Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Lockheed Martin και... ο μοναχικός καβαλάρης
AP Photo/ Evan Vucci
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Lockheed Martin και... ο μοναχικός καβαλάρης

  • A-
  • A+

Καθότι δεν υπήρξε ανακοίνωση μετά τη συνάντηση Τραμπ και Ερντογάν σχετικά με την άρση του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα κατασκευής από κοινού του F-35, συνεχίζεται και η αγωνία μεγαλόσχημων αεροπόρων, των προϊσταμένων τους και των σχετικών μεσαζόντων στην Ελλάδα, σχετικά με την επιλογή του αφηγήματός τους στην περίπτωση που το πρόγραμμα συνεχιστεί για την Τουρκία ή όχι.

Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε κατά τη συνάντηση αυτή ότι είναι μεγάλος θαυμαστής (big fan) του Τούρκου προέδρου και πρόσθεσε ότι οι δύο πλευρές εξετάζουν την πιθανή συμφωνία για αύξηση του εμπορίου στα 100 δισ. δολάρια (91 δισ. ευρώ), σχεδόν τέσσερις φορές πάνω από τα σημερινά επίπεδα. Από την άλλη, ο Ερντογάν δήλωσε ότι πιστεύει πως οι δύο πλευρές θα μπορούσαν να επιλύσουν το ζήτημα των F-35 που ήταν στην κορυφή της ατζέντας κατά το παρελθόν έτος. «Μπορούμε να ξεπεράσουμε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, ειδικά όσον αφορά το σύστημα S-400 και το F-35, μόνο μέσω διαλόγου», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος.

Η άποψή μου περί του προγράμματος των F-35 έχει αναλυθεί στο άρθρο μου της 21ης Ιουνίου 2019 στην «Εφ.Συν.» και συνάδει με την εκφραζόμενη από τον πρόεδρο Τραμπ κυρίαρχη αντίληψη που επικρατεί στις ΗΠΑ και με μεγάλη ευκρίνεια έχει αποτυπωθεί και από τους μάρτυρες κατά την τρέχουσα δημόσια ακρόαση ενώπιον του Κογκρέσου των ΗΠΑ, «ο πρόεδρος Tραμπ είναι ένας επιχειρηματίας», συνεπώς το επιχειρηματικό συμφέρον των αμερικανικών εταιρειών βρίσκεται σε προτεραιότητα.

Υπό την ηγεσία του Τραμπ, εκτιμάται ως φυσιολογική η σύνδεση επιχειρηματικών αλλά και προσωπικών επιδιώξεων με την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και αυτή η αντίληψη αξιολογείται κατά τη σε εξέλιξη ακρόαση από το Κογκρέσο. Στην περίπτωση της Ελλάδας αυτή η αντίληψη του Αμερικανού προέδρου γίνεται περισσότερο ενδιαφέρουσα όταν εμπλέκεται η Lockheed Martin, που μέσω του προγράμματος των F-35 έχει δεσμευτεί να εξασφαλίσει τη λειτουργία ικανού αριθμού υποκατασκευαστικών εταιρειών στην Αμερική για αρκετές δεκαετίες.

Για τον Tραμπ ακόμα και η δολοφονία του Τζαμάλ Kασόγκι εκτιμάται ως απολύτως αποδεκτή παράπλευρη ζημία για τη Σαουδική Αραβία που παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής όπλων της Αμερικής. «Δεν μας αρέσει καθόλου (σ.σ.: η δολοφονία), αλλά δεν θα ήταν αποδεκτό για μένα αν έπρεπε να ματαιώσουμε να εισρεύσουν δισεκατομμύρια δολάρια στη χώρα μας. Δεν μου αρέσει να εμποδίζουμε τεράστια ποσά να εισρέουν στη χώρα μας», δήλωσε ο Tραμπ στις 11 του περασμένου Οκτωβρίου, όταν ρωτήθηκε αν θα ματαιώσει τις συμφωνίες πώλησης όπλων στη Σαουδική Αραβία, στην περίπτωση που η ηγεσία της αποδεικνυόταν ότι εμπλέκεται στη δολοφονία Kασόγκι. Συνεπώς για τον Tραμπ η δολοφονία και ο τεμαχισμός ενός ανθρώπου έχουν ένα αντίτιμο εξόφλησης: 110 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ηταν μια αξιοσημείωτα ειλικρινής δήλωση συγκεκριμένων αμερικανικών προτεραιοτήτων. Σε μια σύντομη δήλωση, ο Tραμπ έκανε σαφές ότι η συμμαχία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας είναι μια συναλλακτική συμφωνία βασισμένη στη σταθερότητα των τιμών του πετρελαίου, στη διαπραγμάτευση συμφωνιών όπλων και στην ανταλλαγή συγκεκριμένων συμφερόντων ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Οι προηγούμενοι Αμερικανοί πρόεδροι είχαν προσπαθήσει να αποκρύψουν δεκαετίες αμερικανικής στρατιωτικής συνεργασίας και συνεργασίας ασφαλείας, με καταπιεστικά καθεστώτα, όπως η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος, με επιδέξια και διπλωματική ρητορική περί «ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικής ελευθερίας». Αλλά ο Tραμπ «τίναξε την μπάνκα στον αέρα» παρουσιάζοντας κυνικά τη θέση ότι οι αμερικανικές διοικήσεις ευνοούν πλέον τη βραχυπρόθεσμη σταθερότητα και τα οικονομικά συμφέροντα, έναντι των μεταρρυθμίσεων και των δημοκρατικών αρχών. Σε αυτή την αντίληψη «χωράει» και η Τουρκία.

Τα παραπάνω προφανώς δεν τα είχαν υπόψη ή επέλεγαν να τα παραβλέπουν εκείνοι που δεσμεύονταν ότι οι Ελληνες στρατιώτες θα συνεχίσουν να «ματώνουν» δίπλα στους Αμερικανούς. Η δέσμευση όμως αυτή των Ελλήνων δεν είναι αποτέλεσμα των τωρινών προσπαθειών του Tραμπ αλλά των επιμελών και μακροχρόνιων προσπαθειών των Αμερικανών να ενδύσουν την πολιτική εξαγωγών στρατιωτικού υλικού τους στην Ελλάδα με ένα ένδυμα επιχειρησιακής αναγκαιότητας και συνεργασίας. Αυτό βέβαια ήταν πολύ εύκολο σε μια χώρα με απαρχαιωμένα εργαλεία προσδιορισμού της δομής δυνάμεων, με ένα σημαντικό μέρος της στρατιωτικής ηγεσίας της να μην ενδιαφέρεται ή να μην αντιλαμβάνεται τη χρήση τέτοιων εργαλείων (βλέπε απαξίωση των σχετικών επιχειρησιακών πειραματισμών).

Ετσι κάτω από αυτές τις συνθήκες η Lockheed Martin εδώ και δεκαετίες βρήκε πρόσφορο έδαφος στη χώρα μας. Είναι αμφίβολο αν το FBI διερευνήσει τυχόν πρακτικές αθέμιτου ανταγωνισμού της αμερικανικής εταιρείας οπουδήποτε στον κόσμο, όπως έκανε με την ελβετική Novartis. Επιστρέφοντας στο F-35, σε περίπτωση που το πρόγραμμα συνεχίσει για την Τουρκία και αυτή αποκτήσει τα 100+ αεροσκάφη, οι ελληνικοί εγκέφαλοι θα πρέπει να εφεύρουν ένα νέο αφήγημα για να το προβάλουν ως αντίπαλο δέος στην τουρκική υπεροπλία, στην αντίθετη περίπτωση και προς τέρψιν των μεσαζόντων και σχετικών προθύμων, θα συνεχίσουν τον βολικό ρόλο του μνηστήρα των 100 αυτών αεροσκαφών ανταγωνιζόμενοι την Πολωνία, τη Ρουμανία και ίσως και την Ιαπωνία.

Πρόσφατα σε μια παρουσίασή του στον ΣΚΑΪ ο τέως υπουργός Εθνικής Αμυνας Ευάγγελος Αποστολάκης, απαντώντας σε ερώτηση περί εξοπλιστικών, ανέφερε ότι το μέλλον είναι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αν και σε προσωπικό επίπεδο συμφωνώ μαζί του, θα έπρεπε να ερωτηθεί και από πού προκύπτει αυτή του η πεποίθηση. Ηταν αποτέλεσμα ενός εγκατεστημένου συστήματος επιλογής δομής δυνάμεων με χρήση εξομοιωτών και τεχνητής νοημοσύνης ή στηρίχθηκε στην ικανότητα που (με λίγη σχετική βοήθεια) φαίνεται να αποκτούν όσοι φτάνουν σε αυτές τις θέσεις, περί γνώσης της απόλυτης αλήθειας;

Μέχρι το 2009, τα πράγματα ακόμα και για το ελλιπές ελληνικό σύστημα προσδιορισμού της δομής δυνάμεων ήταν πιο ξεκάθαρα, υπήρχε η διαστρέβλωση της αναλογίας του 7 προς 10 στην επιλογή των εθνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων, ως σημείο αναφοράς, σε σχέση με το εξοπλιστικό πρόγραμμα της γείτονος. Το 7 προς 10 βέβαια ήταν μια αμερικανόφερτη αναλογία, αφορούσε τη βοήθεια στον εξοπλισμό των δύο χωρών εναντίον του τότε «εξωτερικού κινδύνου», δηλαδή του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της Σοβιετικής Ενωσης και «όχι για να πολεμήσουν μεταξύ τους», όπως έγραφε τότε ο Αμερικανός διπλωμάτης Μόντι Στερνς.

Το 2010 ο τότε υπουργός Εθνικής Αμυνας Ευάγγελος Βενιζέλος έβαλε την ταφόπλακα στην αναλογία αυτή συγγράφοντας την τότε Πολιτική Εθνικής Αμυνας (ΠΕΑ), δίνοντας μια ιδιαίτερη ερμηνεία στην «αποτροπή» ως αμυντικό δόγμα και υποβαθμίζοντας ουσιαστικά την απειλή έτσι ώστε αυτό να μεταφραστεί σε μείωση και της αναγκαιότητας νέων στρατιωτικών προμηθειών «κρίσεως ένεκα».

Από την εποχή του 7 προς 10 έχουν αλλάξει πολλά, ωστόσο αυτή η «παράξενη συμμαχία» μεταξύ ΗΠΑ-Ελλάδας-Τουρκίας εξακολουθεί να παράγει μικρές ή μεγαλύτερες κρίσεις στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου και της Εγγύς Ανατολής. Η Τουρκία βρίσκεται πλέον σε καλύτερο εξοπλιστικό επίπεδο σε σχέση με την χρεοκοπημένη Ελλάδα, που από τη μία ξοδεύει κολοσσιαία ποσά και από την άλλη, σε χρόνους που εξέλαβε ως εποχή «παχιών αγελάδων», απέσυρε τα Mirage F1 και τα Corsair A7 για να τα αντικαταστήσει με νέα αεροσκάφη, σε μια λογική «μοναχικού καβαλάρη». Απαξίωσε επίσης το πρόγραμμα μη επανδρωμένου μαχητικού «nΕuron» όπου συμμετείχε η ΕΑΒ, αλλά και το ελληνικό πρόγραμμα μη επανδρωμένου αεροσκάφους «Πήγασος 2» για να αγοράσει με λίζινγκ ένα ισραηλινό, πιο εξελιγμένο, αλλά όχι ικανό να αντικαταστήσει τα οφέλη της διατήρησης και εξέλιξης ενός εθνικού τέτοιου προγράμματος.

Με όλα αυτά η Ελλάδα αδυνατεί να αντιμετωπίσει πλέον μόνη της την τουρκική επεκτατική πολιτική και παρά την πεποίθηση του τέως υπουργού Εθνικής Αμυνας ότι θα είμαστε μόνοι μας σε μια ενδεχόμενη αντιπαράθεση με τη γείτονα, προστρέχει σε άλλες χώρες για υποστήριξη των όποιων αμυντικών σχεδιασμών της και κυρίως στις ΗΠΑ, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της τελευταίας ως τοποτηρητή της περιοχής και ρυθμιστή των εξελίξεων.

* Απόστρατος υποπτέραρχος (Ι) της Πολεμικής Αεροπορίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Στον δρόμο που χάραξε ο Τραμπ
Από την απειλή σύγκρουσης στην κανονικότητα μιας δύσκολης συνύπαρξης, σε αυτή τη διαπίστωση θα μπορούσαν να συμπυκνωθούν τα συμπεράσματα για τη νέα ισορροπία της Τουρκίας με τις ΗΠΑ.
Στον δρόμο που χάραξε ο Τραμπ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κατάρριψη του μη επανδρωμένου αεροσκάφους και τα σενάρια πολέμου
Η νομιμότητα της πτήσης ενός τέτοιου αεροσκάφους στον συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο, αλλά και η κατάρριψή του σε περίοδο ειρήνης είναι αντικείμενα που θα ταλαιπωρήσουν τους νομικούς που ασχολούνται με το...
Η κατάρριψη του μη επανδρωμένου αεροσκάφους και τα σενάρια πολέμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπροστά σε μακρά περίοδο τουρκικής νευρικότητας
Η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας ήταν μια προσπάθεια να αλλάξει η τουρκική συμπεριφορά και να αντιληφθεί η Άγκυρα τους περιορισμούς και τις ευκαιρίες που παρέχει ένα πλαίσιο κανόνων. Η προοπτική αυτή μάς...
Μπροστά σε μακρά περίοδο τουρκικής νευρικότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανατολική Μεσόγειος: ειρήνη ή πόλεμος;
Είναι προφανές πως οι μεγάλες δυνάμεις, ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και η Ε.Ε. δεν θα αφήσουν αυτό το θέατρο επιχειρήσεων, οικονομικών και γεωστρατηγικών, ανεκμετάλλευτο για να αυξήσουν την επιρροή τους, να μειώσουν...
Ανατολική Μεσόγειος: ειρήνη ή πόλεμος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κατά φαντασίαν σουλτάνος
Καθώς πλησιάζουμε στο κρίσιμο δημοψήφισμα του Απριλίου για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις στην Τουρκία, οι κλιμακούμενες ρητορικές εξάρσεις του Ερντογάν περί αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάννης εντάσσονται...
Ο κατά φαντασίαν σουλτάνος
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Μια νέα ευκαιρία για την Ελλάδα και την Τουρκία: η έκδοση των προδοτών»
ΑΡΘΡΟ του ΕΓΚΕΜΕΝ ΜΠΑΓΚΙΣ στην «Εφημερίδα των Συντακτών»: «Η παρούσα κατάσταση είναι λυδία λίθος για τις διμερείς μας σχέσεις (...) Αναμένουμε από την Ελλάδα ως γείτονα και σύμμαχο χώρα να εκδώσει αυτά τα...
«Μια νέα ευκαιρία για την Ελλάδα και την Τουρκία: η έκδοση των προδοτών»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας