Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Για τη δημιουργική καταστροφή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τη δημιουργική καταστροφή

  • A-
  • A+

Η έννοια ή καλύτερα η θύελλα της δημιουργικής καταστροφής (creative destruction) περιγράφει τη διαδικασία της βιομηχανικής μετάλλαξης που επαναστατικοποιεί ασταμάτητα τη δομή της οικονομίας από τα μέσα (δηλαδή από το εσωτερικό της), καταστρέφοντας την προηγούμενη δομή και δημιουργώντας διαρκώς μια νέα.

Πατέρας της έννοιας θεωρείται ο Σουμπέτερ (Joseph Alois Schumpeter), Αυστριακός οικονομολόγος, ειδικός στην πολιτική οικονομία, που επεξέτεινε μιαν έννοια του Μαρξ. Στη μαρξιανή οικονομική θεωρία η έννοια αναφέρεται στις αλληλένδετες διαδικασίες της συσσώρευσης και της καταστροφής (του εκμηδενισμού, του αφανισμού) του πλούτου στο εσωτερικό του καπιταλιστικού συστήματος.

Στο πρώιμο έργο του Μαρξ, η έννοια της δημιουργικής καταστροφής ή του αφανισμού δεν σημαίνει πως ο καπιταλισμός καταστρέφει και επαναπροσδιορίζει την προϋπάρχουσα οικονομική τάξη (το προϋπάρχον οικονομικό καθεστώς), αλλά ότι θα πρέπει να απαξιώνει σε συνεχή βάση τον προϋπάρχοντα πλούτο με τον πόλεμο, την εγκατάλειψη ή με τις κανονικές ή και περιοδικές οικονομικές κρίσεις, ούτως ώστε να ξεκαθαρίζει το έδαφος για τη δημιουργία νέου πλούτου.

Οι τάσεις της κρίσης στο καπιταλιστικό σύστημα περιγράφονται μέσω της επιβεβλημένης καταστροφής σημαντικού μέρους των παραγωγικών δυνάμεων. Στο βιβλίο του «Θεωρίες για την υπεραξία» ο Μαρξ αναφέρεται σε σενάρια όπου η καταστροφή των τιμών των εμπορευμάτων επηρεάζει είτε τις αξίες χρήσης ή τις ανταλλακτικές αξίες ή και τις δύο. Η καταστροφή της ανταλλακτικής αξίας σε συνδυασμό με τη διατήρηση της αξίας χρήσης δημιουργεί νέες ευκαιρίες για κεφαλαιακές επενδύσεις και την επανάληψη του κύκλου παραγωγή-υποτίμηση.

Ο Δαρβίνος στο βιβλίο του «Η προέλευση των ειδών» γράφει ότι η εξαφάνιση των παλιών μορφών είναι η αναπόφευκτη συνέπεια της παραγωγής νέων μορφών. Στον ινδουισμό, ο θεός Σίβα, ο «Μεγάλος Θεός» όπως αποκαλείται, είναι την ίδια στιγμή και δημιουργός και καταστροφέας. Ο θεός αυτός ενσωματώνει με τον καλύτερο τρόπο την έννοια της δημιουργικής καταστροφής.

Στη σημερινή εποχή, όπου ισχύει σε μεγάλο βαθμό ο πόλεμος όλων εναντίον όλων (bellum omnium contra omnes) του Χομπς (Hobbes), η έννοια αυτή μέσα από τα λογής μνημόνια, στημένες πτωχεύσεις χωρών και πληθυσμών κ.λπ. εφαρμόζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι σε άλλες εποχές. Σε συνδυασμό και με άλλα γεγονότα, και από το γεγονός αυτό προκύπτει η παγκόσμια γενικευμένη ανασφάλεια που οδηγεί σε απρόβλεπτες ανακατατάξεις.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο προϋπολογισμός του 2020 πιο αντικοινωνικός από του 2019
Τόσο ο προϋπολογισμός του 2019 όσο και εκείνος του 2020, πριν κατατεθούν στη Βουλή, υποβλήθηκαν προς έγκριση στους δανειστές ενώ είχαν προηγηθεί οι απαιτούμενες από αυτούς προσαρμογές. Ηταν, δηλαδή, και είναι,...
Ο προϋπολογισμός του 2020 πιο αντικοινωνικός από του 2019
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιστροφή στα υπόγεια, στις τρώγλες και στα παγκάκια
Ολο και πιο συχνά τους τελευταίους μήνες διάφοροι «ειδικοί» εμφανίζονται να προεξοφλούν την «ανάσταση» της αγοράς ακινήτων. Μιλούν για άνοδο των τιμών πώλησης, για έκρηξη του επενδυτικού ενδιαφέροντος εγχώριων...
Επιστροφή στα υπόγεια, στις τρώγλες και στα παγκάκια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πατερναλιστικό σχέδιο Β'
Πραγματικό σχέδιο Β' δεν υπήρξε, διότι η Ιστορία μπορεί να γράφεται και με παράτολμες ενέργειες, αγωνιζόμαστε ανεξάρτητα από την πιθανότητα να ηττηθούμε, αλλά μια συνολική ρήξη έχει στοιχειώδη προαπαιτούμενα...
Το πατερναλιστικό σχέδιο Β'
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιδείνωση της ρευστότητας
Τριάντα χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, που σήμανε και το τέλος του διπολικού συστήματος της Γιάλτας, η προσγείωση στην πραγματικότητα είναι σκληρή. Δεν πρόκειται για μια μακρά μεταβατική περίοδο, για μια...
Επιδείνωση της ρευστότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα
Το να επιζητείς να αυξήσεις τις επενδύσεις ως θεραπεία στην ασθενική ανάπτυξη της οικονομίας σημαίνει την επανάληψη των εσφαλμένων επιλογών του παρελθόντος.
Κολυμπώντας κόντρα στο ρεύμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και η παγκοσμιοποίηση
Αν θέλει η παγκοσμιοποίηση να προχωρήσει ποιοτικά, τότε πρέπει ν’ αφήσει τη μονότονη εμμονή της χρηματοπιστωτικής λαγνείας και να βάλει δίπλα δίπλα πολιτισμό και οικονομία. Για να γίνει όμως κάτι τέτοιο,...
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι και η παγκοσμιοποίηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας