Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα χαρτάκια του Ντα Βίντσι
© García Juan | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα χαρτάκια του Ντα Βίντσι

  • A-
  • A+

«Προφανώς το να σημειώνεις σε ηρεμεί, βάζει σε τάξη το πνεύμα, τη ζωή. Απομακρύνει τις σκιές». Επεσα πάνω σ’ αυτή τη φράση-πεποίθηση του Λεονάρντο Ντα Βίντσι στο βιβλίο του Πατρίκ Μπουσερόν «Λεονάρντο & Μακιαβέλι» («Πόλις», μετάφραση Ρίκα Μπενβενίστε) και τη σκεφτόμουν για ώρα. Σε όλη του τη ζωή, ο Λεονάρντο κατάστρωνε λίστες, καταλόγους που περιείχαν ονόματα και αντικείμενα, μεγαλεπήβολες ιδέες και ασήμαντες λεπτομέρειες, μας πληροφορεί ο σπουδαίος ιστορικός που έγραψε το βιβλίο. Σκέφτομαι χαμογελώντας όλους αυτούς τους ανθρώπους που παλιότερα, σ’ ένα κομμάτι χαρτί ή μια χαρτοπετσέτα, τώρα σ' ένα έξυπνο τηλέφωνο, σημειώνουν τις δουλειές της μέρας, προσπαθούν να τιθασεύσουν το απρόβλεπτο, να βάλουν σε τάξη τη ζωή και σε έναν βαθμό τα καταφέρνουν. Στο συγκεκριμένο βιβλίο ο ιστορικός θέλει τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι να συναντιέται με μια άλλη αινιγματική προσωπικότητα, τον Νικολό Μακιαβέλι.

Συνδετικός κρίκος, ο Καίσαρας Βοργίας, ο τότε νέος ηγεμόνας της Κεντρικής Ιταλίας. Χάρη στα «χαρτάκια» και στις σκόρπιες «σημειώσεις» ο συγγραφέας υποθέτει πως αυτοί οι δύο άντρες συναντήθηκαν και αντάλλαξαν εν μέρει κοινά τους οράματα. Αυτό το υποψιαζόμαστε, γράφει ο Μπουσερόν, επειδή γνωρίζουμε τα μεταγενέστερα κείμενα και τις πράξεις τους. «Ο Λεονάρντο και ο Μακιαβέλι δεν ήταν σκαπανείς, πρωτοπόροι, αλλά βρέθηκαν στην καρδιά της μάχης, μέσα στη σύγχυση της συμπλοκής, εκεί όπου τίποτε άλλο δεν διακρίνουμε καθαρά πέρα από την αλήθεια της σύγκρουσης. Δεν ξεπεράστηκαν. Επειδή ανήκαν με τόση ένταση στους δικούς τους καιρούς, ανήκουν πάντα και στους δικούς μας. (…) Για τούτο και η πεισματική θέληση να μη χρονοτριβούν ποτέ, ακολουθώντας τους ίδιους ανθρώπους.

Και κυρίως, πάνω απ' όλα, να αποδεσμεύονται από το μεγαλείο των λέξεων, από τη μεθυστική τους γοητεία, για να αναζητούν πάντα μακρύτερα και πιο βασανιστικά επίσης την αλήθεια των πραγμάτων», καταλήγει ο Πατρίκ Μπουσερόν. Σκέφτομαι το κοπιαστικό έργο των ιστορικών, που πιάνονται από κάθε χαρτάκι και από την υποσημείωση της υποσημείωσης για να φέρουν στο φως τα ιστορικά πρόσωπα, τα ιστορικά γεγονότα. Χαρτάκια και υποσημειώσεις που κολυμπούν στην απύθμενη θάλασσα των χρόνων που πέρασαν.

Σκέφτομαι με πόση ευκολία τσαλακώνουμε εμείς τα χαρτάκια μας και τα πετάμε στον κάλαθο των αχρήστων. Χαρτάκια που μαρτυρούν πώς θα περάσουμε την επόμενη μέρα, λίστες των πιο δικών μας πραγμάτων, αποτυπώματα της σύγχρονης ζωής. Και χαίρομαι, χαίρομαι πολύ που ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι κρατούσε τα χαρτάκια του. Φανταστείτε πως αν τα πετούσε ίσως να μη βλέπαμε ποτέ τα σκίτσα από τον «Ανθρωπο του Βιτρούβιου».

ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το «υποκείμενο της νέας ελληνικής ιστορίας»
Ο Σπύρος Ασδραχάς (1933-2017) πριν από λίγες ημέρες ετάφη στη Λευκάδα. Ημουνα στο Δημοτικό (βλ. Προστρίψεις, 2008:460) όταν έπεσαν στα χέρια μου (1957) τα πρώτα τεύχη των Απομνημονευμάτων του στρατηγού...
Για το «υποκείμενο της νέας ελληνικής ιστορίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
Εξακολουθούν τα βιβλιοπωλεία και στη χώρα μας να αποτελούν κέντρα παρουσίασης βιβλίων. Ισως χρειάζεται να ξαναδούμε από την αρχή αυτή τη διαδικασία. Συχνά οι βιβλιοπαρουσιαστές λειτουργούν «επαγγελματικά»:...
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
ΣΤΗΛΕΣ
Οταν τα κτίρια γράφουν ιστορία
Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Μεσογείων 14-18. Η Υποδιεύθυνση Γενικής Ασφαλείας Αθηνών στα χρόνια της Δικτατορίας (1971-1974), Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας-Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών. Ινστιτούτο Ιστορικών...
Οταν τα κτίρια γράφουν ιστορία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως
Η Ολγα Μπακομάρου θεωρείται –και είναι– η κορυφαία σε συνεντεύξεις δημοσιογράφος. Αυτό έχει καταγραφεί, πάει και τελείωσε. Εκείνο που θα έπρεπε να μας απασχολεί, και κυρίως τα νέα παιδιά που κάνουν τα πρώτα...
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα
Το «Συναξάρι» μάς βοηθάει να καταλάβουμε γιατί η Μεταπολίτευση ήταν τόσο… δυσανεκτική με το δικό του πολιτικό ήθος ή γιατί δεν «άντεχε» αυτό το πολιτικό ήθος, και δεύτερον, γιατί χρεοκοπήσαμε και μεταπέσαμε σε...
Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας