Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ποιος φοβάται τη διαφορετικότητα;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποιος φοβάται τη διαφορετικότητα;

  • A-
  • A+

Περιπλανώμενη, ξανά, μετά από χρόνια, στο Παλέρμο της Σικελίας, μια σκέψη συνόδευε επίμονα κάθε μου βήμα σε αυτή την κατ’ εξοχήν πόλη-χωνευτήρι διαφορετικών πολιτισμών: το πόσο η ιστορία της ανθρωπότητας δεν είναι τίποτε άλλο παρά ιστορία μετακινήσεων πληθυσμών –τίποτε το καινοφανές και πρωτότυπο, ωστόσο κάτι που τείνουμε να ξεχνάμε κι έρχονται κάποιοι τόποι, κατ’ εξοχήν πλασμένοι μέσα από τη μίξη της διαφορετικότητας, να μας το θυμίσουν.

Οι πόλεις, αυτό το συλλογικό δημιούργημα και ύψιστο έργο τέχνης του ανθρώπου, έχουν ρουφήξει τη διαφορετικότητα κατακτητών και κατακτώμενων, διωκτών και διωκώμενων. Πόλεις σαν το Παλέρμο, που κάθε γωνιά τους μαρτυρεί την ανάσα του Αλλου –του Ελληνα, του Αραβα, του Βυζαντινού, του Νορμανδού, του Ισπανού– θυμίζουν ότι οι ταυτότητες είναι μορφώματα σε διαρκή μετάβαση.

Οσο κι αν προσπαθούμε να τις απομονώσουμε μέσα στον χρόνο, με ό,τι ιδεολόγημα κι αν τις ντύσουμε, αυτές θα είναι άμμος κινούμενη που ρέει, παρασέρνει και παρασέρνεται. Ο εκάστοτε πολιτισμός δεν είναι παρά μια γλώσσα υπό συνεχή διαμόρφωση, μια γλώσσα που συνεχώς ενσωματώνει τα διαφορετικά στοιχεία και δημιουργεί λογής λογής αμαλγάματα.

Σε αυτή την κατ’ εξοχήν εποχή κινητικότητας πληθυσμών που ζούμε σήμερα, που για ένα τμήμα της ανθρωπότητας αναλύεται στο προνόμιο της μετακίνησης και για ένα άλλο, πολύ μεγαλύτερο τμήμα, σε μετ’ εμποδίων και βασάνων αναγκαστικό εκτοπισμό, είναι απορίας άξιον πώς είναι δυνατόν να γίνεται λόγος περί πολιτισμικής καθαρότητας, περί σαφώς περιγεγραμμένων ταυτοτήτων. Ολα είναι σε ροή και μετάβαση, με ρυθμό πιο γρήγορο από ποτέ άλλοτε –πόλεις, πολιτισμοί, υποκείμενα– και όμως, οι εθνικισμοί βρίσκονται σε άνοδο, η εχθρότητα και ο φόβος προς το διαφορετικό απειλούν να γίνουν ο κυρίαρχος λόγος, είτε κεκαλυμμένα είτε απροκάλυπτα.

Μήπως έφτασε ο καιρός η ιστορία των παγκόσμιων μεταναστεύσεων να χειραφετηθεί ως αντικείμενο της ιστορικής έρευνας και να αποτελέσει κομμάτι της βασικής σχολικής εκπαίδευσης; Γιατί πώς αλλιώς θα γίνει ευρέως συνείδηση ότι σε αυτόν τον κόσμο ανέκαθεν χωράγαμε όλοι, ότι αυτός ο κόσμος είναι προϊόν συγκρούσεων αλλά κυρίως ζυμώσεων και ενσωμάτωσης των διαφορετικών στοιχείων και πολιτισμικών οντοτήτων, ότι καθαρότητα δεν υπήρξε ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία. Αν μαθαίναμε από παιδιά ότι είμαστε όλοι μετανάστες, ευθύς εξαρχής ως είδος καταγόμενο από την Αφρική, ότι η διαφορετικότητα είναι πλούτος και όχι απειλή, θα ήμασταν ήδη ένα βήμα πιο κοντά σε έναν κόσμο καλύτερο και πνευματικά ωριμότερο.

Μια βόλτα στη Σικελία ίσως να είναι επιβεβλημένη για αυτή τη συνειδητοποίηση. Εκεί που ένας εμβληματικός καθεδρικός ναός μπορεί να ενσωματώνει επιγραφές από το Κοράνι, βυζαντινά, νορμανδικά και γοτθικά στοιχεία, δρόμοι, πόλεις και χωριά να μην κρύβουν τα ελληνικά, αραβικά, νορμανδικά, αραγονέζικα πρόσωπά τους, εκεί όπου σε μια πόλη με αραβικά τείχη και μπαρόκ εκκλησίες περίλαμπρα αναδεικνύεται ο πλούτος της ανάμιξης κι αντιλαμβάνεσαι πως αν κάτι είναι σημαντικό, αυτό είναι η προάσπιση του ανοικτού και ανεκτικού πνεύματος που ενσωματώνει και δεν περιθωριοποιεί την ετερότητα.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιταλικό βραχυκύκλωμα
Η θερινή πολιτική κρίση στην Ιταλία επιβεβαίωσε για ακόμη μια φορά ότι η χώρα βρίσκεται από την αποπομπή του Μπερλουσκόνι τον Νοέμβριο του 2011 σε κρίση μακράς διαρκείας, σε παρατεταμένο βραχυκύκλωμα.
Ιταλικό βραχυκύκλωμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρέπει να ξαναβρεθεί ένας κοινός ηθικός τόπος για την Ευρώπη: Πία Κλεμπ και Καρόλα Ρακέτε
Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε να ποινικοποιείται η αλληλέγγυα δράση. Δεν μας είναι άγνωστες και δεν σταθήκαμε ποτέ αδιάφοροι στις προσπάθειες για τη διασφάλιση της ζωής και της ελευθερίας ακτιβιστών,...
Πρέπει να ξαναβρεθεί ένας κοινός ηθικός τόπος για την Ευρώπη: Πία Κλεμπ και Καρόλα Ρακέτε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λίγο πριν από την άφιξη της ακροδεξιάς διεθνούς
Το πολιτικό παιχνίδι για το μέλλον των θεσμών της Ε.Ε. μπαίνει σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση. Οι συνεχόμενες επιθέσεις του Ματέο Σαλβίνι προς τον Εμανουέλ Μακρόν, πολύ οργανωμένες για να είναι τυχαίες,...
Λίγο πριν από την άφιξη της ακροδεξιάς διεθνούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί χαίρεται ο Σαλβίνι και χαμογελάει, Μακρόν;
Η πτώση του Μακρόν και η αποχώρηση της Μέρκελ, η ανυπαρξία άλλων ηγετικών μορφών στο «άλλο στρατόπεδο» στην Ευρώπη, αφήνει την «τρόικα» Σαλβίνι, Ορμπαν και Κουρτς και τη μισαλλόδοξη ρητορεία τους σε...
Γιατί χαίρεται ο Σαλβίνι και χαμογελάει, Μακρόν;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «άλλος» χωρίς πρόσωπο
Με τον λαϊκιστικό λόγο και την εξευτελιστική limbo της πλωτής ανυπαρξίας, ο Σαλβίνι ουσιαστικά καταργεί τη μνήμη (και την άμεση αλλά και την ιστορική) και ταυτόχρονα «αποσυμβολοποιεί» πλήρως την εικόνα και την...
Ο «άλλος» χωρίς πρόσωπο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ηταν ένα μικρό καράβι (γεμάτο πρόσφυγες και μετανάστες)
Η κανιβαλική ιστορία πίσω από το ομώνυμο παιδικό τραγουδάκι κρύβει την αληθινή ιστορία της γαλλικής φρεγάτας «Μέδουσα», η οποία το 1816 απέπλευσε από το Rochefort της Γαλλίας με προορισμό το Πορ-Λουί της...
Ηταν ένα μικρό καράβι (γεμάτο πρόσφυγες και μετανάστες)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας