Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εν αναμονή της σύγκλησης της Ολομέλειας Εφετών
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εν αναμονή της σύγκλησης της Ολομέλειας Εφετών

  • A-
  • A+

Ενόψει της σύγκλησης της Ολομέλειας των Εφετών και κατόπιν των δημοσιευμάτων του Τύπου περί των δυνατοτήτων της Ολομέλειας στο πλαίσιο της έρευνας και της εκδίκασης εγκλημάτων διαφθοράς αναφέρω τα εξής:

Στα άρθρα 34-35 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ) αναγράφονται οι αρμοδιότητες και οι εξουσίες του εισαγγελέα Διαφθοράς ως εισαγγελέα ειδικών καθηκόντων. Λόγω αυτής της ενσωμάτωσης στον νέο ΚΠΔ (για λόγους νομοτεχνικής και συστηματικής ενότητας) καταργούνται οι διατάξεις του ν. 4022/2011 (Εκδίκαση πράξεων διαφθοράς πολιτικών κ.λπ.) αποκλειστικά και μόνο κατά το μέρος που αφορά τον εισαγγελέα Διαφθοράς (586 παρ. γ ΚΠΔ).

Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι οι άλλες προβλέψεις αυτού του νόμου, σχετικά με την εξαιρετική διαδικασία που ακολουθείται στις περιπτώσεις εκδίκασης και έρευνας εγκλημάτων διαφθοράς και την αποκλειστική αρμοδιότητα των αναφερόμενων σε αυτό οργάνων, εξακολουθούν σε κάθε περίπτωση να ισχύουν.

Επιπλέον γίνεται ειδική πρόβλεψη στο πλαίσιο του άρθρου 587 του νέου ΚΠΔ και για άλλα ζητήματα που άπτονται του 4022/2011, όπου αναφέρεται ότι «Οι διατάξεις του ν. 4022/2011 εφαρμόζονται στα εγκλήματα του άρθρου 35 (παρ. 3) του παρόντος κώδικα. Η αρμοδιότητα του ανακριτή του άρθρου 2 του ίδιου Νόμου, ο οποίος ορίστηκε ήδη πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα, εξακολουθεί μέχρι το πέρας της ανάκρισης, ακόμα και μετά από συμπληρωματική παραγγελία του εισαγγελέα…».

Παράλληλα σύμφωνα με το αρ. 589 (παρ. 2) «Υποθέσεις που, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα, εκκρεμούν ενώπιον του συμβουλίου εφετών (κατά τις διατάξεις του… άρθρου 3 του νόμου 4022/2011) περατώνονται κατά τη διαδικασία που προβλεπόταν στις ανωτέρω καταργούμενες διατάξεις».

Ο ν. 4022/2011 αποτελεί ένα νομικό πλαίσιο με δικονομικού και πολύ σημαντικού χαρακτήρα εξαιρετικές διατάξεις, το οποίο ο νομοθέτης επέλεξε να ισχύει αποκλειστικά και απαρέγκλιτα στις περιπτώσεις τέλεσης από συγκεκριμένα πρόσωπα και αφορά ιδιαίτερα σοβαρά και μεγάλου κοινωνικού ενδιαφέροντος ή μείζονος δημοσίου συμφέροντος συγκεκριμένα εγκλήματα.

Με αυτόν τον τρόπο και με σκοπό την ταχεία και αποτελεσματική διαλεύκανση των μείζονος κοινωνικής βαρύτητας και πολύπλοκων υποθέσεων διαφθοράς, οι διαδικασίες διενεργούνται από πρόσωπα με εξειδίκευση και εμπειρία, τα οποία παρέχουν κατά τεκμήριο τα εχέγγυα αποτελεσματικότερης διερεύνησης ζητημάτων που προκύπτουν τόσο στο πλαίσιο της προκαταρκτικής όσο και στο πλαίσιο της κυρίας ανάκρισης.

Η ειδικευμένη αυτή διαδικασία σε συνδυασμό με τη σημασία του θεσμού του εισαγγελέα Διαφθοράς και τα εξειδικευμένα καθήκοντά του δεν αλλοιώθηκε από την έναρξη ισχύος του νέου ΚΠΔ. Και τούτο διότι αφενός η αιτιολογία της θέσπισής του παραμένει η ίδια και αφετέρου η ανάγκη ύπαρξής του καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, γεγονός που υποστηρίζεται άλλωστε και από την πρόσφατη επέκταση των αρμοδιοτήτων του με τον ν. 4637/2019.

Σημειώνεται άλλωστε ότι η εποπτεία και ο συντονισμός του έργου των εισαγγελέων Διαφθοράς ανατίθεται (τόσο στο προηγούμενο όσο και στο νέο νομοθετικό πλαίσιο), λόγω της ειδικότητας των καθηκόντων αλλά και της εξαιρετικής σημασίας του έργου, σε αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Ο τελευταίος μάλιστα έχει (κατά το άρθρο 36 ΚΠΔ) τη δυνατότητα να παραγγείλει τη διενέργεια προκαταρκτικής ή την άσκηση ποινικής δίωξης σε περίπτωση αρχειοθέτησης της υπόθεσης από τον εισαγγελέα Διαφθοράς.

Καθίσταται, λοιπόν, απολύτως σαφές ότι στις περιπτώσεις των εγκλημάτων που υπάγονται στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα Διαφθοράς η διαδικασία που ακολουθείται στην προδικασία είναι όλως εξαιρετική και είναι αυτή του ν. 4022/2011, όπου η προκαταρκτική διεξάγεται από τον εισαγγελέα Διαφθοράς, η ποινική δίωξη ασκείται μετά από παραγγελία του τελευταίου, η ανάκριση διεξάγεται από ειδικό ανακριτή-πρόεδρο πρωτοδικών και περαιώνεται με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών.

Αποτελεί δε καίρια θέση της νομολογίας ότι η ίδια διαδικασία ακολουθείται και για τα συναφή εγκλήματα αλλά και για τους συμμέτοχους και ως εκ τούτου, όλα τα συγκεκριμένα εγκλήματα που τυχόν διερευνώνται θα πρέπει να παραπέμπονται στο αρμόδιο (κατά τον ν. 4022/2011) όργανο για τη συνέχιση της διαδικασίας, ενώ χωρισμός της δικογραφίας θα πρέπει να διατάσσεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μόνο μετά από εκτίμηση του αρμόδιου Συμβουλίου Εφετών (βλ. ενδεικτικά 1529/2013 ΑΠ, 2271/2017 ΕφΑθ, 153/2012 ΠλημΙωανν).

Από την άλλη πλευρά κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 28 ΚΠΔ (που αντικατέστησε το άρθρο 29 του παλαιού ΚΠΔ) δίδεται το δικαίωμα στην Ολομέλεια του Εφετείου να «παραγγείλει στον εισαγγελέα εφετών να κινήσει την ποινική δίωξη για εγκλήματα εξαιρετικής σημασίας» ή στην περίπτωση που έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη από τον εισαγγελέα Πλημμελειοδικών «να διατάξει να υποβληθούν τα έγγραφα στον εισαγγελέα εφετών».

Στις περιπτώσεις αυτές η Ολομέλεια «ορίζει έναν από τους εφέτες με τον αναπληρωτή του, που εκπληρώνουν καθήκοντα ανακριτή στην υπόθεση. Ο εισαγγελέας εφετών έχει όλα τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Το συμβούλιο εφετών έχει τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του συμβουλίου πλημμελειοδικών και αποφασίζει για την κατηγορία σε πρώτο και τελευταίο βαθμό».

Η Ολομέλεια των Εφετών έχει λοιπόν το δικαίωμα, αποκλειστικά και μόνο στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος, να παρέμβει ούτως ώστε να υπάρξει παρέκκλιση από τις γενικές διατάξεις περί άσκησης της ποινικής δίωξης και διεξαγωγής της κύριας ανάκρισης.

Ως εκ τούτου, σε καμία περίπτωση δεν νοείται η ύπαρξη αυτής της δυνατότητας στο πλαίσιο της προκαταρκτικής εξέτασης, η οποία προηγείται και διαφοροποιείται σαφώς από το στάδιο της κίνησης της ποινικής δίωξης (βλ. άρθρο 43 ΚΠΔ). Επιπροσθέτως, απαιτείται η ποινική δίωξη να ασκείται από εισαγγελέα Πλημμελειοδικών και ως εκ τούτου δεν μπορεί να επεκταθεί στις περιπτώσεις που η ποινική δίωξη ασκείται κατόπιν παραγγελίας αντεισαγγελέα Εφετών. Τέλος, εφαρμογή του 28 δεν νοείται στις περιπτώσεις που ο νομοθέτης έχει επιφυλάξει ειδική δικονομική μεταχείριση, όπως γίνεται χαρακτηριστικά στα «εγκλήματα διαφθοράς».

Οποιαδήποτε, λοιπόν, προσπάθεια εφαρμογής του άρθρου 28 για τις ειδικές περιπτώσεις που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4022/2011 και των άρθρων 35-36 του νέου ΚΠΔ λαμβάνει χώρα κατά παράβαση της νομιμότητας και των γενικών αρχών του ποινικού δικαίου. Και τούτο διότι είναι αυτονόητη η υπεροχή και η ειδικότητα της διαδικασίας έρευνας και εκδίκασης των εγκλημάτων διαφθοράς του ν. 4022/2011 έναντι του άρθρου 29 ΚΠΔ (και ήδη 28) (βλ. ενδεικτικά Σ. Βασαλάκη, Η αρμοδιότητα του εισαγγελέα διαφθοράς, 2018, δημ. Νόμος, καθώς και την υπ’ αριθμ. 1360/2015 διάταξη του αντεισαγγελέως Α.Π. Ν. Παντελή).

Καθίσταται επομένως πασίδηλη και άνευ αμφιβολίας η μη ύπαρξη δυνατότητας παρέμβασης της Ολομέλειας των Εφετών σε διαδικασία που εκκρεμεί ενώπιον του εισαγγελέα Διαφθοράς, καθώς η τελευταία εξαιρετική και αποκλειστική αρμοδιότητα περί έρευνας των εγκλημάτων διαφθοράς δεν δύναται σε καμία περίπτωση να παραγκωνιστεί. Υπενθυμίζεται σε αυτό το σημείο ότι ως εισαγγελέας Διαφθοράς τοποθετείται αντεισαγγελέας Εφετών ύστερα από σχετική απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Η επιλογή δε αυτή (θα πρέπει να) γίνεται με αυστηρά κριτήρια ενώ ταυτόχρονα απαιτείται μεγάλη εξειδίκευση και εμπειρία σε σχετικά ζητήματα.

Αποτελεί αναντίρρητο γεγονός η υπαγωγή της υπόθεσης Novartis στο πλαίσιο της αποκλειστικής και εξαιρετικής αρμοδιότητας του εισαγγελέα Διαφθοράς και εφαρμογής της διαδικασίας του 4022/2011. Ως εκ τούτου η ποινική δίωξη ασκείται μόνο κατόπιν παραγγελίας του εισαγγελέα Διαφθοράς, ενώ η κύρια ανάκριση διενεργείται αποκλειστικά και μόνο από τον ειδικό ανακριτή, που έχει ήδη οριστεί για τις μερικότερες πράξεις για τις οποίες έχει ασκηθεί ποινική δίωξη.

Στον εν λόγω ανακριτή θα πρέπει να περιέρχεται και η εξέταση κάθε προσώπου εναντίον του οποίου θα ασκείται (συμπληρωματική) ποινική δίωξη μετά από παραγγελία του εισαγγελέα Διαφθοράς. Και τούτο διότι η ενιαία κρίση σε αυτή την περίπτωση κρίνεται απαραίτητη για την αναζήτηση της ουσιαστικής αλήθειας.

Στο πλαίσιο αυτό ουδεμία εφαρμογή του άρθρου 28 του νέου ΚΠΔ συγχωρείται, καθώς πλέον των ανωτέρω παραβιάζονται θεμελιώδεις κανόνες και αρχές του ποινικού δικαίου. Μάλιστα στην (παράνομη και απίθανη) περίπτωση που εφαρμοστεί τελικώς το άρθρο 28, τα αναφυόμενα ζητήματα σχετικά με την παραβίαση της αρχής του φυσικού δικαστή δεν θα αργήσουν να εμφανιστούν.

*Συνταξιούχος εφέτης, τέως γενική επιθεωρήτρια Δημόσιας Διοίκησης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δικονομική διαδικασία είναι μονόδρομος
Ο λόγος, για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος στην «υπόθεση NOVARTIS» και την εντόνως θορυβώδη δημοσία εμπλοκή που ανέκυψε, με αφορμή την κλήτευσή τους στην ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή του νόμου περί...
Η δικονομική διαδικασία είναι μονόδρομος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυσεπούλωτο θεσμικό τραύμα
Την εκλογική διαδικασία της 26ης Μαΐου 2019 ακολούθησε θορυβώδης και οξύτατη αντιπαράθεση περί το ζήτημα της νομιμοποίησης ή μη του τότε υπουργικού συμβουλίου να προβεί στην ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής...
Δυσεπούλωτο θεσμικό τραύμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η λάθος διαδικασία
«Μόνη λύση αποτελεί η ανάκληση της απόφασης για τη σύσταση που έγινε της κοινοβουλευτικής επιτροπής, η λήψη απόφασης από την Ολομέλεια ότι έχει παραγραφεί το αδίκημα της απιστίας και η διαβίβαση της...
Η λάθος διαδικασία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσβολή του πολιτεύματος
Η άρνηση της εισαγγελέως Γ. Τσατάνη να δώσει τη δικογραφία στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, ανεξάρτητα από τα νομικίστικα τερτίπια, συνιστά προσβολή της λειτουργίας της Βουλής και του ίδιου του...
Προσβολή του πολιτεύματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εωλο το επιχείρημα για τη μη δημοσιοποίηση του «πόθεν έσχες» των δικαστών
Στη γενική συνέλευση της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων κυριάρχησαν και πάλι τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δικαστές, όπως οι διαφωνίες στην αναγκαστική δημοσίευση του «πόθεν έσχες» και από τους...
Εωλο το επιχείρημα για τη μη δημοσιοποίηση του «πόθεν έσχες» των δικαστών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απαγωγή του ανθρώπου που ερευνούσε τις εταιρείες Λιακουνάκου
Μια παλιά μα τόσο επίκαιρη ιστορία με πρωταγωνιστή τον αντισυνταγματάρχη Τεθωρακισμένων Χρήστο Ποσίνη, που είχε επιλεγεί από τη Διεύθυνση Προμηθειών του ΓΕΣ να εξετάσει τη σύμβαση των LEOPARD ο οποίος...
Η απαγωγή του ανθρώπου που ερευνούσε τις εταιρείες Λιακουνάκου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας