Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κρίση πολιτισμού, κρίση πολιτικής
© Arne9001 | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κρίση πολιτισμού, κρίση πολιτικής

  • A-
  • A+

Σε ένα παλιό άρθρο μου με τίτλο «Πολιτισμός και πολιτική στην κρίση» κάπου ανέφερα ότι «η κρίση του ελληνικού πολιτισμού είναι και εσωτερική κρίση πολιτικού προσανατολισμού, ενώ η κρίση της πολιτικής είναι και κρίση πολιτισμικής συνείδησης». Αυτό είναι, σε γενικές φυσικά γραμμές, το πλαίσιο μέσα στο οποίο προσπαθώ να κινηθώ στα κείμενά μου.

Κι όταν μιλώ για κρίση του ελληνικού πολιτισμού, δεν αναφέρομαι μόνο σε ένα προϊόν πολιτισμού χαμηλής στάθμης που κυκλοφορεί στις μέρες μας (υπάρχουν φυσικά και οι εξαιρέσεις), από το θέατρο ή τον κινηματογράφο, τις εικαστικές τέχνες ή την έκδοση καλών λογοτεχνικών βιβλίων, τα προγράμματα της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, το τραγούδι ή τον χορό, και τόσα άλλα που αντικατοπτρίζονται σε πολιτικούς χώρους που χωλαίνουν και από την έλλειψη αναζητήσεων και προβληματισμού προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο πολιτισμός και η πολιτική είναι δύο πεδία στενά δεμένα μεταξύ τους, και ειδικά για τους προοδευτικούς ανθρώπους -από παράδοση και από συνειδητή ιδεολογική τοποθέτηση- σημαίνουν ταύτιση και αλληλεξάρτηση. Βέβαια, δεν ισχυρίζομαι ότι οι προοδευτικοί άνθρωποι έχουν λύσει κάθε πολιτισμικό τους πρόβλημα: ο λόγος τους π.χ. (και ο λόγος είναι προϊόν πολιτισμού) παρουσιάζει κενά στο περιεχόμενο, στην έκφρασή του, σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει καν ανανεωθεί σε σύγκριση με έναν λόγο περασμένων δεκαετιών.

Θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να εξετάσουμε μια ολόκληρη πολιτισμική παράδοση που βρίσκεται σήμερα σε κρίση. Και αναφέρομαι φυσικά στις ιδέες και τις πράξεις που αποτελούν το «συγκεκριμένο» του πολιτισμού. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο πολιτισμός δεν διαιρείται σε κόμματα και επιστημονικές περιοχές, ο πολιτισμός είναι κάτι που ακόμη και υποσυνείδητα υπάρχει μέσα μας, έστω κι αν καμιά φορά φοράει φορεσιές που δεν του αρμόζουν.

Πολλές φορές αναρωτιέμαι αν θα ήταν δυνατή σήμερα, σε εποχές βαθιάς κρίσης και ύφεσης, μια μεγάλη συζήτηση με ιδεολογικό, ιστορικό, πολιτικό χαρακτήρα γύρω από τα μεγάλα προβλήματα της κοινωνίας, για τις προοπτικές και τις σχέσεις τους με την οικονομία, τη δημοκρατία, τον πολιτισμό, αν θα ήταν δυνατή λοιπόν, χωρίς την ανάπτυξη ενός κριτικού πολιτισμικού και πολιτικού λόγου. Ειλικρινά μου φαίνεται αδύνατο.

Τα κείμενα αυτά δεν έχουν την ψευδαίσθηση να δώσουν απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα. Εκείνο που προσπαθούν είναι να παρουσιάσουν ορισμένες μόνο πτυχές αυτών των προβληματισμών και τίποτε περισσότερο.

Ο διάλογος είναι εποικοδομητικός όταν δεν έχει τον φόβο να βάζει ερωτήματα κι ας μην μπορεί να τα απαντήσει άμεσα. Η διαλεκτική των ιδεών και των πράξεων -δηλαδή η ίδια η ζωή- θα απαντήσει σ’ αυτά, αργά ή γρήγορα.

* Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μεσαίος χώρος δεν είναι γιατροσόφι δίχως απαιτήσεις...
«Λάβαμε το μήνυμα» (Ανδρέας Παπανδρέου) Όποιος θέλει να ατενίζει το μέλλον, κάνοντας στο σήμερα απολογισμούς και δίνοντας υποσχέσεις, θα πρέπει με...
Ο μεσαίος χώρος δεν είναι γιατροσόφι δίχως απαιτήσεις...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνειδησιακή λογική της κρίσης
Βρισκόμαστε στο έτος 2017 και έχουν συμπληρωθεί οκτώ (8 τον αριθμό) σχεδόν χρόνια από τότε που ο τόπος μας βυθίστηκε σε μια βαθιά κρίση και όλοι μας θέτουμε το υπαρξιακό ερώτημα: Γιατί η κοινωνία μας βιώνει...
Η συνειδησιακή λογική της κρίσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μνήμη οχιά
Φαίνεται πως η αέναη αναζήτηση της πατρίδας που ανοίγει τη φιλόστοργη αγκάλη της στους πονεμένους δεν είναι στις προτεραιότητες μιας μερίδας συμπολιτών μας. Για ένα μέρος της πολιτικής τάξης η πατρίδα είναι,...
Μνήμη οχιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μεταξωτά βρακιά…
Είναι πασίγνωστη η συνέχεια της παροιμιακής φράσης. Αποτυπώνει έναν φιλοσοφικό προβληματισμό που έχει απασχολήσει πολλούς διανοητές, αποτέλεσε θεμέλιο λίθο της χριστιανικής θεολογίας αλλά και καταστατική αρχή...
Τα μεταξωτά βρακιά…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναγκαία στρατηγική του διμέτωπου «αντικαθεστωτισμού»
Είναι αναμφίβολο ότι η σημαντικότερη πρόκληση που έχει να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση είναι η ριζική ανασυγκρότηση του κράτους. Είναι όμως εφικτό να επιχειρηθεί μια τέτοια μεταρρύθμιση σε πράγματι...
Η αναγκαία στρατηγική του διμέτωπου «αντικαθεστωτισμού»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και προοδευτική αλλαγή
Η κυβέρνηση ξεκίνησε την πολιτικοποίηση της διαπραγμάτευσης με ένα ορθό επιχείρημα: ότι η αντιμετώπιση της κρίσης ως προβλήματος ρευστότητας και όχι ως προβλήματος υπερχρέωσης ήταν λάθος. Το επιχείρημα έχει...
Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και προοδευτική αλλαγή

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας