διατύπωση της πρόθεσης να δώσουν «δώρα» σε... μετόχους.

Στο μυαλό του κ. Μητσοτάκη επενδύσεις χωρίς ιδιώτες επενδυτές είναι κάτι σαν την ομελέτα χωρίς τα αυγά. Αλλά, στη σημερινή μορφή του καπιταλισμού, πίσω από κάθε επενδυτή υπάρχουν δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες μέτοχοι. Και οι μέτοχοι αυτοί δεν είναι ούτε ο Μάρκος από το Πέραμα, ούτε ο Εντσο από τις φτωχογειτονιές της Νάπολης, ούτε ο Μαρκ από το Σεντ Ντενί... ούτε ο Τζο από το Χάρλεμ. Είναι το 0,01% του πληθυσμού του πλανήτη, που από το 1980 μέχρι σήμερα είδε τα εισοδήματά του να πενταπλασιάζονται, σε αντίθεση με το 90% που -αποπληθωρισμένα- παρέμειναν στάσιμα.

Κοντολογίς, αυτά που είπε ο Ελληνας πρωθυπουργός αντανακλούσαν τις προτιμήσεις του. Μιλώντας λοιπόν για «επενδύσεις» έκανε σαφές ότι ανάμεσα στην κοινωνία των πολλών και την κοινωνία των μετόχων προτιμά τη δεύτερη. Η αλήθεια όμως είναι ότι ο κ. Μητσοτάκης είναι κακός αντιγραφέας. Ουσιαστικά όσα είπε είναι μια διαφορετική διατύπωση εκείνων που είχε γράψει ο Μίλτον Φρίντμαν προσπαθώντας να περιγράψει την εκδοχή του για τον κόσμο:

«Υπάρχει μία και μόνο κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων, να χρησιμοποιούν τους πόρους τους και να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που αποσκοπούν στην αύξηση των κερδών τους». Από αυτές τις φράσεις γεννήθηκε η ιδεολογία της υπεροχής των μετόχων για την οποία μίλησε ο πρωθυπουργός.

Κάποιοι θα αναρωτηθούν γιατί ο πρωθυπουργός δεν είπε καθαρά και ξάστερα αυτό που έχει στο μυαλό του και αντ’ αυτού προτίμησε έναν λόγο παρελκυστικό, παραπλανητικό και εν πολλοίς νεφελώδη. Η απάντηση είναι εύλογη: Δεν θέλει να φορτωθεί το πολιτικό κόστος των απόψεών του. Φανταστείτε τι θα γινόταν αν έβγαινε να πει: Οι σοβαρές μεταρρυθμίσεις γίνονται στην κατεύθυνση της εξασφάλισης ενός περιβάλλοντος φιλικού σε... μετόχους. Κόλαση. Και το τελευταίο που επιθυμεί είναι να σιγοψήνεται στα καζάνια της απόρριψης και να εξοβελιστεί -μετά των παρατρεχάμενών του- στο πυρ το εξώτερον.

Τη στιγμή όμως που ο κ. Μητσοτάκης έπλεκε το εγκώμιο του καπιταλισμού, των μετόχων και της «Δημοκρατίας» τους, ο οικοδεσπότης του, ο κ. Klaus Schwab, ο εκτελεστικός πρόεδρος του World Economic Forum, όχι μόνο απέρριπτε τις απόψεις αυτές ως «ξεπερασμένες» αλλά καλούσε την παγκόσμια κοινότητα να αγκαλιάσει «ολόψυχα τον “καπιταλισμό των συμμετόχων”» στον οποίο οι επιχειρήσεις «θα αποδεχθούν τις ευθύνες που τον συνοδεύουν με το να κάνουν ενεργά βήματα για την επίτευξη των κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων». Και δεν είναι μόνο ο Schwab που αντιλαμβάνεται το αδιέξοδο του «καπιταλισμού των μετόχων», στον οποίο πιστεύει ο Ελληνας πρωθυπουργός.

Πέρυσι, η Business Roundtable, μια οργάνωση που εκπροσωπεί πολλές από τις μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες, ανακοίνωσε ότι ήθελε να απομακρυνθεί από την υπεροχή των μετόχων προς μια δέσμευση προς όλους τους συμμετόχους. Επαναπροσδιόρισε τον σκοπό των εταιρειών λέγοντας ότι θα πρέπει να προωθούν «μια οικονομία που εξυπηρετεί όλους τους Αμερικανούς» και όχι μόνο εκείνους που κατέχουν μετοχές.

Οι διευθύνοντες σύμβουλοι που υπέγραψαν τη δήλωση της Business Roundtable ήταν το Who’s Who του αμερικανικού καπιταλισμού: ο διευθύνων σύμβουλος της J.P. Morgan Chase, Jamie Dimon, ο Alex Gorsky της Johnson & Johnson, η Ginni Rometty της IBM, ο Mortimer J. Buckley της Vanguard, η Tricia Griffith της Progressive και άλλοι. Είναι αυτοί τους οποίους καλεί ο κ. Μητσοτάκης να επενδύσουν στην Ελλάδα. Είναι εκείνοι που από το 1997 σε κάθε κείμενο που υπέγραφαν αναδείκνυαν την υπεροχή των μετόχων. Το να αλλάξει μυαλά τώρα αυτή η ομάδα των υπερπλουσίων είναι... επαναστατικό.

Τι συνέβη και όλα τα «κεφάλια» του καπιταλισμού αρχίζουν να συζητούν την προοπτική να διανείμουν ένα -έστω και ελάχιστο- μέρισμα στην υπόλοιπη κοινωνία; Εγιναν φιλεύσπλαχνοι; Απέκτησαν ξαφνικά ευαισθησίες; Προφανώς όχι. Αντιλήφθηκαν, όμως, ότι το καράβι με τη ρότα που έχει πάρει πάει στα βράχια. Οι επιχειρήσεις των μετόχων κατασπάραξαν το περιβάλλον, λεηλάτησαν τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης και των χαμηλότερων στρωμάτων και πλέον στις συνειδήσεις της παγκόσμιας κοινότητας κατατάσσονται στην κατηγορία των μεγαλύτερων φοροφυγάδων. Και οι πατριάρχες του καπιταλισμού, έχοντας ισχυρό το αίσθημα της αυτοσυντήρησης, συνειδητοποίησαν ότι ο μόνος τρόπος για να σωθεί ο καπιταλισμός -δηλαδή οι ίδιοι- είναι να επιστρέψουν στο μοντέλο των συμμετόχων που με προτροπή του Μίλτον Φρίντμαν είχαν εγκαταλείψει.

Αλλά εδώ, στη νοτιοανατολική άκρη της Ευρώπης, για τον πρωθυπουργό της χώρας δεν υπάρχουν τέτοια διλήμματα. Αυτός και η κυβέρνησή του ανοίγουν λεωφόρους στους... μετόχους και πετούν στα χαντάκια όλους τους υπόλοιπους. Αυτή η καταστροφική βεβαιότητα, όμως, οδηγεί τη χώρα στον γκρεμό τον οποίο θέλουν να αποφύγουν οι επικεφαλής των 181 μεγαλύτερων επιχειρήσεων του πλανήτη.

Προφανώς, ο κ. Μητσοτάκης είτε δεν έχει διαβάσει τις προειδοποιήσεις του Schwab -πού να βρει τον καιρό- είτε τις έχει αγνοήσει –τι ξέρει παραπάνω αυτός. Αγνοεί -μήπως υποκρίνεται;- επίσης και την προφητεία του: Οσοι επιμείνουν στον καπιταλισμό των μετόχων θα υποχρεωθούν από τις νέες γενιές εργαζομένων, καταναλωτών και ψηφοφόρων να αλλάξουν τους τρόπους τους... Ετσι, βέβαιος, μας οδηγεί στο πιο σκοτεινό παρελθόν.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανεμογεννήτριες που πληγώνουν
Σήμερα η Τήνος θυσιάζεται σε κάποιους τύπους που ρουφώντας τον σκληρό καπνό του Cohiba αυτοαποκαλούνται... επενδυτές από έναν πρωθυπουργό που αυτοσυστήνεται ως πιστός της Ανάπτυξης(!).
Ανεμογεννήτριες που πληγώνουν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια πορεία που οδηγεί στα βράχια
Το έργο το έχουμε ξαναδεί: χαμηλά επιτόκια, υπερδανεισμός, αβεβαιότητα λόγω ενός ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος, τράπεζες που κινούνται στην κόψη του ξυραφιού.
Μια πορεία που οδηγεί στα βράχια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γκρίζες επενδυτικές ιστορίες
Ηταν ευυπόληπτοι, πλούσιοι και διάσημοι. Ηταν αυτό που λέμε ο αφρός του 1%. Ηταν οι «προφήτες» της θεότητας του κέρδους. Και ξαφνικά ο κόσμος έκπληκτος πληροφορήθηκε ότι οι «βασιλείς των επενδυτών» ήταν...
Γκρίζες επενδυτικές ιστορίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανίσχυρη η πολιτική στην εποχή των ολιγαρχών
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ειδικός για να αντιληφθεί το πώς θα είναι η Ελλάδα έπειτα από τέσσερα χρόνια αν ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του εφαρμόσουν αυτό που θεωρούν πρέπον. H οικονομία της θα...
Ανίσχυρη η πολιτική στην εποχή των ολιγαρχών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μαθήματα από τη χρεοκοπία της Thomas Cook
Κολοσσοί σαν την Thomas Cook με τις ευλογίες των κυβερνήσεων έγιναν... απαραίτητοι. Τις τελευταίες δεκαετίες, η εξάρτηση του ελληνικού τουρισμού από τις πολυεθνικές του τουρισμού γιγαντώθηκε και η τύχη του...
Μαθήματα από τη χρεοκοπία της Thomas Cook
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και οι πλούσιοι θα γίνουν πλουσιότεροι
Ο πρωθυπουργός στη Θεσσαλονίκη είπε πολλά. Αυτά όμως που παρέλειψε με επιμέλεια να αποκαλύψει ήταν τα πιο σημαντικά. Με απλά λόγια δεν έδωσε συγκεκριμένες απαντήσεις σε μείζονος σημασίας ζητήματα.
Και οι πλούσιοι θα γίνουν πλουσιότεροι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας