Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας προϋπολογισμός αλλιώτικος από τους άλλους
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενας προϋπολογισμός αλλιώτικος από τους άλλους

  • A-
  • A+
Ο πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του αγνόησαν –ή μήπως αδιαφόρησαν;– την ιστορική γνώση, η οποία δείχνει ότι ο καλύτερος τρόπος για την προώθηση των δημοκρατικών αξιών είναι η περισσότερη εκπαίδευση σε περισσότερους ανθρώπους. Αντί, λοιπόν, να ανοίξει διάπλατα τις πόρτες της παιδείας, επέλεξε να τις κλείσει επιβάλλοντας άμεσους ή έμμεσους αποκλεισμούς.

Στη θητεία της η κυβέρνηση έχει φροντίσει να δώσει σαφή δείγματα γραφής για τις προθέσεις της. Η πολιτική της, επικοινωνιακά, στοχεύει στη θωπεία της μεσαίας τάξης και των αξιών που αυτή πρεσβεύει. Αυτός είναι ένας τρόπος για να συγκαλύψει τις πραγματικές προθέσεις της, που είναι η ενίσχυση των πλουσίων μέσω της φορολογίας, η εκποίηση δημόσιας περιουσίας και η συρρίκνωση της αμοιβής της εργασίας. Οι υπόλοιποι καταγράφονται ως «παράπλευρες απώλειες» και θα τους θυμηθεί τις παραμονές... των εκλογών.

Ενα μείγμα πολιτικής που συντηρεί, διευρύνει, επινοεί και ανακαλύπτει: εχθρούς και πολέμιους, καλούς και κακούς, φιλοπρόοδους και αντιδραστικούς, αντίπαλους και συμμάχους... Μια ταξινόμηση με βάση το «εμείς και οι άλλοι», η οποία οδηγεί την ελληνική κοινωνία στο πιο θλιβερό παρελθόν της. Στην εποχή των διαχωρισμών και των διχασμών.

Μπορεί όλα αυτά να φαντάζουν δυστοπικά, αλλά ο προϋπολογισμός, το πλέον επίσημο κείμενο για την οικονομική πολιτική, διαπνέεται από την πρόθεση της επιστροφής σε ένα χθες το οποίο ακόμα και εμβληματικοί πολιτικοί προπάτορες της κυβέρνησης είχαν αποκηρύξει.

Η συρρίκνωση των κοινωνικών δαπανών και η μεταφορά πόρων από τα μεσαία και τα χαμηλά εισοδήματα στα πολύ υψηλά –με φανερές και κρυφές μεθοδεύσεις– είναι εμφανής. Τα μπόνους στις μεγάλες επιχειρήσεις, η συστηματική εκποίηση –σε αποτιμήσεις που με τα δεδομένα του πρόσφατου παρελθόντος θα χαρακτηρίζονταν σκανδαλώδεις– της δημόσιας περιουσίας σε παραδοσιακούς και νεόκοπους ολιγάρχες και η διεύρυνση των αποκλεισμών από δημόσια αγαθά είναι οι «κολόνες» του προϋπολογισμού.

Στις αιτιάσεις αυτές, η κυβέρνηση και οι υποστηρικτές της απαντούν με το ίδιο τετριμμένο επιχείρημα που επαναλαμβάνουν με θαυμαστή ομολογουμένως επιμονή από τη δεκαετία του 1970 οι ανά τον κόσμο ομοϊδεάτες της:

«Η πολιτική αυτή είναι μονόδρομος. Αντιπροσωπεύει έναν δοκιμασμένο και πετυχημένο τρόπο διαχείρισης σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο». Επιχειρήματα που παραπέμπουν στο: «μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν», καθώς για τους Ελληνες πτωχούς η κυβέρνηση προφέρει τη «βασιλεία των ουρανών της... ανάπτυξης».

Ολα αυτά συνθέτουν την ορατή όψη του Προϋπολογισμού. Υπάρχει όμως και μια άλλη: η κρυφή, που για να την αντιληφθείς χρειάζεται να ψάξεις πίσω από τις καλοδιατυπωμένες εκφράσεις. Εκεί ανακαλύπτεις μια απειλή που περιμένει τις κατάλληλες συνθήκες για να αποκαλυφθεί. Μια απειλή που εκπορεύεται από την ιδεοληψία των αποκλεισμών. Ολων των λογιών τους αποκλεισμούς που εκτρέφουν τον λαϊκισμό και τον μετατρέπουν σε σαρκοφάγο τέρας. Ομως, απ’ όλες τις «τροφές», αυτή που χρειάζεται ο λαϊκισμός είναι αυτή των αποκλεισμών από την Παιδεία. Αν συνδυάσει κάποιος τις δηλώσεις και τις εξαγγελίες με τους αριθμούς του Προϋπολογισμού, τότε εύκολα μπορεί να αντιληφθεί το μέλλον.

Τα τελευταία χρόνια οι πολιτικοί και οι ειδικοί έχουν προτείνει πολλές και διαφορετικές απαντήσεις για να ερμηνεύσουν και να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο του λαϊκισμού. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνονται: η μείωση των ανισοτήτων, ο προστατευτισμός, η επιστροφή στο κοινωνικό κράτος... Αλλά όλες αυτές είναι έμμεσες λύσεις. Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί η λαϊκιστική τάση είναι να αντιμετωπιστεί κατά μέτωπον, με την παροχή περισσότερης εκπαίδευσης σε περισσότερους ανθρώπους, καθώς η παιδεία έχει αποδειχθεί σημαντική στην εκλογική συμπεριφορά.

Ο πολιτικός επιστήμονας Αντερς Σάνερστεντ έδειξε ότι η σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και λαϊκισμού εξακολουθεί να υφίσταται ακόμη και όταν υπολογίζεται και το εισόδημα. Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν νίκησε την ακροδεξιά υποψήφια Μαρίν Λεπέν το 2017 κερδίζοντας σε περιοχές με υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Κέρδισε το 84% των ψήφων στο ανώτερο 10% των δήμων κατά επίπεδο εκπαίδευσης. Στο κατώτατο δεκατημόριο, κέρδισε μόλις 53%. Μετά τις ολλανδικές γενικές εκλογές του 2017, μια έρευνα από τους Financial Times έδειξε ότι τα επίπεδα εκπαίδευσης συσχετίζονταν αντιστρόφως ανάλογα με τη στήριξη του ακροδεξιού Κόμματος για την Ελευθερία, του Γκερτ Βίλντερς. Μια άλλη έρευνα των Financial Times έδειξε ότι το ίδιο ισχύει και για την υποστήριξη του Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο. Παρόμοια τάση εμφανίζεται στη Γερμανία, αν και η παιδεία είναι λιγότερο σαφής προγνωστικός δείκτης της λαϊκιστικής υποστήριξης εκεί. Στις εκλογές του 2018 στη Σουηδία, το 35% των ψηφοφόρων χωρίς απολυτήριο λυκείου και το 27% όσων είχαν μόνο πτυχίο λυκείου υποστήριξαν τους λαϊκιστές δεξιούς Σουηδούς Δημοκράτες, σε σύγκριση με μόλις 9% των ατόμων με πανεπιστημιακό πτυχίο.

Αν τώρα, συνδυάσει κανείς το επίπεδο εκπαίδευσης με τα οικονομικά χαρακτηριστικά, τότε μπροστά σου έχεις το απόλυτο όπλο καταστροφής. Κοιτάξτε ποιοι ψήφισαν τον Τραμπ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές: λευκοί, μεσαίου εισοδήματος (εκείνοι που κέρδιζαν από 50.000 έως 99.999 δολάρια), χωρίς πανεπιστημιακή μόρφωση. Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ του Τραμπ ξοδεύουν λιγότερο από το 1% του ΑΕΠ στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τοποθετώντας τις Ηνωμένες Πολιτείες στην 21η θέση στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης το 2015. Υπολείπονται όχι μόνο σε σύγκριση με ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Νορβηγία (1,7% ), αλλά και με αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Κόστα Ρίκα (1,6%) και η Τουρκία (1,2%). Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντισταθμίζουν την έλλειψη δημόσιων δαπανών, έχοντας το υψηλότερο επίπεδο ιδιωτικών δαπανών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, εξακολουθούν να κατατάσσονται μόλις στην πέμπτη θέση όσον αφορά το μερίδιο των ενηλίκων με πτυχία κολεγίων (ο Καναδάς, όπου το 2017 το 57% των ενηλίκων παρακολούθησαν κολέγιο, κατατάσσεται πρώτος).

Υπό το πρίσμα αυτό, ο προϋπολογισμός της κυβέρνησης του κ. Μητσοτάκη είναι αποκαλυπτικός των πραγματικών προθέσεών της. Προφανώς ο πρωθυπουργός και οι συνεργάτες του αγνόησαν –ή μήπως αδιαφόρησαν;– την ιστορική γνώση η οποία δείχνει ότι ο καλύτερος τρόπος για την προώθηση των δημοκρατικών αξιών είναι η περισσότερη εκπαίδευση σε περισσότερους ανθρώπους.

Αντί, λοιπόν, να ανοίξει διάπλατα τις πόρτες της παιδείας, επέλεξε να τις κλείσει επιβάλλοντας άμεσους ή έμμεσους αποκλεισμούς. Τη μετατρέπει σε προϊόν. Καθιερώνει τιμοκαταλόγους για να απαγορεύσει ή και να κατασκευάσει αδιέξοδα στους οικονομικά ευάλωτους και στα παιδιά τους. Ετσι, ακόμα και η συρρίκνωση της αμοιβής εργασίας αξιοποιείται ως εργαλείο αναπαραγωγής αποκλεισμών. Τι μπορεί να σημαίνει άραγε η επιλογή αυτή;

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και σχολική στέγη: καιρός να σοβαρευτούμε!
Μέχρι στιγμής, το υπουργείο Παιδείας προετοιμάζεται για καθολική εξ αποστάσεως εκπαίδευση ή/και για εκ περιτροπής διδασκαλία στα σχολεία. Μια τέτοια αντιμετώπιση ισοδυναμεί με «αύριο μπαλώματα, μεθαύριο...
Πανδημία και σχολική στέγη: καιρός να σοβαρευτούμε!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλλο 33% αύξηση κι άλλο μηδενική, κ. υπουργέ
Αν η Ν.Δ. πίστευε σε ρυθμούς ανάπτυξης 4%, τότε ο διπλάσιος ρυθμός αύξησης του κατώτατου μισθού θα οδηγούσε μέσα στην τριετία 2019-2022 σε συνολική αύξηση 33% κι όχι 11% που εκτιμά ο υπουργός.
Αλλο 33% αύξηση κι άλλο μηδενική, κ. υπουργέ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λιγόστεψαν τους... χειμώνες
Ο χειμώνας του 2020... δεν υπάρχει για την κυβέρνηση. Ο νέος προϋπολογισμός για το 2020 δεν περιλαμβάνει ΚΑΝΕΝΑ κονδύλιο για επίδομα θέρμανσης. Ο,τι δοθεί σαν ενίσχυση θα είναι μέχρι τις αρχές του 2020.
Λιγόστεψαν τους... χειμώνες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προϋπολογισμός μιας... χρήσεως
Ολες οι μνημονιακές κυβερνήσεις κοτσάρουν ένα «για το καλό μας» και ξεκινούν τις κατεδαφίσεις. Από την ακροτελεύτια φράση του διαγγέλματος του Γιωργάκη τον Απρίλιο του 2010 μέχρι τον Μητσοτάκη και τις...
Προϋπολογισμός μιας... χρήσεως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
Συζητήσεις επί συζητήσεων για το ζήτημα του ασύλου θέτουν στο επίκεντρο τόσο τη σημασία του όσο και τη χρησιμότητα ή μη για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες, αλλά και για την ίδια την κοινωνία.
Γιατί τους ενοχλεί τόσο το άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεγάλη πρόκληση ή χαμένο στοίχημα;
Ο θερμότερος μήνας προβλέπεται για την κυβέρνηση θα είναι ο Σεπτέμβριος, όταν θα υποβάλει το προσχέδιο του προϋπολογισμού 2020 στους επικεφαλής των θεσμών που θα διενεργήσουν την τέταρτη αξιολόγηση.
Μεγάλη πρόκληση ή χαμένο στοίχημα;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας