Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Περί δικαιοσύνης
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Περί δικαιοσύνης

  • A-
  • A+

Με αφορμή τη συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος, είχα στείλει στην εφημερίδα «Ηπειρώτικος Αγών», την 10-12-2018, μια επιστολή, επικρίνοντας τον τρόπο επιλογής των προέδρων και των αντιπροέδρων του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς και του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Είχα ευχηθεί τότε να αναθεωρηθεί η διάταξη του άρθρου 90 παρ. 5 του Συντάγματος ώστε οι δικαστές να είναι ανεξάρτητοι στην απονομή της δικαιοσύνης. Είχα επίσης τονίσει ότι δεν αρκεί η συνταγματική αναθεώρηση για να βελτιωθεί η κατάσταση που επικρατεί στον χώρο της Δικαιοσύνης. Η καθυστέρηση στην απονομή της είναι πλέον γεγονός πασίδηλο αλλά και πρόβλημα άλυτο.

Επανέρχομαι μετά τη δήλωση του νέου προέδρου του Αρείου Πάγου, κ. Τσαλαγανίδη, η οποία έχει –όπως δημοσιεύτηκε σε πλήθος έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων– ως εξής: «Ευχαριστώ την κυβέρνηση για την τιμή που έδειξε στο πρόσωπό μου και στα πλαίσια των συνταγματικών αρμοδιοτήτων της με επέλεξε για το αξίωμα του προέδρου του Αρείου Πάγου. Στο σύντομο διάστημα της θητείας μου θα προσπαθήσω, με τη βοήθεια του Θεού, με φρόνηση και συναίνεση, να αυξηθεί ο βαθμός της εμπιστοσύνης των πολιτών στην απονομή της δικαιοσύνης.

Θα είμαι ευχαριστημένος εάν στο τέλος Ιουνίου του 2020 οι πολίτες αισθάνονται τη Δικαιοσύνη πιο κοντά τους». Ελπίζει αλήθεια ο κ. πρόεδρος και πιστεύει ότι η τραγική κατάσταση που επικρατεί στον χώρο της Δικαιοσύνης μπορεί να βελτιωθεί σε χρονικό διάστημα 10 μηνών; Δυστυχώς η εμπειρία μας, όπως και αυτή του κ. προέδρου, δεν επιτρέπει τέτοια αισιοδοξία· εκτός και αν είναι πολλοί οι δικαστές ή και οι δικηγόροι ακόμη, οι οποίοι πιστεύουν ότι η Δικαιοσύνη πάσχει από μικροπροβλήματα τα οποία εύκολα διορθώνονται, χωρίς τη λήψη μέτρων αποφασιστικών και ίσως επώδυνων για τους ολίγους ευνοουμένους από την παρούσα κατάσταση. Στοιχεία που γνωρίζω εξ ιδίας αντιλήψεως και όχι από διηγήσεις άλλων μου επιτρέπουν να θέσω τα ακόλουθα ερωτήματα συνοδευόμενα από μερικές παρατηρήσεις και προτάσεις.

Κατ’ αρχάς, πώς θα συμβεί να αυξηθεί ο βαθμός της εμπιστοσύνης των πολιτών στην απονομή της δικαιοσύνης όταν ευρύ μέρος του κοινωνικού συνόλου θεωρεί ότι οι εκλεγέντες αναγκάζονται λόγω της ανωτέρω συνταγματικής διάταξης (90 παρ. 5) να υπακούουν στις προτροπές των μελών της κυβέρνησης; Ακόμη και αν ορισμένοι εξ αυτών ή και όλοι δεν υπακούουν, ακόμη με άλλα λόγια και αν η γυναίκα του Καίσαρα στην πραγματικότητα είναι τίμια, η εδραιωμένη δυσπιστία και καχυποψία παραμένει εμπόδιο στην αποκατάσταση της αναγκαίας για τη λειτουργία της Δικαιοσύνης σε ένα κράτος δικαίου εμπιστοσύνης των πολιτών.

Το σοβαρό πρόβλημα της Δικαιοσύνης είναι ότι δεν μπορεί να πείσει όχι μόνο για την ανεξαρτησία της αλλά ούτε για την αμεροληψία της. Δικαστές παραμένουν στον ίδιο τόπο για όσα χρόνια επιθυμούν. Υπήρξαν δικαστές που άρχισαν να υπηρετούν ως ειρηνοδίκες ή πρωτοδίκες και παρέμειναν στον ίδιο τόπο μέχρι του βαθμού του εφέτη ή του προέδρου Εφετών.

Είναι φυσικό και λογικό κατά τη μακρά αυτή παραμονή να δημιουργούν κοινωνικές σχέσεις όχι μόνο με δικηγόρους αλλά και με άλλους πολίτες, με αποτέλεσμα να γεννάται η αμφιβολία στους γνωρίζοντες τις παραπάνω σχέσεις αν η κρίση των εν λόγω δικαστών θα είναι αδέκαστη. Ο Κωνσταντίνος Αρμενόπουλος (1320-1380), Βυζαντινός δικαστικός αξιωματούχος και νομικός συγγραφέας, ο οποίος κατείχε τον τίτλο του καθολικού κριτή της Θεσσαλονίκης (ένα από τα υψηλότερα δικαστικά αξιώματα στην ύστερη Βυζαντινή Αυτοκρατορία) ορίζει, στην Εξάβιβλο, τον δικαστή ως κριτή και τον καλεί, για να μην ντροπιάζει τον τίτλο αυτόν, να είναι αδέκαστος, αμερόληπτος, αποδίδοντας στον καθένα τα δίκαια.

Και κλείνοντας τον ορισμό έλεγε: «Οποιος δεν έχει ήδη στην ψυχή του την αληθινή δικαιοσύνη αλλά έχει διαφθαρεί με χρήματα, είτε χαρίζεται λόγω φιλίας, είτε τιμωρεί με εχθρότητα, είτε υπόκειται στην εξουσία, δεν μπορεί να έχει ορθή κρίση». Παρόμοια λέγουν ο Μέγας Βασίλειος και ο Πλάτων. Δυστυχώς όμως στην πράξη δεν ισχύουν όσα οι σοφοί αυτοί διακήρυξαν. Γιατί αν ίσχυαν, θα είχαμε μια Δικαιοσύνη ανεξάρτητη και αδέκαστη, ανθεκτική στη φημολογούμενη επιρροή ισχυρών οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων και τα δυσμενή σχόλια για τη Δικαιοσύνη στον Τύπο δεν θα ήταν καθημερινό φαινόμενο όπως είναι σήμερα. Παραπέμπω ενδεικτικά στις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τη Novartis και τις αλληλοκατηγορίες ανώτερων και ανώτατων εισαγγελικών λειτουργών που έπληξαν έτι περαιτέρω το ήδη τρωθέν κύρος της Δικαιοσύνης. Πλέον τούτων θυμίζω και την παραίτηση και του τρίτου ανακριτή στην υπόθεση Noor One. Η Δικαιοσύνη πάσχει βαριά και πρέπει να αρχίσει προσπάθεια θεραπείας της, για την οποία δεν αρκεί η βοήθεια του Θεού, αλλά απαιτούνται γενναίες αποφάσεις και βαθιές τομές.

Για να αυξηθεί ο βαθμός της εμπιστοσύνης των πολιτών στην απονομή της Δικαιοσύνης, αξιότιμε κύριε πρόεδρε του Αρείου Πάγου, πρέπει να πιστέψουν οι πολίτες πως, αν προσφύγουν ενώπιόν της, η υπόθεσή τους θα αντιμετωπιστεί δίκαια και σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι, παρά τις προθέσεις σας, τούτο δεν πρόκειται να συμβεί σε χρονικό διάστημα 10 μηνών, ίσως ούτε σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Χρειάζονται μέτρα που απαιτούν πολιτική βούληση χωρίς υπολογισμό πολιτικού κόστους.

Δεν κομίζω γλαύκαν εις Αθήνας αλλά μεταξύ των μέτρων θα ήταν η αναθεώρηση του τρόπου επιλογής των δικαστών, η επανεξέταση των ηλικιακών ορίων, η επιμόρφωση, ο τακτικός έλεγχος, η αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου και κυρίως η μη παραμονή αυτών στον ίδιο τόπο πάνω από ορισμένο αριθμό ετών. Είναι απαράδεκτο να μετατίθεται ο δικαστής μόνο με αίτησή του και να παραμένει στον ίδιο τόπο επί 20 και 30 χρόνια. Ασφαλώς και τούτο προκαλεί προβλήματα στους δικαστές (οικογενειακά, μετακινήσεις, έξοδα κ.λπ.), οι ίδιοι ωστόσο επέλεξαν ένα λειτούργημα που συνεπάγεται ορισμένα βάρη, τα οποία οι ίδιοι καλούνται να σηκώσουν χάριν της Δικαιοσύνης.

Είναι σημαντικό να τονίσω ότι οι δικαστές που έχουμε σήμερα δεν είναι ούτε καλύτεροι αλλά ούτε και χειρότεροι από τις υπόλοιπες κατηγορίες πολιτών και επαγγελματιών. Ενας εξαίρετος δικαστής, πρόεδρος Πρωτοδικών, που είχε υπηρετήσει στα Ιωάννινα τη δεκαετία του 1970, μου είχε πει τότε σε σχετική μας συζήτηση: «Κύριε Τσουμάνη, ο μέσος όρος των δικαστών είναι σαν τον μέσο όρο των δικηγόρων, των γιατρών, των εμπόρων και λοιπών».

Πόσο σωστά είχε τοποθετηθεί και πώς επαληθεύεται από την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στην κοινωνία μας. Μέλη αυτής της κοινωνίας είναι και οι δικαστές και κατ’ αναλογία προς τα έντιμα μέλη των άλλων επαγγελματικών κλάδων υπάρχουν και δικαστές έντιμοι, που εργάζονται σκληρά μέρα και νύχτα για να αποδώσουν το δίκαιο και αδίκως στερούνται, εξαιτίας των ανωτέρω προβλημάτων, την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Γεώργιος Ν. Τσουμάνης, δικηγόρος, Ιωάννινα

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ελευθερία ενός εγκλεισμού
Φαίνεται πως αυτή τη στιγμή της εξέλιξης της πανδημίας στην Ελλάδα αυτό που πλήττει περισσότερο τους ανθρώπους δεν είναι ακριβώς ο κορονοϊός ως πραγματική απειλή, αλλά οι συνέπειες σε μια καθημερινότητα ενός...
Η ελευθερία ενός εγκλεισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σχολείο του μέλλοντος
Καλημέρα παιδιά. Από σήμερα το μάθημα θα είναι διαφορετικό, καθώς η κάμερα θα πρέπει να είναι διαρκώς στραμμένη πάνω μου –εγώ είμαι ο τηλεαστέρας της τάξης– όπως και το μικρόφωνο προκειμένου να μας...
Το σχολείο του μέλλοντος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συλλογική ευθύνη
Μήπως πρέπει κάποιος να επισημάνει στον κ. «παρά τω πρωθυπουργώ» ότι στην κοινωνία μας δεν υφίσταται η έννοια της «συλλογικής ευθύνης» όπως εκείνος το επισήμανε κατά την έκφραση των ευχαριστιών του κατά τη...
Συλλογική ευθύνη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υποψήφιοι... συνταξιούχοι
Αγαπητοί, θα ήθελα να ασχοληθείτε λίγο μαζί μου. Ως τα 70 μου δούλευα, πλήρωνα ΦΠΑ, φόρο επιτηδεύματος και όλα τα συναφή, ήμουν δηλαδή μια ενεργή και καλή πολίτις.
Υποψήφιοι... συνταξιούχοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αθέατος ο εργατικός και επαγγελματικός κόσμος για την κυβέρνηση
Η επικράτηση του Covid-19, ως αναμφίβολα μια τεράστια υγειονομική κρίση, έδειξε με ανάγλυφο τρόπο την έλλειψη σχεδίου αντιμετώπισης από την κυβέρνηση.
Αθέατος ο εργατικός και επαγγελματικός κόσμος για την κυβέρνηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας