Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο σταθμός Βενιζέλου του μετρό και το ΚΑΣ
ΜΟΤΙΟΝΤΕΑΜ/ΦΑΝΗ ΤΡΥΨΑΝΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο σταθμός Βενιζέλου του μετρό και το ΚΑΣ

  • A-
  • A+

Η προστασία των μνημείων της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι αναπόσπαστη με την ύπαρξη ενός λαού και όλου του κόσμου.

Το ελληνικό κράτος έχει υποχρέωση προστασίας των μνημείων της χώρας μας. Το όρισε το Σύνταγμά μας στο άρθρο 24, πρώτη φορά το 1975. Το πολιτιστικό περιβάλλον μας υπήρχε και είχε ανάγκη προστασίας από πολύ νωρίτερα. Κι εμείς, η ελληνική κοινωνία, δεν φυτρώσαμε ξαφνικά το 1975. Ούτε το 2001, όταν με την τότε αναθεώρηση του Συντάγματος προστέθηκε η φράση ότι η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί «δικαίωμα του καθενός». Τα λεγόμενα «βασικά έργα υποδομής» είναι για να ανακουφίζουν και να διευκολύνουν τους πολίτες και όχι για να καταστρέφουν την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Ούτε για να στερούν από τις παρούσες και τις επόμενες γενιές κάθε ελπίδα μνήμης, αισθητικής απόλαυσης, ευκαιρία σκέψης και υπερηφάνειας.

Κράτος και κοινωνία δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα χωρίς τους επιστήμονές μας. Με «τους κανόνες της επιστήμης» θέλει το Σύνταγμα να γίνονται οι «τεχνικές επιλογές και σταθμίσεις». Οταν πρόκειται για μνημεία παραπέμπει στους αρχαιολόγους. Αυτοί μπορούν και πρέπει να προσφέρουν πρώτοι τα δεδομένα της αξίας κάθε μνημείου και της ανάγκης προστασίας του. Και για τη συνύπαρξη με «έργα υποδομής» πρέπει να συνεργαστούν με επιστήμονες πολλών άλλων ειδικοτήτων.

Αυτή τη δουλειά κάνει, κατά τον νόμο και το Σύνταγμά μας, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) που συγκροτείται από επιστήμονες, με βάση τα πτυχία και τις ικανότητές τους. Δικά μας παιδιά είναι όλοι. Οχι ενός προϊσταμένου ή υπουργού ή μιας κυβέρνησης. Ετσι δουλεύει καλά μια κοινωνία και ένα πολιτισμένο κράτος. Και σε μια δημοκρατία, κάθε εξουσία πηγάζει από τον λαό.

Η τύχη των μνημείων του σταθμού Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης πέρασε από το ΚΑΣ, μεταξύ 2013 και 2017, πέντε φορές. Εκδόθηκαν πέντε γνωμοδοτήσεις του ΚΑΣ και ακολούθησαν πέντε Υπουργικές Αποφάσεις, διαφορετικών υπουργών κάθε μία. Η πρώτη, του 2013, εξοβέλιζε τα μνημεία στο πυρ το εξώτερον. Με την τελευταία, του 2017, εγκρίθηκε η κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου με «κατά χώραν» διατήρηση και ανάδειξη των μνημείων. Αυτή η απόφαση ισχύει ακόμα.

Το θέμα έρχεται πάλι στο ΚΑΣ προς γνωμοδότηση, με εισήγηση για απόσπαση των μνημείων και για επανατοποθέτησή τους (όσων μείνουν και χωρούν), μετά την κατασκευή του σταθμού. Η εισήγηση θα είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη. Δεν μπορώ όμως να ξεχάσω ότι είχε προαναγγελθεί στα εγκαίνια της φετινής ΔΕΘ από τον πρωθυπουργό. Προφανώς δεν ήταν προφητεία. Δεν μπορώ να ξεχάσω ότι άλλοι ειδικοί και επιστήμονες είχαν σχεδιάσει και μελετήσει από το 2017 την κατασκευή του σταθμού και τη λειτουργία του μετρό χωρίς απόσπαση των μνημείων και χωρίς καταστροφή του τόπου, στον οποίο βρίσκονται από πολλούς αιώνες. Ηταν κι εκείνοι πτυχιούχοι πανεπιστημίων και επαγγελματίες. Δεν ήταν μάγοι.

Για τα μέλη του ΚΑΣ είναι ώρα σοβαρότητας και ευθύνης. Μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους πρωθυπουργοί και υπουργοί ή επιστήμονες για ένα ζήτημα του κλάδου τους. Κανένας όμως δεν μπορεί να διαφωνήσει σ’ αυτό: Μιλούμε για την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Για δρόμους, σταυροδρόμια, αποχετεύσεις, δημόσια κτίρια, μαγαζιά, σπίτια, κομμάτια της πόλης μας, των πολιτών της και της ζωής της. Δηλαδή για δικά μας πράγματα, δικών μας ανθρώπων, από το βαθύ παρελθόν μέχρι σήμερα. Θα μπορούσαμε να τα απολαμβάνουμε συνεχώς και να τα δείχνουμε με καμάρι σ’ όλο τον κόσμο, μαζί με το μετρό της πόλης μας, μέχρι το βαθύ μέλλον. Το μετρό δεν θα είναι μοναδικό, ούτε το καλύτερο του κόσμου. Αυτά τα μνημεία της Θεσσαλονίκης στο αιώνιο σταυροδρόμι θα είναι κάτι μοναδικό.

Οι κυβερνήσεις πέφτουνε, οι υπουργοί παρέρχονται, μα τα μνημεία μένουν στη θέση τους. Ευτυχώς. Από το 400 μ.Χ., αν δεν κάνω λάθος, που είναι πιθανό, γιατί δεν είμαι αρχαιολόγος. Είχα την τύχη να τα δω με τα μάτια μου στο σκάμμα του σταθμού και δεν θα τα ξεχάσω ποτέ. Μένουν εκεί, για να μας θυμίζουν ότι έχουμε παρελθόν αλλά και μέλλον. Τώρα, δεν ξέρω ποιο είναι το μέλλον και τι θα δω μπροστά μου όταν ο σταθμός θα είναι έτοιμος.

Κατά τη γνώμη μου, δεν επιτρέπεται ούτε χρειάζεται νέα γνωμοδότηση του ΚΑΣ. Ολες οι λογικά πιθανές «λύσεις» έχουν υποστηριχτεί επιστημονικά και έχουν «γνωμοδοτηθεί». Επιπλέον, το ΚΑΣ δεν είναι δικαστήριο και δεν έχει εξουσία να κρίνει το κύρος, την ορθότητα και τη νομιμότητα προηγουμένων διοικητικών πράξεων και υπουργικών αποφάσεων, ούτε να «ερμηνεύσει» προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις. Για την «καταστροφική» ή «σωτήρια» απόφαση, αποκλειστική αρμοδιότητα έχουν άλλοι. Ας μην προσπαθούν να μεταθέσουν την ευθύνη στο ΚΑΣ. Οι αρχαιολόγοι να μιλήσουν με ειλικρίνεια για την αξία των μνημείων. Και όλα τα μέλη του ΚΑΣ να σκεφτούν το μέλλον της κοινωνίας και του τόπου μας. Αυτή την αρμοδιότητα, αυτή την ευθύνη και αυτή τη νόμιμη εντολή έχουν μόνο.

* επίκουρος καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Σε κρίση ο θεσμός του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου
Το ανώτατο αυτό συμβουλευτικό όργανο έχει εκδώσει ώς σήμερα τόσες αντιφατικές γνωμοδοτήσεις για τη διατήρηση των αρχαιοτήτων του σταθμού της οδού Βενιζέλου, ώστε να μην είναι εύκολη η ακριβής καταγραφή του...
Σε κρίση ο θεσμός του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θα καταφέρουν να πείσουντο Κ ΑΣ να παρανομήσει;
Η επιχείρηση παραπλάνησης της κοινής γνώμης από πλευράς κυβέρνησης για τα αρχαία του μετρό της Θεσσαλονίκης βρίσκεται συνίσταται σε έναν καταιγισμό ψευδών και ανυπόστατων ισχυρισμών.
Θα καταφέρουν να πείσουντο Κ ΑΣ να παρανομήσει;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια διαφορετική πολιτική για την ανάπτυξη
Εκείνοι που σήμερα υπερασπιζόμαστε την κατά χώραν παραμονή των αρχαίων βλέπουμε μπροστά, γιατί δεν μας ενδιαφέρει μόνο το παρόν, αλλά, όπως η αειφορία διδάσκει, και το μέλλον των παιδιών και των παιδιών των...
Μια διαφορετική πολιτική για την ανάπτυξη
ART - ΝΕΑ
Επί πέντε μήνες θα κουβαλούν τα αρχαία
Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο γνωμοδότησε ομόφωνα υπέρ της έγκρισης της μελέτης απόσπασης και επανατοποθέτησης των αρχαιοτήτων στον σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης.
Επί πέντε μήνες θα κουβαλούν τα αρχαία
ART - ΝΕΑ
«Ναι» από το ΚΑΣ στη μελέτη για απόσπαση των αρχαίων στο σταθμό Βενιζέλου
Ομόφωνα «πράσινο φως» στη μελέτη προσωρινής απόσπασης και επανατοποθέτησης αρχαιοτήτων στον σταθμό «Βενιζέλου», έδωσαν τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, εν μέσω αντιδράσεων για το γεγονός ότι οι...
«Ναι» από το ΚΑΣ στη μελέτη για απόσπαση των αρχαίων στο σταθμό Βενιζέλου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απάντηση Βλαζάκη στην Μενδώνη για τα αρχαία του Μετρό Βενιζέλου
Η υπουργός Πολιτισμού Λ. Μενδώνη επιλέγει να διαστρεβλώσει την αλήθεια, προκειμένου να δικαιολογήσει την απόφαση απόσπασης των αρχαιοτήτων από τον σταθμό Βενιζέλου.
Απάντηση Βλαζάκη στην Μενδώνη για τα αρχαία του Μετρό Βενιζέλου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας