Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας

  • A-
  • A+

Η εκλογή της Αικατερίνης Σακελλαροπούλου στη θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας αποτελεί το κεντρικό θέμα των πολιτικών συζητήσεων στη δημόσια σφαίρα. Ολοι οι ομιλητές διατυπώνουν τις απόψεις τους και αναπτύσσουν τα επιχειρήματά τους για το σχετικό ζήτημα. Θα μπορούσαμε να κάνουμε μια πρόχειρη ταξινόμηση των απόψεων και να διακρίνουμε δύο κατηγορίες πολιτικών στάσεων: η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις απόψεις σύμφωνα με τις οποίες η εκλογή της νέας Προέδρου σηματοδοτεί «αλλαγή παραδείγματος» στην πολιτική και η δεύτερη κατηγορία απόψεων (περισσότερο αναστοχαστικών) αναφέρεται στις πολιτικές εκείνες στάσεις οι οποίες εκφράζουν τις επιφυλάξεις τους, ακόμα και την αντίθεσή τους για τη νέα Πρόεδρο.

Ας εξετάσουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Κατ’ αρχάς χρήσιμο είναι να αναφερθούμε σε μια κριτικο-μεθοδολογική αρχή (τη διατύπωσε ο Νίτσε), σύμφωνα με την οποία τα γεγονότα χωρίς τις ερμηνείες τους δεν υπάρχουν. Στην περίπτωσή μας λοιπόν η εκλογή της νέας Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτικό γεγονός αποκτά υπόσταση μέσω των αντικρουόμενων ερμηνειών της. Η πρωθυπουργική δήλωση χρησιμοποιεί τον όρο «υπέρβαση» για να θεμελιώσει την επιλογή του πρωθυπουργού και αλλού διαβάζουμε: «το νέο υπόδειγμα υπερβαίνει τα παλαιοκομματικά στερεότυπα και κατατάσσει τους φορείς τους στο παρελθόν» («Η Καθημερινή», 19/1/ 2020). Την άποψη του πρωθυπουργού για την υπέρβαση του πολιτικού συστήματος που σηματοδοτεί η εκλογή της νέας Προέδρου συμμερίζονται και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης με πρωταγωνιστή τον ΣΥΡΙΖΑ (με διαφορετική όμως αιτιολόγηση και θεμελίωση).

Εχουν όμως έτσι τα πράγματα; Με τους όρους της Πολιτικής Φιλοσοφίας βρισκόμαστε πράγματι μπροστά σε ένα νέο «πολιτικό παράδειγμα», όπως ισχυρίζεται ο πολιτικός κόσμος; Ή μήπως οι πολιτικές δυνάμεις δεν μπορούν (για λόγους τους οποίους δεν μπορούμε να εξετάσουμε εδώ) να ενεργοποιήσουν τις αναστοχαστικές ικανότητές τους και να αντιληφθούν ότι πολιτική και δημοκρατία στον τόπο μας και στις μέρες μας περνάνε δύσκολες καταστάσεις; Ο συνάδελφος Αντώνης Λιάκος θέτει το ερώτημα: Ωρίμασε η δημοκρατία ή συρρικνώθηκε η πολιτική; (βλ. «Εφ.Συν.», 20/1/2020).

Πριν προχωρήσω να διατυπώσω την προσωπική πολιτική άποψή μου, κρίνω απαραίτητο να τονίσω ότι η πρωθυπουργική δήλωση δεν αναφέρει έστω και έναν λόγο για τον οποίο δεν ανανεώνεται η θητεία του Προκόπη Παυλόπουλου. Και όπως όλοι αντιλαμβανόμαστε προτάσεις στην πολιτική οι οποίες δεν έχουν θεμελίωση είναι ημιτελείς και ως προς την εκφορά τους και ως προς την ουσιαστική απήχησή τους και τελικά τη δεσμευτικότητά τους. Εν πάση περιπτώσει η πολιτική στάση του πρωθυπουργού απέναντι στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο δεν ήταν θεσμική, αλλά ιδιωτική!

Ως πολιτική κοινωνία, μετά τη μακρόχρονη πολιτική, οικονομική και κοινωνική κρίση, βρισκόμαστε σ’ ένα μεταβατικό στάδιο. Σε προηγούμενη παρέμβασή μου είχα τονίσει ότι επειδή αντιμετωπίσαμε την κρίση με τις μεθόδους και τα μέσα της τεχνοκρατίας, αλλά και με την ταυτόχρονη τυπική λειτουργία των κοινοβουλευτικών θεσμών, φαίνεται πως επιλέξαμε έναν πολιτικό δρόμο, στον οποίο διασταυρώνονται τεχνοκρατία και πολιτική. Βαδίζουμε προς μια νέου τύπου δημοκρατία, η οποία μπορεί να ονομαστεί «τεχνοκρατική δημοκρατία» που συγγενεύει με τη «μεταδημοκρατία». Η εκλογή της νέας Προέδρου, εάν δεχτούμε ότι σηματοδοτεί το νέο «πολιτικό παράδειγμα», εντάσσεται στο μοντέλο κατασκευής της «τεχνοκρατικής δημοκρατίας» στην κοινωνία μας.

Τελικά οι πολιτικές εμπειρίες των ευρωπαϊκών κοινωνιών κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα «μεταφράζονται» κατά περίπτωση, ανάλογα με τα ιστορικά τους βιώματα και χαρακτηριστικά. Π.χ. η δημοκρατία στην Ουγγαρία λειτουργεί ως «ανελεύθερη δημοκρατία». Η δημοκρατία στην Τσεχία προσπαθεί να λύσει τον γρίφο των σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομία. Και στην ελληνική περίπτωση βλέπουμε το εξής φαινόμενο: όλοι σχεδόν πανηγυρίζουν για την «πτώση του παλαιοκομματισμού» ο οποίος υπαγόρευε κομματικά κριτήρια για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας! Τι όμως συμβαίνει στην πραγματικότητα; Κατασκευάζουμε με τα ίδια μας τα χέρια (με τον νου μας και τη συνείδησή μας) τη δική μας τεχνοκρατική δημοκρατία. Σε αυτό το ιδιότυπο πολιτικό σύστημα δύο πράγματα παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο: πρώτον, η τυπική λειτουργία των κοινοβουλευτικών θεσμών και δεύτερον, η άσκηση της πολιτικής εξουσίας από τεχνοκράτες. Στο πλαίσιο αυτής της τεχνοκρατικο-πολιτικής λογικής θεσμοθετήθηκε το επονομαζόμενο «επιτελικό κράτος», αποφασίστηκε η συμμετοχή τεχνοκρατών στην κυβέρνηση και προωθούνται πολλές άλλες κυβερνητικές πρωτοβουλίες.

Συμπερασματικά, η θεωρητικο-πολιτική στάση μου απέναντι στη νέα Πρόεδρο της Δημοκρατίας διατυπώνεται ως εξής: η εκλογή της δεν είναι το αποτέλεσμα διαβουλευτικών, συμμετοχικών και επικοινωνιακών διαδικασιών της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μας. Αντιθέτως, και οι διαδικαστικές προεργασίες για την πρωθυπουργοκεντρική πρόταση και η τυπική κοινοβουλευτική εκλογή της και η καταξίωσή της ως κορυφαίας τεχνοκράτισσας-δικαστή επιβεβαιώνουν τη θέση μου. Ως πολιτική κοινωνία αποκτήσαμε ακόμα έναν «παίκτη» στο τεχνοκρατικό-πολιτικό παιχνίδι της κοινωνίας μας. Ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής πολιτικής είναι απόλυτος.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
Σε όλες τις πολιτικές κοινωνίες, οι οποίες ως πολιτικές οντότητες έχουν ως θεμέλιό τους τη δημοκρατική αρχή, οι κοινοβουλευτικές εκλογές και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας θεωρούνται κορυφαίες πολιτικές...
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
Οι αμνοκορδακισμοί –το να θεωρούμε θύμα τον εαυτό και ταυτόχρονα να νοιώθουμε πληρότητα εαυτού καθώς μετέχουμε σε πολιτικές διαδικασίες μαζί με χιλιάδες άλλους‒ είναι σύμπτωμα πολιτικής που εκπλήσσει δυσμενώς...
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχαζόμαστε για το ποιος διχάζει!
Θα ήταν λάθος και άδικο να επιρρίψουμε την ευθύνη στον «λαό». Διότι η σχέση πολιτικών και ψηφοφόρων είναι αμφίδρομη και περίπλοκη. Νομίζω όμως ότι πρέπει κάπου κάπου να κοιταζόμαστε όλοι στον καθρέφτη. Ναι, οι...
Διχαζόμαστε για το ποιος διχάζει!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αόρατη ιδεολογία
Τον παλιό καλό καιρό, η πιο αξιόπιστη και ίσως η μοναδική καταγραφή των πολιτικών μας πεποιθήσεων ήταν οι εκλογές. Εκτοτε πολλά άλλαξαν χάρη στην τεχνολογία. Σήμερα οι εταιρείες δημοσκοπήσεων στήνουν συνεχώς...
Η αόρατη ιδεολογία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευρώπη και καγκελαρία τού τεφλόν
Σήμερα -γράφει ο Ανχάιερ- οι Γερμανοί φαίνεται να έχουν υιοθετήσει αυτόν τον τίτλο για τη χώρα τους και σίγουρα για την καγκελάριο. Κάθε κριτική που μπορεί να εκτοξευτεί για τις πολιτικές της Γερμανίας δεν...
Ευρώπη και καγκελαρία τού τεφλόν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η τελευταία προειδοποίηση
Σήμερα πρέπει να ακουστεί ένας θρήνος, που θα συνοδεύεται από ένα σάλπισμα. Μπορούμε να θρηνήσουμε για την είσοδο ενός εθνικο-δεξιού, αυτοπροσδιοριζόμενου ως λαϊκού, δεξιού κόμματος στην ομοσπονδιακή Βουλή....
Η τελευταία προειδοποίηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας