Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η καλπονοθευτικότητα του εκλογικού συστήματος
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η καλπονοθευτικότητα του εκλογικού συστήματος

  • A-
  • A+

Πριν από τις εκλογές του 1981 το ΠΑΣΟΚ διακήρυσσε ότι μόλις ανέλθει στην εξουσία θα ψηφίσει την απλή αναλογική ως πάγιο εκλογικό σύστημα της χώρας. Οταν όμως πλησίασε η ώρα των εκλογών του 1985, αναιρώντας την προεκλογική αυτή δέσμευσή του -όπως και πολλές άλλες- καθιέρωσε ένα εκλογικό σύστημα καλπονοθευτικότερο εκείνου της Ν.Δ., κερδίζοντας τις εκλογές του έτους εκείνου. Προβλέποντας ότι θα χάσει τις εκλογές του 1989, το άλλαξε για να γίνει δυσκολότερη η αυτοδυναμία της Ν.Δ.

Η Ν.Δ., έπειτα από τρεις εκλογικές αναμετρήσεις, κατόρθωσε, χάρη στην αποστασία του ενός βουλευτή της ΔΗΑΝΑ, να σχηματίσει κυβέρνηση και επανέφερε την ενισχυμένη αναλογική (χάνοντας τις εκλογές του 1993). Με την ενισχυμένη αναλογική της Ν.Δ. το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές του 1996 και του 2000. Λίγο πριν από τις εκλογές του 2004 υπερ-ενίσχυσε το σύστημα της Ν.Δ. με το μπόνους των 40 εδρών (χάνοντας τις εκλογές του έτους εκείνου) H Ν.Δ., θέλοντας να κερδίσει τις επόμενες εκλογές, αύξησε το 2008 το μπόνους στο πρώτο κόμμα από 40 σε 50 έδρες (για να χάσει, και αυτή, τις εκλογές του 2009). Αυτή είναι, εν συντομία, η ιστορία της κατασκευής καλπονοθευτικών εκλογικών συστημάτων με «αρχιτέκτονες» τη Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ.

Ο ΣΥΡΙΖΑ υποστήριζε την πάγια θέση της Αριστεράς για την απλή αναλογική. Κέρδισε τις εκλογές τον Ιανουάριο του 2015 με τον νόμο Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ. Αντί όμως να εκπληρώσει αμέσως μετά τις εκλογές την απλή αναλογική -δελεασμένος από την εξουσία και θέλοντας να κερδίσει και τις επόμενες- άφησε αμετάβλητο το καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα των Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ και «κατάφερε» να κερδίσει τις εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015 με το ίδιο εκλογικό σύστημα. Προβλέποντας ότι θα ηττηθεί στην τρίτη εκλογική αναμέτρηση, καθιέρωσε την απλή αναλογική το 2016. Μη συγκεντρώνοντας όμως την απαιτούμενη πλειοψηφία οι εκλογές με το σύστημα αυτό θα διεξάγονταν στις μεθεπόμενες εκλογές. Ετσι έχασε τις εκλογές του 2019, οι οποίες έγιναν με το σύστημα που είχε κερδίσει τις εκλογές του 2015, με τη Ν.Δ. να επιτυγχάνει ποσοστό κοντά στο 40% και αυτοδυναμία 158 εδρών.

Τώρα η Ν.Δ., πιστή και ειδική στην κατασκευή καλπονοθευτικών συστημάτων, κατασκεύασε ένα εκλογικό σύστημα κλιμακωτής καλπονοθευτικότητας, με το μπόνους να φτάνει τις 50 έδρες (όσες δηλαδή με το προηγούμενο σύστημα). Με το σύστημα όμως αυτό το ποσοστό με το οποίο πρώτο κόμμα θα πετύχει αυτοδυναμία δεν εξαρτάται τόσο (και κυρίως) από το ποσοστό που θα πετύχει στις εκλογές, αλλά και από το συνολικό ποσοστό που θα συγκεντρώσουν τα κόμματα τα οποία θα μείνουν εκτός Βουλής.

Με βάση ένα σχετικό πίνακα που δημοσιεύτηκε στην «Καθημερινή» στο φύλλο της 12.1.19, με το ποσοστό της Ν.Δ. στις εκλογές του 2019, που πλησίασε το 40%, και με δεδομένο ότι τα κόμματα που έμειναν εκτός Βουλής συγκέντρωσαν ποσοστό 8,08%, με το νέο σύστημα η Ν.Δ. θα κέρδιζε 159 έδρες, δηλαδή 1 έδρα παραπάνω από αυτές που έχει σήμερα στη Βουλή. Αν το ποσοστό της ήταν 38%, με συνολικό ποσοστό των κομμάτων εκτός Βουλής πάλι 8% θα έπαιρνε 151 έδρες. Αν όμως το ποσοστό της ήταν 36,5%, όπως του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, και με συνολικό ποσοστό εκτός κομμάτων 6%, θα έπαιρνε 143 έδρες. Κατά συνέπεια κάθε άλλο παρά σίγουρη είναι η επίτευξη αυτοδυναμίας με το νέο σύστημα της Ν.Δ.

Το ΚΙΝ.ΑΛΛ., από την πλευρά του, πιστεύοντας ότι θα είναι τρίτο κόμμα σε επόμενες εκλογές, στοχεύει στο να καταστεί ο αναγκαίος και μοναδικός «συνεταίρος» σε μια κυβέρνηση με πρώτο κόμμα είτε με τη Ν.Δ. (όπως ήταν μετά το 2012) είτε με τον ΣΥΡΙΖΑ, ανάλογα με το ποιο από τα δύο κόμματα θα είναι πρώτο στις εκλογές. Προκειμένου να πετύχει τον ρόλο αυτό αποκλείοντας τη συμμετοχή άλλου κόμματος σε μια κυβέρνηση συνασπισμού, έχει ταχθεί εναντίον της απλής αναλογικής και προτείνει το μπόνους στο πρώτο κόμμα να περιοριστεί στις 35 έδρες, ώστε να καταστεί δυσκολότερη η επίτευξη αυτοδυναμίας και αναγκαία η συμμετοχή του σε μια κυβέρνηση συνασπισμού με το πρώτο κόμμα.

Ακόμα μία φορά, δηλαδή, η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ (ως ΚΙΝ.ΑΛΛ.) προτείνουν καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα με διαφορετικό βαθμό καλπονοθευτικότητας, προκειμένου το καθένα από αυτά να πετύχει τον στόχο του. Με τα συστήματα αυτά διαστρεβλώνουν τη βούληση του εκλογικού σώματος όπως αυτή αποτυπώνεται στα ποσοστά που εξασφαλίζουν τα κόμματα στις βουλευτικές εκλογές, καταστρατηγώντας τη λαϊκή κυριαρχία, η οποία, με βάση την παράγραφο 1 του άρθρου 2 του Συντάγματος, «αποτελεί το θεμέλιο του πολιτεύματος». Το μόνο εκλογικό σύστημα που την κατοχυρώνει είναι η απλή αναλογική.

* πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Δομή της πολιτικής εξουσίας και εκλογικό σύστημα
Η ισοτιμία της βούλησης των εκλεκτόρων είναι μία σοβαρή και διά γυμνού οφθαλμού εντοπιζόμενη όψη του δημοκρατικού πολιτισμού. Και όσοι υποστηρίζουν την κατάργηση της απλής αναλογικής θα πρέπει να δώσουν μία...
Δομή της πολιτικής εξουσίας και εκλογικό σύστημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιστροφή στην κανονικότητα του παλαιοκομματισμού
Η Ν.Δ. –σε αντίθεση με το ΠΑΣΟΚ το οποίο «φυλλορρόησε»– όχι μόνο διατήρησε τις δυνάμεις της του 2015, αλλά ύστερα από 4,5 χρόνια επανήλθε στην εξουσία χάρη στο δικό της καλπονοθευτικό εκλογικό σύστημα, με ένα...
Επιστροφή στην κανονικότητα του παλαιοκομματισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πλήρης αντιστροφή της σχέσης ΣΥΡΙΖΑ-Ν.Δ.
Σπάνια στις εκλογικές αναμετρήσεις παρατηρούνται πλήρεις αντιστροφές στις σχέσεις κομμάτων. Μία από αυτές είναι τα αποτελέσματα των τεσσάρων τελευταίων βουλευτικών εκλογών.
Πλήρης αντιστροφή της σχέσης ΣΥΡΙΖΑ-Ν.Δ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πραγματική αποχή χαμηλότερη πάνω από 10 μονάδες από την προβαλλόμενη
Τόσο στις ευρωεκλογές όσο και στις βουλευτικές εκλογές, πολύς λόγος γίνεται για το μεγάλο ποσοστό αποχής. Το ποσοστό αυτό προκύπτει από τον αριθμό των πολιτών που δεν προσήλθαν στις κάλπες, δηλαδή τους...
Η πραγματική αποχή χαμηλότερη πάνω από 10 μονάδες από την προβαλλόμενη
ΑΠΟΨΕΙΣ
H αντίθεση στη Συμφωνία των Πρεσπών πριμοδότησε τη Ν.Δ.
Ενα ερώτημα που γεννιέται σχετικά με τη μεγάλη διαφορά στη δύναμη σε ποσοστά Ν.Δ.-ΣΥΡΙΖΑ στις ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου (Ε.19) είναι αν και κατά πόσο επηρέασε τη διαφορά αυτή η Συμφωνία των Πρεσπών.
H αντίθεση στη Συμφωνία των Πρεσπών πριμοδότησε τη Ν.Δ.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επισημάνσεις για τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών
Πολλά σχόλια έγιναν και θα γίνουν για τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών της 26ης Μαΐου. Στον περιορισμένο χώρο του άρθρου αυτού θα κάνω ορισμένες επισημάνσεις για τα αποτελέσματα, που ίσως προσθέσουν κάποια...
Επισημάνσεις για τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας