Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ιστορία και εξουσία
EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ιστορία και εξουσία

  • A-
  • A+
Η Ιστορία, η εξέλιξη των ανθρώπινων πραγμάτων, καταγράφεται, αναλύεται, ερμηνεύεται από τους ειδικούς. Βιώνεται όμως από τους απλούς ανθρώπους, οι οποίοι, ως υποκείμενα και αντικείμενά της, τη γεύονται σε όλες τις γεύσεις της.

Η Ιστορία, η εξέλιξη των ανθρώπινων πραγμάτων, καταγράφεται, αναλύεται, ερμηνεύεται από τους ειδικούς. Βιώνεται όμως από τους απλούς ανθρώπους, οι οποίοι, ως υποκείμενα και αντικείμενά της, τη γεύονται σε όλες τις γεύσεις της.

Και, τέλος, οι ηγέτες, δημιουργοί της ή δημιουργήματά της.

Εχοντας στα χέρια τους την εξουσία βρίσκονται σ’ έναν συνεχή διάλογο με την Ιστορία. Κι όταν συμφωνούν, ακολουθούν μια κοινή πορεία χωρίς προσκόμματα, με σίγουρα βήματα και ευοίωνες προοπτικές για τη ζωή των ανθρώπων. Είναι τότε που οι ηγέτες συμβαδίζουν με το αυτονόητο και οι ενέργειές τους είναι ίδιες μ’ αυτές μετά το πρωινό ξύπνημα, απλές, φυσικές. Οι σκέψεις τους συναντούν τις προσδοκίες των πολιτών και οι ενέργειές τους υλοποιούν τις εξαγγελίες τους.

Η Ιστορία διδάσκει και νουθετεί τους ηγέτες, η εξουσία όμως τους γοητεύει και τους παραπλανά. Ο αληθινός ηγέτης γνωρίζει ότι θα βρεθεί μπροστά σ’ αυτό το δίλημμα, ξέρει όμως και πώς να το αντιμετωπίσει. Κλείνει τ’ αυτιά του σαν άλλος Οδυσσέας και βλέπει μπροστά με τον νου του στον στόχο του. Μόνο έτσι φτάνει στην «Ιθάκη» του. Υλοποιεί το πρόγραμμά του και δικαιώνει όσους τον εμπιστεύτηκαν.

Αν όμως υποκύψει στα θέλγητρα της εξουσίας, αλλοιώνει την εικόνα του, αυτήν που είχαν σχηματίσει όσοι τον στήριξαν με την ψήφο τους και, το κυριότερο, γίνεται βλαπτικός στο κοινωνικό σύνολο.

Αν οι ικανότητές του είναι περιορισμένες, θα τον αποσύρει από το προσκήνιο η Ιστορία. Μικρό το κακό.

Αν όμως έχει κυριευτεί από την αλαζονεία, θα γίνει πρόξενος πολλών κακών, κυρίως για τους άλλους. Την ύβρη του θα ακολουθήσει η τιμωρία.

Και η Ιστορία (τα ανθρώπινα πράγματα) τι κάνει; Μα θα τον αντικαταστήσει με κάποιον άλλο. Και η εξουσία; Χαμογελάει χαιρέκακα, κοιτάζει τη σειρά και περιμένει να δοθεί στον επόμενο.

Αυτός είναι ο «πονηρός». Την επαύριο της εκλογής του αρχίζει να αθετεί τις υποσχέσεις του, να δικαιολογεί τη μεταστροφή του προσπαθώντας ταυτόχρονα να πείσει τους ψηφοφόρους του ότι επιβάλλεται μια προσαρμογή για το… καλό όλων. Βοηθάει ημετέρους, εξυπηρετεί συμφέροντα, διαπλέκει και διαπλέκεται, διαφθείρει και διαφθείρεται. Και ο κατήφορος άκρη δεν έχει.

Οι προστάτες του τον στηρίζουν με κάθε τρόπο: του προσφέρουν οικονομική βοήθεια, πολιτική στήριξη, ιδεολογική κάλυψη. Οταν όμως διαπιστώσουν ότι εξάντλησε τις «δυνατότητές» του, εκπλήρωσε τις «ανειλημμένες υποχρεώσεις» του, τον παρατούν στην άκρη του δρόμου. Το τέλος του είναι πλέον σίγουρο.

Ακολουθεί ο τύπος του «διαχειριστή». Αυτός ο ηγέτης με τη λογική «μεροδούλι, μεροφάι», σαν άλλος καλός λογιστής αρκείται στο να διεκπεραιώνει τα θέματα της ημέρας. Ομως σ’ αυτή την τακτική λείπει η προοπτική. Η τακτική αυτή επιλύει προβλήματα της ανάγκης -που κι αυτό χρειάζεται- αλλά δεν οραματίζεται το μέλλον, δεν είναι προβλεπτική.

Στην άλλη του εκδοχή ο «διαχειριστής» το μόνο που σκέπτεται είναι «να τη βγάλει καθαρή», να διατηρηθεί στην εξουσία με «προσφορές» προς όλες τις κατευθύνσεις. Σε κάποιες απ’ αυτές είναι σαν να ομνύει υπακοή προς τους… ανωτέρους. Αυτός ο τύπος ηγέτη δεν πάει μακριά, έχει ημερομηνία λήξης. Ελίσσεται για να παρατείνει τον πολιτικό του βίο, αλλά αυταπατάται. Η Ιστορία τού την έχει στημένη.

Αλλοτε πάλι η Ιστορία είναι γενναιόδωρη σε κάποιους. Δημιουργεί τέτοιες συνθήκες ευνοϊκές, κάτι σαν εκκολαπτήριο. Από 'κεί ξεπηδούν ηγέτες που εκφράζουν την εποχή τους, που βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία με τις απαιτήσεις της εποχής.

Και τότε γίνονται αποδεκτοί από τον λαό που τους ακολουθεί με εμπιστοσύνη στο πρόσωπό τους.

Αυτός ο ηγέτης εμφανίζεται ως Μεσσίας, μοιάζει να έχει τη σφραγίδα της δωρεάς. Νέμεται την εξουσία μέχρι την τελευταία σταγόνα με απληστία. Δεν τη σέβεται κι αυτή τον εγκαταλείπει. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Ναπολέοντα. Στον αντίποδά του βρίσκεται ο ηγέτης που κινεί την Ιστορία. Με τόλμη και φαντασία ανοίγει δρόμους, ανατρέπει το παλιό, φέρνει το νέο, αφήνει εποχή. Καλύτερα, δημιουργεί καινούργια εποχή που φέρει το όνομά του. Η Ιστορία τον προσφωνεί Μέγα. Στο μυαλό μού έρχεται ο Αλέξανδρος που άνοιξε δρόμους στο εμπόριο, στην επικοινωνία, στους πολιτισμούς, στους λαούς γονιμοποιώντας τους με το ελληνικό πνεύμα.

Προτιμότερο, όμως, είναι να συμβαδίζουν με την Ιστορία οι πολλοί. Να είναι αυτοί οι ρυθμιστές της ζωής τους φέρνοντας νέους θεσμούς, ιδέες, νοοτροπίες, πρακτικές που θα σηματοδοτούν μια καινούργια πορεία για κάθε πολίτη χωριστά, για το σύνολο, για όλη την ανθρωπότητα. Η Ιστορία θα τελειώσει μόνο αν λείψουν οι άνθρωποι.

Ο Φουκουγιάμα δεν δικαιώθηκε, ο Θουκυδίδης είχε δίκιο…

*φιλόλογος-συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το Πολυτεχνείο
Σήμερα πενθούμε γιατί η πύλη που έπεσε, που σήμαινε νεκρούς, γροθιά στον φασισμό, στο σύστημα των κακών, αναγέννηση της ελευθερίας, αντικαταστάθηκε από πολλές πόρτες, μία για τον καθένα.
Για το Πολυτεχνείο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χαμένοι στο χθες...
Υπάρχει ένας μεγάλος αγώνας για μια κοινωνία ελεύθερη, χωρίς δικλίδες ασφαλών επιλογών.
Χαμένοι στο χθες...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τεράστια η πολιτική κληρονομιά του Νέλσον Μαντέλα
Με τη ρήση αυτή είχα προλογίσει άρθρο μου για τον Νέλσον Μαντέλα, με αφορμή τον θάνατο του μεγάλου ηγέτη, στις 5 Δεκεμβρίου 2013. Πρόκειται ίσως για τον κορυφαίο πολιτικό του 20ού αιώνα, που μέχρι το τέλος...
Τεράστια η πολιτική κληρονομιά του Νέλσον Μαντέλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική ελευθερώνει
Οι αργοπορημένες, ανεπαρκείς ρυθμίσεις όσον αφορά τη διανομή βασικών υπηρεσιών (υγεία, παιδεία, μέσα μεταφοράς) υπογραμμίζουν και εντείνουν τις ανισότητες, ενώ η υπονόμευση της ποιότητας του δημοσίου έναντι...
Η πολιτική ελευθερώνει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αυτονόητα, ευνόητα και ανόητα περί «καθολικής ασφάλειας»
Το αίσθημα «Επίκτητης Αβοηθησίας», σύμφωνα με την ομώνυμη θεωρία, εκτός από προκαταθλιπτική κατάσταση προερχόμενη από την αίσθηση πως «αυτό που ξέρω πως λειτουργεί δεν λειτουργεί πια», συνιστά ακραία συνθήκη...
Αυτονόητα, ευνόητα και ανόητα περί «καθολικής ασφάλειας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απαγορεύσεις, χθες και σήμερα
Στο 2020· που έφερε νέα απαγόρευση συναθροίσεων, όχι για διασάλευση της δημόσιας τάξης και της κοινωνικής γαλήνης, αλλά για προστασία της δημόσιας υγείας.
Απαγορεύσεις, χθες και σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας