• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 25.6°C / 29.6°C
    4 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 24.2°C / 30.2°C
    2 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.6°C / 29.0°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    1 BF
    49%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    32%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.0°C / 26.8°C
    2 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 23.1°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    2 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.8°C / 26.1°C
    1 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.7°C / 26.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.4°C
    1 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.2°C / 26.2°C
    4 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.2°C / 27.2°C
    3 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.0°C / 24.9°C
    0 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.5°C / 27.3°C
    1 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 27.1°C
    2 BF
    77%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 29.0°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 25.5°C
    3 BF
    39%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.7°C / 27.5°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.5°C / 23.5°C
    0 BF
    46%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τη δημιουργική καταστροφή

  • A-
  • A+

Η έννοια ή καλύτερα η θύελλα της δημιουργικής καταστροφής (creative destruction) περιγράφει τη διαδικασία της βιομηχανικής μετάλλαξης που επαναστατικοποιεί ασταμάτητα τη δομή της οικονομίας από τα μέσα (δηλαδή από το εσωτερικό της), καταστρέφοντας την προηγούμενη δομή και δημιουργώντας διαρκώς μια νέα.

Πατέρας της έννοιας θεωρείται ο Σουμπέτερ (Joseph Alois Schumpeter), Αυστριακός οικονομολόγος, ειδικός στην πολιτική οικονομία, που επεξέτεινε μιαν έννοια του Μαρξ. Στη μαρξιανή οικονομική θεωρία η έννοια αναφέρεται στις αλληλένδετες διαδικασίες της συσσώρευσης και της καταστροφής (του εκμηδενισμού, του αφανισμού) του πλούτου στο εσωτερικό του καπιταλιστικού συστήματος.

Στο πρώιμο έργο του Μαρξ, η έννοια της δημιουργικής καταστροφής ή του αφανισμού δεν σημαίνει πως ο καπιταλισμός καταστρέφει και επαναπροσδιορίζει την προϋπάρχουσα οικονομική τάξη (το προϋπάρχον οικονομικό καθεστώς), αλλά ότι θα πρέπει να απαξιώνει σε συνεχή βάση τον προϋπάρχοντα πλούτο με τον πόλεμο, την εγκατάλειψη ή με τις κανονικές ή και περιοδικές οικονομικές κρίσεις, ούτως ώστε να ξεκαθαρίζει το έδαφος για τη δημιουργία νέου πλούτου.

Οι τάσεις της κρίσης στο καπιταλιστικό σύστημα περιγράφονται μέσω της επιβεβλημένης καταστροφής σημαντικού μέρους των παραγωγικών δυνάμεων. Στο βιβλίο του «Θεωρίες για την υπεραξία» ο Μαρξ αναφέρεται σε σενάρια όπου η καταστροφή των τιμών των εμπορευμάτων επηρεάζει είτε τις αξίες χρήσης ή τις ανταλλακτικές αξίες ή και τις δύο. Η καταστροφή της ανταλλακτικής αξίας σε συνδυασμό με τη διατήρηση της αξίας χρήσης δημιουργεί νέες ευκαιρίες για κεφαλαιακές επενδύσεις και την επανάληψη του κύκλου παραγωγή-υποτίμηση.

Ο Δαρβίνος στο βιβλίο του «Η προέλευση των ειδών» γράφει ότι η εξαφάνιση των παλιών μορφών είναι η αναπόφευκτη συνέπεια της παραγωγής νέων μορφών. Στον ινδουισμό, ο θεός Σίβα, ο «Μεγάλος Θεός» όπως αποκαλείται, είναι την ίδια στιγμή και δημιουργός και καταστροφέας. Ο θεός αυτός ενσωματώνει με τον καλύτερο τρόπο την έννοια της δημιουργικής καταστροφής.

Στη σημερινή εποχή, όπου ισχύει σε μεγάλο βαθμό ο πόλεμος όλων εναντίον όλων (bellum omnium contra omnes) του Χομπς (Hobbes), η έννοια αυτή μέσα από τα λογής μνημόνια, στημένες πτωχεύσεις χωρών και πληθυσμών κ.λπ. εφαρμόζεται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι σε άλλες εποχές. Σε συνδυασμό και με άλλα γεγονότα, και από το γεγονός αυτό προκύπτει η παγκόσμια γενικευμένη ανασφάλεια που οδηγεί σε απρόβλεπτες ανακατατάξεις.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συντροφική συστράτευση έχει ανάγκη και την ποσότητα και την ποιότητα...
Η Αριστερά (το επαναλαμβάνω, σε όλες τις εκδοχές της) δεν μπορεί να συνηθίσει σε ένα τυπικό (αυτοεπιβεβαιωτικό) καθηκοντολόγιο, σε μία διαρκή επαναλαμβανόμενη καταγγελτικότητα, σε τυφλή εμπιστοσύνη σε κάθε τι...
Η συντροφική συστράτευση έχει ανάγκη και την ποσότητα και την ποιότητα...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αξίες σαν... πλαστελίνη
Τον τελευταίο καιρό τα σημάδια είναι ευκρινή. Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μία νέα εποχή, που το μόνο κοινό που έχει με το παρελθόν είναι η επίκληση των... Αξιών.
Αξίες σαν... πλαστελίνη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς να θυμόμαστε το δημοψήφισμα;
Το «όχι» του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου 2015 ήταν μια αρνητική τοποθέτηση των Ελλήνων ψηφοφόρων απέναντι στην επαναλαμβανόμενη απειλή της συνέχισης των πολιτικών λιτότητας και των νεοφιλελεύθερων...
Πώς να θυμόμαστε το δημοψήφισμα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο αξιοσέβαστος... κεντρικός τραπεζίτης
Η επαναλαμβανόμενη υποβάθμιση της «φούσκας» τείνει να θεωρείται βαθιά ριζωμένο αντανακλαστικό μεταξύ των κεντρικών τραπεζών και αυτό οφείλεται στην υποβάθμιση του ρόλου των τραπεζιτών, των χρηματιστών και των...
Ο αξιοσέβαστος... κεντρικός τραπεζίτης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα κομμάτι ζάχαρη για την πίκρα
Η εκλογή τους αποτελεί σύμπτωμα μιας υπερεξημμένης πολιτικής παραδοχής των καταφερτζήδων κληρονόμων και δήθεν αρίστων. Για να μείνουν στην εξουσία, έχουν τον εξίσου δοκιμασμένο τρόπο: άστατο κλίμα, καχυποψία,...
Ενα κομμάτι ζάχαρη για την πίκρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εξερεύνηση του απροσδόκητου ως απάντηση στην αβεβαιότητα
Σε ένα πολύπλοκο και αντιφατικό διεθνές περιβάλλον, οι κοινωνίες, ο κόσμος της παραγωγής, οι οργανισμοί και ο δημόσιος τομέας είναι ανάγκη να υιοθετήσουν νοοτροπία και εργαλεία πολιτικής που θα υπερβαίνουν τη...
Η εξερεύνηση του απροσδόκητου ως απάντηση στην αβεβαιότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας