Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Ν. Πουλαντζά
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Ν. Πουλαντζά

  • A-
  • A+

Δικαίωσε σε αυτόν τον τόπο το πέρασμά του από τη ζωή όσο λίγοι. Δική του επιλογή και ο τρόπος και ο χρόνος του θανάτου του. Απάντηση εύκολο δεν είναι να δοθεί αν ήταν αποτέλεσμα φιλοσοφικού αδιεξόδου ή έσχατη μορφή απαισιοδοξίας στο πολιτικό-φιλοσοφικό αδιέξοδο που έβλεπε.

Ξεχωριστός οργανικός διανοούμενος, βαθύς γνώστης των φιλοσοφικών και πολιτικών ζητημάτων που ταλάνιζαν τον κόσμο την εποχή της ενεργού δράσης του. Αρνήθηκε με πείσμα την εξεζητημένη εξειδίκευση της επιστήμης, τον κατακερματισμό της γνώσης, την αποστασιοποίηση της οικονομίας, της πολιτικής επιστήμης, του Δικαίου, της Κοινωνιολογίας και της Φιλοσοφίας από τον άνθρωπο και τα ζητούμενά του.

Το αντικείμενο των αναζητήσεών του, από όποια οπτική και αν εξεταστεί, χαρακτηρίζεται ανθρωποκεντρικό και με έντονη την τάση εξεύρεσης λύσης και απάντησης στο πλέγμα των σχέσεων ανθρώπου-κοινωνίας με την κρατική εξουσία. Ανάλωσε δυνάμεις και χρόνο για την κατανόηση και ερμηνεία του κράτους, τη δομή, τη δυναμική του, τις «εντός του» και «εκτός του» λειτουργίες και σχέσεις. Χρόνος και συγκυρίες κάθε φορά διαμόρφωναν τις απόψεις και θέσεις του, από την αρχική του αποδοχή πως το κράτος είναι η έκφραση της κυρίαρχης τάξης, ή πως το κράτος είναι η συμπύκνωση, η συνισταμένη του κατασταλτικού μηχανισμού, του πολιτικού μηχανισμού και του ιδεολογικού μηχανισμού.

Δεν χάθηκε σε ανούσιες και ατέρμονες φιλοσοφικο-πολιτικές αναζητήσεις, δεν απεμπόλησε τον στόχο του, αυτόν που στις τότε συγκυρίες δεν ήταν άλλος από την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής δημοκρατίας. Πάντρεψε τη φιλοσοφική αναζήτηση με την πολιτική πρακτική, συμμετείχε ενεργά στα πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας μας και των όπου γης καταπιεσμένων κοινωνιών. Ο δημοκρατικός δρόμος για τον σοσιαλισμό ήταν εμμονή και πάθος, «δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς σοσιαλισμό και δεν υπάρχει σοσιαλισμός χωρίς δημοκρατία», έλεγε και έγραφε. Το πλέγμα των δυνάμεων που συνιστούν την κρατική οντότητα είναι τόσο ισχυρό που η καταστροφή και κατάλυσή της είναι σχεδόν αδύνατη. Εφικτός στόχος είναι η αποδυνάμωση και μετάλλαξή της, ισχυριζόταν.

Οι εντός και εκτός λειτουργίες και σχέσεις της, έγραφε, δημιουργούν ρωγμές και η δυναμική των ταξικών και κοινωνικών κινημάτων, ενταγμένη στον στόχο της σοσιαλιστικής προοπτικής, δημιουργεί προϋποθέσεις για την αποδυνάμωση της κρατικής ισχύος, με τη λειτουργία μορφών άμεσης δημοκρατίας. Αυτές οι θέσεις και απόψεις διατυπώθηκαν τις δεκαετίες των μεγάλων ανακατατάξεων και πριν από τη βίαιη εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού, της παγκοσμιοποίησης, την ανάπτυξη του διαδικτύου, των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και τη θεοποίηση της αγοράς. Αποτελεί ζητούμενο και ένα μεγάλο ερώτημα ποιες θα ήταν σήμερα οι απόψεις του μεγάλου αυτού αναλυτή φιλοσόφου. Πώς θα όριζε το κράτος, σίγουρα όχι ως μια γεωγραφική περιοχή, πώς θα περιέγραφε τις συνιστώσες δυνάμεις που συγκροτούν την κρατική οντότητα και ποιες είναι οι εντός και εκτός λειτουργίες και σχέσεις του.

Ποια θα ήταν η αποδοχή ή άρνησή του στο φαινόμενο του αόρατου υπερεθνικού κράτους, ποιες θα ήταν οι αναλύσεις του και ποιες οι πολιτικές πρακτικές για την αποδυνάμωσή του. Το κράτος, η κρατική εξουσία, τις εποχές των αναζητήσεών του, είχαν ορισμένο και περιορισμένο εδαφικό χώρο, σήμερα, παρά την ύπαρξη και λειτουργία τους, δεν είναι τίποτα περισσότερο από ονομαστικές-αδύναμες συνιστώσες στο μόρφωμα της υπερεθνικής κρατικής οντότητας. Τα ταξικά και κοινωνικά κινήματα που θεωρούσε μοχλούς και κινητήριες δυνάμεις αποδυνάμωσης του κράτους απομαζικοποιήθησαν, αποδυναμώθηκαν ως αποτέλεσμα των εργασιακών και παραγωγικών σχέσεων που έχουν επιβάλει οι ισχυροί.

Δημοκρατία, δικαιώματα, θεσμοί, ελευθερίες ευτελίστηκαν και με μια πρωτόγνωρη ένταση της λειτουργίας του «καταπιεστικού κράτους», του πανίσχυρου ιδεολογικού μηχανισμού, της διεθνούς χρηματαγοράς, της έντεχνης ατομικής πτώχευσης, της ατομικής και κρατικής χρεοκοπίας, έπαψε ο καθένας να είναι πολίτης, έγινε άτομο, και βιώνουμε την πλήρη εξατομίκευση και εξάρθρωση του κοινωνικού ιστού. Τα πολιτικά κόμματα ως συνιστώσες τις κρατικής οντότητας έχουν μετατραπεί σε φερέφωνα της χρηματιστηριακής υπερεθνικής κρατικής οντότητας. Αδυνατούν να εκφράσουν άποψη, κινούνται στα πλαίσια που καθόρισε η υπερεθνική εξουσία και διαγκωνίζονται για το ποιος θα είναι ο καλύτερος και πιστότερος ευνούχος υπηρέτης.

Ευτυχώς εσύ πέθανες νωρίς.

Γιάννης Παρασκευάς, Ρόδος

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ελευθερία ενός εγκλεισμού
Φαίνεται πως αυτή τη στιγμή της εξέλιξης της πανδημίας στην Ελλάδα αυτό που πλήττει περισσότερο τους ανθρώπους δεν είναι ακριβώς ο κορονοϊός ως πραγματική απειλή, αλλά οι συνέπειες σε μια καθημερινότητα ενός...
Η ελευθερία ενός εγκλεισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το σχολείο του μέλλοντος
Καλημέρα παιδιά. Από σήμερα το μάθημα θα είναι διαφορετικό, καθώς η κάμερα θα πρέπει να είναι διαρκώς στραμμένη πάνω μου –εγώ είμαι ο τηλεαστέρας της τάξης– όπως και το μικρόφωνο προκειμένου να μας...
Το σχολείο του μέλλοντος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συλλογική ευθύνη
Μήπως πρέπει κάποιος να επισημάνει στον κ. «παρά τω πρωθυπουργώ» ότι στην κοινωνία μας δεν υφίσταται η έννοια της «συλλογικής ευθύνης» όπως εκείνος το επισήμανε κατά την έκφραση των ευχαριστιών του κατά τη...
Συλλογική ευθύνη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υποψήφιοι... συνταξιούχοι
Αγαπητοί, θα ήθελα να ασχοληθείτε λίγο μαζί μου. Ως τα 70 μου δούλευα, πλήρωνα ΦΠΑ, φόρο επιτηδεύματος και όλα τα συναφή, ήμουν δηλαδή μια ενεργή και καλή πολίτις.
Υποψήφιοι... συνταξιούχοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αθέατος ο εργατικός και επαγγελματικός κόσμος για την κυβέρνηση
Η επικράτηση του Covid-19, ως αναμφίβολα μια τεράστια υγειονομική κρίση, έδειξε με ανάγλυφο τρόπο την έλλειψη σχεδίου αντιμετώπισης από την κυβέρνηση.
Αθέατος ο εργατικός και επαγγελματικός κόσμος για την κυβέρνηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας