Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Ν. Πουλαντζά
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τον θάνατο του Ν. Πουλαντζά

  • A-
  • A+

Δικαίωσε σε αυτόν τον τόπο το πέρασμά του από τη ζωή όσο λίγοι. Δική του επιλογή και ο τρόπος και ο χρόνος του θανάτου του. Απάντηση εύκολο δεν είναι να δοθεί αν ήταν αποτέλεσμα φιλοσοφικού αδιεξόδου ή έσχατη μορφή απαισιοδοξίας στο πολιτικό-φιλοσοφικό αδιέξοδο που έβλεπε.

Ξεχωριστός οργανικός διανοούμενος, βαθύς γνώστης των φιλοσοφικών και πολιτικών ζητημάτων που ταλάνιζαν τον κόσμο την εποχή της ενεργού δράσης του. Αρνήθηκε με πείσμα την εξεζητημένη εξειδίκευση της επιστήμης, τον κατακερματισμό της γνώσης, την αποστασιοποίηση της οικονομίας, της πολιτικής επιστήμης, του Δικαίου, της Κοινωνιολογίας και της Φιλοσοφίας από τον άνθρωπο και τα ζητούμενά του.

Το αντικείμενο των αναζητήσεών του, από όποια οπτική και αν εξεταστεί, χαρακτηρίζεται ανθρωποκεντρικό και με έντονη την τάση εξεύρεσης λύσης και απάντησης στο πλέγμα των σχέσεων ανθρώπου-κοινωνίας με την κρατική εξουσία. Ανάλωσε δυνάμεις και χρόνο για την κατανόηση και ερμηνεία του κράτους, τη δομή, τη δυναμική του, τις «εντός του» και «εκτός του» λειτουργίες και σχέσεις. Χρόνος και συγκυρίες κάθε φορά διαμόρφωναν τις απόψεις και θέσεις του, από την αρχική του αποδοχή πως το κράτος είναι η έκφραση της κυρίαρχης τάξης, ή πως το κράτος είναι η συμπύκνωση, η συνισταμένη του κατασταλτικού μηχανισμού, του πολιτικού μηχανισμού και του ιδεολογικού μηχανισμού.

Δεν χάθηκε σε ανούσιες και ατέρμονες φιλοσοφικο-πολιτικές αναζητήσεις, δεν απεμπόλησε τον στόχο του, αυτόν που στις τότε συγκυρίες δεν ήταν άλλος από την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής δημοκρατίας. Πάντρεψε τη φιλοσοφική αναζήτηση με την πολιτική πρακτική, συμμετείχε ενεργά στα πολιτικό γίγνεσθαι της χώρας μας και των όπου γης καταπιεσμένων κοινωνιών. Ο δημοκρατικός δρόμος για τον σοσιαλισμό ήταν εμμονή και πάθος, «δεν υπάρχει δημοκρατία χωρίς σοσιαλισμό και δεν υπάρχει σοσιαλισμός χωρίς δημοκρατία», έλεγε και έγραφε. Το πλέγμα των δυνάμεων που συνιστούν την κρατική οντότητα είναι τόσο ισχυρό που η καταστροφή και κατάλυσή της είναι σχεδόν αδύνατη. Εφικτός στόχος είναι η αποδυνάμωση και μετάλλαξή της, ισχυριζόταν.

Οι εντός και εκτός λειτουργίες και σχέσεις της, έγραφε, δημιουργούν ρωγμές και η δυναμική των ταξικών και κοινωνικών κινημάτων, ενταγμένη στον στόχο της σοσιαλιστικής προοπτικής, δημιουργεί προϋποθέσεις για την αποδυνάμωση της κρατικής ισχύος, με τη λειτουργία μορφών άμεσης δημοκρατίας. Αυτές οι θέσεις και απόψεις διατυπώθηκαν τις δεκαετίες των μεγάλων ανακατατάξεων και πριν από τη βίαιη εμφάνιση του νεοφιλελευθερισμού, της παγκοσμιοποίησης, την ανάπτυξη του διαδικτύου, των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και τη θεοποίηση της αγοράς. Αποτελεί ζητούμενο και ένα μεγάλο ερώτημα ποιες θα ήταν σήμερα οι απόψεις του μεγάλου αυτού αναλυτή φιλοσόφου. Πώς θα όριζε το κράτος, σίγουρα όχι ως μια γεωγραφική περιοχή, πώς θα περιέγραφε τις συνιστώσες δυνάμεις που συγκροτούν την κρατική οντότητα και ποιες είναι οι εντός και εκτός λειτουργίες και σχέσεις του.

Ποια θα ήταν η αποδοχή ή άρνησή του στο φαινόμενο του αόρατου υπερεθνικού κράτους, ποιες θα ήταν οι αναλύσεις του και ποιες οι πολιτικές πρακτικές για την αποδυνάμωσή του. Το κράτος, η κρατική εξουσία, τις εποχές των αναζητήσεών του, είχαν ορισμένο και περιορισμένο εδαφικό χώρο, σήμερα, παρά την ύπαρξη και λειτουργία τους, δεν είναι τίποτα περισσότερο από ονομαστικές-αδύναμες συνιστώσες στο μόρφωμα της υπερεθνικής κρατικής οντότητας. Τα ταξικά και κοινωνικά κινήματα που θεωρούσε μοχλούς και κινητήριες δυνάμεις αποδυνάμωσης του κράτους απομαζικοποιήθησαν, αποδυναμώθηκαν ως αποτέλεσμα των εργασιακών και παραγωγικών σχέσεων που έχουν επιβάλει οι ισχυροί.

Δημοκρατία, δικαιώματα, θεσμοί, ελευθερίες ευτελίστηκαν και με μια πρωτόγνωρη ένταση της λειτουργίας του «καταπιεστικού κράτους», του πανίσχυρου ιδεολογικού μηχανισμού, της διεθνούς χρηματαγοράς, της έντεχνης ατομικής πτώχευσης, της ατομικής και κρατικής χρεοκοπίας, έπαψε ο καθένας να είναι πολίτης, έγινε άτομο, και βιώνουμε την πλήρη εξατομίκευση και εξάρθρωση του κοινωνικού ιστού. Τα πολιτικά κόμματα ως συνιστώσες τις κρατικής οντότητας έχουν μετατραπεί σε φερέφωνα της χρηματιστηριακής υπερεθνικής κρατικής οντότητας. Αδυνατούν να εκφράσουν άποψη, κινούνται στα πλαίσια που καθόρισε η υπερεθνική εξουσία και διαγκωνίζονται για το ποιος θα είναι ο καλύτερος και πιστότερος ευνούχος υπηρέτης.

Ευτυχώς εσύ πέθανες νωρίς.

Γιάννης Παρασκευάς, Ρόδος

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάει και ο Δημήτρης
Εφυγε την Τετάρτη, 22.1.2020, από τη ζωή, πλήρης ημερών, 95 χρόνων, ο Δημήτρης Σακκάτος-Τσιλιμπάνης, συγγενής και γείτονας, το προτελευταίο ώς τώρα εν ζωή από τα 14 παιδιά του Παναγή Σακκάτου και της Διαμάντως...
Πάει και ο Δημήτρης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τους Τρεις Ιεράρχες
Διάβασα το άρθρο του κ. Γ. Οικονόμου στο φύλλο της «Εφημερίδας των Συντακτών» της 23.1.20 με τίτλο: Η ιδεολογική κατασκευή των «τριών Ιεραρχών».
Για τους Τρεις Ιεράρχες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την εκτροπή του Αχελώου
Στο άρθρο που δημοσίευσε η έγκριτη εφημερίδα σας την 21-1-20, η κ. Χ. Τζαναβάρα αναφέρθηκε στο «προαναγγελθέν περιβαλλοντικό έγκλημα» που ετοιμάζει η παρούσα κυβέρνηση. Παρακαλούμε να μας δώσετε τη δυνατότητα...
Για την εκτροπή του Αχελώου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τον Δήμο Αθηναίων
Εδώ και δύο βδομάδες ένα συνεργείο αγνώστων λοιπών στοιχείων άνοιξε ένα πεζοδρόμιο στη διασταύρωση των οδών Δαφνομήλη και Σεργίου Πατριάρχου στο κέντρο της Αθήνας. Αφού τελείωσαν τη δουλειά τους, έφυγαν χωρίς...
Για τον Δήμο Αθηναίων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαπλανητική ουτοπία
Υπάρχουν ειδήσεις και ειδήσεις. Ειδήσεις που χαροποιούν και άλλες που προβληματίζουν. Η είδηση ότι τρεις επιστήμονες μοιράστηκαν το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για το 2019, για τις έρευνες και τη συμβολή τους στην...
Διαπλανητική ουτοπία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέρες του Δεκέμβρη του 2019 μ.Χ.
Αν ο έρωτας αποφάσιζε να μεταμορφωθεί σε ποιητική φωνή, δημιουργώντας ένα σύμπαν εξωτικό, διάχυτο από τη νοσταλγία των ναυτικών, λιμάνια γεμάτα πόρνες και ναρκωτικά, σίγουρα θα διάλεγε την παράξενη, αλλά τόσο...
Μέρες του Δεκέμβρη του 2019 μ.Χ.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας