Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ταξίδι με το «Σκοτεινό Αστέρι»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ταξίδι με το «Σκοτεινό Αστέρι»

  • A-
  • A+

Χρησιμοποιήστε τη φαινομενολογία!
Κατεψυγμένος κυβερνήτης Πάουελ,
«Dark Star», 1974

Το «Σκοτεινό Αστέρι» (Dark Star) –θα θυμηθούν όσοι έχουν δει την ταινία– ήταν ένα διαστημόπλοιο που περιπλανιόταν στο Διάστημα. Η μακροχρόνια βαριεστημένη αποστολή του ήταν να προστατεύει τον κόσμο των ανθρώπων στη Γη: να εντοπίζει και να καταστρέφει εχθρικούς πλανήτες.

Για όσους δεν έχουν δει την ταινία, επρόκειτο για μια ανατρεπτική σάτιρα της ανερχόμενης τότε επιστημονικής φαντασίας, γυρισμένη από τον Τζον Κάρπεντερ το μακρινό 1974. Η πρόθεση των συντελεστών ήταν μια σαλταρισμένη απάντηση στη σοβαροφάνεια και τη «φιλοσοφική» βαρύτητα που έκρυβε μέσα της η εξίσου αριστουργηματική, μεταμοντέρνα για την εποχή της ταινία του είδους, το «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος» (1968) του Στάνλεϊ Κιούμπρικ.

Το «Σκοτεινό Αστέρι» έγινε κλασική ταινία λόγω του «φιλοσοφικού» διαλόγου που είχε αναπτυχθεί ανάμεσα στον αναπληρωτή κυβερνήτη Ντούλιτλ (που ονειρευόταν να ξαναγίνει σέρφερ) και τη «Βόμβα Νο 20». Στο παρακμιακό, απρόβλεπτο και ακατάστατο βιομηχανικό διαστημόπλοιο, η «Βόμβα Νο 20» ήταν, τρόπον τινά, ο πραγματικός ρυθμιστής της όλης πορείας.

Ηταν μια θερμοπυρηνική βόμβα, υπεύθυνη για την καταστροφή των εχθρικών πλανητών σύμφωνα με το σχέδιο της αποστολής. Ομως, μεταξύ άλλων, ήταν μια «έξυπνη βόμβα»∙ διαπιστευμένη, θα λέγαμε σήμερα, για διαστάσεις που δεν είμαστε σε θέση να συλλάβουμε. Ως κινητήριος μοχλός της υπόθεσης, είχε ικανότητα λόγου, αυτονομία δράσης και επιλογών∙ είχε εμμονικό πείσμα, μπόλικο ιδεολογικό εξοπλισμό και ρύθμιση… Αλλά είχε και «φιλοσοφικές» ανησυχίες!

Κάποια στιγμή, η εν λόγω «Βόμβα Νο 20» –κατά λάθος– πήρε εντολή έκρηξης και άρχισε την αντίστροφη μέτρηση. Ως έξυπνη, επέμενε πως έπρεπε να κάνει το καθήκον της: να ανατιναχτεί. Υστερα από τις διαπραγματεύσεις με τους αστροναύτες της συμφοράς, η «Βόμβα» αποφάσισε πως εκείνη είχε δίκιο και έκρινε αβάσιμους τους φόβους του πληρώματος να αφοπλιστεί. Μάλιστα, κατέληξε στο συμπέρασμα πως είναι «ο Θεός» και, με τα λόγια αυτά, έκανε το καθήκον της. Εσκασε με μια θεαματική έκρηξη και ένα υπέροχο ροκ του 1960 – για το τέλος.

Και η φαινομενολογία της υπόθεσης; Πρόκειται για τον ανθρωποκεντρικό εξοπλισμό της κοινωνικής σκέψης –σχεδόν ξεχασμένο και αχρείαστο στις μέρες μας– που ασχολείται με τους τρόπους που βιώνεται η ζωή. Πρόκειται για αυτό που η «Βόμβα Νο 20» της ταινίας δεν μπορούσε να κατανοεί ή να αισθάνεται ή για αυτό που μπορεί μεν να εννοεί, αλλά με τον δικό της προγραμματισμό.

Στην κυριολεξία, η φαινομενολογία φωτίζει με πειθαρχημένο και λογικό τρόπο τα πράγματα, όπως αυτά εμφανίζονται στην εμπειρία μας∙ στην καθημερινότητά μας. Αλλά κάνει κάτι παραπάνω: αποκαλύπτει μοτίβα με τα οποία θεωρείται «δεδομένο» κάτι που το βιώνουμε ως «φυσικό». Ομως, πολλές φορές, αυτό που βιώνουμε ως «φυσικό» –ακόμα κι όταν δεν είναι– παράγει συνέπειες. Παράγει «παράπλευρες απώλειες» με τη γλώσσα των σύγχρονων πολέμων και βιωμένο πόνο. Οποιος κοιτάξει γύρω του, εύκολα το βλέπει. Στην Ιστορία, δυστυχώς, αυτή η σοφία εμφανίστηκε ως λύτρωση μετά την καταστροφή.

Τις λυτρωτικές καταστάσεις «μετά την καταστροφή» τις έζησε ο κόσμος μας, λόγου χάριν, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά εμείς δεν έχουμε την πολυτέλεια να περιμένουμε τη λύτρωση από μια καθημερινότητα που τη θεωρούμε «κανονική» και «φυσική» επειδή εκείνοι που κάνουν το καθήκον τους, σπέρνουν μίσος, επινοούν εχθρούς και σκιάχτρα και –κατά τα λοιπά– αντί για ευημερία προκαλούν καταστροφές.

Για να το καταλάβουμε, αρκεί να σκεφτούμε ότι ο Τραμπ, η Μέρκελ, ο Μακρόν, ο Ερντογάν, ο Πούτιν ή ο δικός μας Μητσοτάκης και πολλοί άλλοι ορκίζονται ότι κάνουν το καθήκον τους. Και είναι πεπεισμένοι πως εάν δεν το κάνουν με τον δικό τους προγραμματισμό –όπως στην αλληγορία η «Βόμβα Νο 20»– θα κατηγορηθούν ως πολιτικές μετριότητες και ούφο.

Ωστόσο ξεχνούν το μείζον. Ξεχνούν ότι η κοινωνική δικαιοσύνη είναι εύκολο να επιτευχθεί χωρίς ιδιαίτερες «φιλοσοφίες» και προγραμματισμούς που δημιουργούν από τη μία τον πανίσχυρο κόσμο της μειοψηφίας και, από την άλλη, γονατισμένους, ξέπνοους κόσμους της πλειοψηφίας. Οι υπόλοιποι δεν πρέπει να το θεωρούμε «φυσικό». Οφείλουμε να το βλέπουμε.

Το 1% του πλανήτη που συναντιέται κάθε χρόνο στο Νταβός και το 99% που βολοδέρνει δίχως να ξέρει τι ακριβώς θέλει στο Σιάτλ και αλλού –εάν δεν το κατανοούμε– είναι μέρη του ίδιου κόσμου. Αλλά δεν είναι κάτοικοι κοινού σπιτιού. Γιατί η συγκατοίκηση θέλει λιγότερη ανισομέρεια, λιγότερη σοφιστεία και περισσότερη ανθρωπιά. Ούτε ταξιδεύουμε επιβάτες στο «Σκοτεινό Αστέρι» για να χαθούμε στους επόμενους χαρούμενους γαλαξίες. Εδώ ζούμε.

ΑΠΟΨΕΙΣ
To αστυνομικό και οι σκηνοθέτες ταινιών «τέχνης»
Ενα από τα πιο αγαπημένα μου είδη στον κινηματογράφο είναι το αστυνομικό. Λαϊκό είδος, με μεγάλη απήχηση στον κόσμο. Ομως το ερώτημα που πάντα με απασχολούσε ήταν γιατί όλοι σχεδόν οι σκηνοθέτες ταινιών...
To αστυνομικό και οι σκηνοθέτες ταινιών «τέχνης»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μοναχικά παράσιτα
Η ταινία είναι εξαιρετική, αρμόδιοι όμως για την αναφορά στις ειδικές αρετές της είναι οι ειδικοί. Αρκετοί έχουν μιλήσει με λόγια διθυραμβικά για το αισθητικό αποτέλεσμα.
Μοναχικά παράσιτα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πού παίζονται οι ελληνικές ταινίες;
Κάθε φορά που υποδέχομαι τους καινούργιους φοιτητές μου, τους ρωτάω για τις αγαπημένες τους ταινίες. Από τον ξένο κινηματογράφο μού αραδιάζουν αμέτρητες. Οταν όμως φτάνουν στον ελληνικό, το βλέμμα παγώνει....
Πού παίζονται οι ελληνικές ταινίες;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρήξεις και όρια του μοντέρνου κινηματογράφου
Η ταινία του Λούμετ «Ο ενεχυροδανειστής» είναι μια σύγχρονη τραγωδία. Πρέπει να δούμε την ταινία στον τρόπο που συγκροτείται κινηματογραφικά και στον τρόπο που εντάσσεται στο κίνημα του μοντέρνου...
Ρήξεις και όρια του μοντέρνου κινηματογράφου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τον «Αλφι» στον Τζέιμς Μποντ
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δύναμης, του ταλέντου και του επαγγελματισμού του βρετανικού κινηματογράφου, ο σκηνοθέτης Λούις Γκίλμπερτ, που πέθανε στα 97 του χρόνια.
Από τον «Αλφι» στον Τζέιμς Μποντ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σταυρόγκιν
Ο Μπογκομόλοφ τον Σταυρόγκιν του, στο τέλος της παράστασης, τον ταυτίζει με τον Ιησού. Θα θεωρούσε και αυτός, όπως οι σημερινοί ιεροεξεταστές της καταναγκαστικής υπευθυνότητας, πως ο Τσίπρας είναι...
Σταυρόγκιν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας