Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ποιος απελευθέρωσε τη Θεσσαλονίκη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποιος απελευθέρωσε τη Θεσσαλονίκη

  • A-
  • A+

Μία από τις εφημερίδες που εκτίθενται στο Βασιλικό Θέατρο, στην έκθεση για τον Τύπο της Εθνικής Αντίστασης, την οποία συνδιοργάνωσαν ο Δήμος Θεσσαλονίκης με την ΕΣΗΕΜΘ, το Μέγαρο Μουσικής και το ΚΘΒΕ, για να τιμηθεί η 30ή Οκτωβρίου, ημέρα απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τους ναζί, δίνει αποστομωτική απάντηση σε κάποιες φωνές που ακούστηκαν τις τελευταίες ημέρες, αμφισβητώντας το εάν όντως απελευθερώθηκε η πόλη με την είσοδο του ΕΛΑΣ το 1944 ή εάν οι Γερμανοί αποχώρησαν μόνοι από τη Θεσσαλονίκη.

Πρόκειται για την εφημερίδα «Η Φωνή της Ελλάδος», που δεν είχε καμία σχέση με το ΕΑΜ ή την Αριστερά, καθώς ήταν το δημοσιογραφικό όργανο στη Μακεδονία του ΕΔΕΣ, με αρχηγό τον Ναπολέοντα Ζέρβα, της αντίπαλης δηλαδή προς τον ΕΛΑΣ ανταρτικής οργάνωσης που δρούσε κυρίως στην περιοχή της Ηπείρου.

Στο φύλλο με αριθμό 15 της «Φωνής της Ελλάδος», που κυκλοφόρησε την επομένη της απελευθέρωσης, με ημερομηνία 1η Νοεμβρίου 1944, η εφημερίδα υπό τον τίτλο «Η Θεσσαλονίκη ελεύθερη» τόνιζε σε πρωτοσέλιδο δημοσίευμά της ότι οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να επιταχύνουν την απομάκρυνσή τους από τη Θεσσαλονίκη «κάτω από τη συνεχή πίεση που ξαπόλυσε πάνω τους ο ΕΛΑΣ». Και ότι ο λαός της Θεσσαλονίκης, «που με λαχτάρα και αγωνία παρακολουθούσε την εξέλιξη της επιχειρήσεως, ξεχύθηκε αμέσως σαν χείμαρρος στους δρόμους για να υποδεχτεί τους ηρωικούς αντάρτες μας», δηλαδή τους αντάρτες του ΕΛΑΣ.

Σύμφωνα με την περιγραφή της εφημερίδας του ΕΔΕΣ Μακεδονίας, οι πρώτες ομάδες των ανταρτών του ΕΛΑΣ έκαναν την εμφάνισή τους στο Διοικητήριο και από εκεί κατέβηκαν στη συνέχεια στο κέντρο της Θεσσαλονίκης «μέσα σε ένα παραλήρημα χαράς και ενθουσιασμού του λαού που η έννοια της λευτεριάς τον είχε τρελλάνει κυριολεκτικά».

Μάλιστα, όπως ανέφερε η «Φωνή της Ελλάδος», κάποια στιγμή, εκείνη την αξιομνημόνευτη ημέρα της 30ής Οκτωβρίου παρέλασαν ενωμένα στην οδό Τσιμισκή τμήματα της ΕΠΟΝ, δηλαδή της οργάνωσης νέων του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, μαζί με ομάδες νέων του ΕΔΕΣ, ενώ «ο λαός έκλαιγε από χαρά στο ελπιδοφόρο θέαμα που παρουσίαζαν τα νιάτα μας αδελφωμένα κάτω από την κυανόλευκη στον κοινό αγώνα για τη λευτεριά».

Η αντιστασιακή αυτή εφημερίδα του ΕΔΕΣ Θεσσαλονίκης είχε αρχίσει να κυκλοφορεί τον Φεβρουάριο του 1944, εκδίδοντας 14 φύλλα το υπόλοιπο διάστημα της Κατοχής και μέχρι την ημέρα της απελευθέρωσης. Συντασσόταν από τον τραπεζικό υπάλληλο Μανώλη Παπαδάκη, τον ταγματάρχη Ιδομενέα Μανωλιάδη και τον φοιτητή Χρήστο Φυργάδη, στη συνέχεια στοιχειοθετούνταν σε ένα πατάρι στην περιοχή των Λαδάδικων και, τέλος, τυπωνόταν υπό άκρα μυστικότητα στο υπόγειο τυπογραφείο «Ερμής» στην οδό Ιωνος Δραγούμη, με τυπογράφο τον Παναγιώτη Παπαγεωργιάδη.

Ο Μανώλης Κανδυλάκης στο πολύτιμο τετράτομο έργο του «Εφημεριδογραφία της Θεσσαλονίκης» που ερεύνησε σχετικά για τη «Φωνή της Ελλάδος», ανέφερε ότι στην έκδοση της εφημερίδας βοηθούσαν επίσης ο Σταύρος Πάσχος, μετέπειτα δήμαρχος Θεσσαλονίκης, και ο δικηγόρος από τον Πολύγυρο Μηταφτσής. Παρέθεσε μάλιστα και συνομιλία με τον Παπαγεωργιάδη, ο οποίος ενημέρωνε ότι η εκτύπωση των παράνομων εφημερίδων γινόταν όταν σταματούσε το τύπωμα των νόμιμων εντύπων.

Σχολιάζοντας το φύλλο της 1ης Νοεμβρίου 1944 ο Μ. Κανδυλάκης στον 4ο τόμο της «Εφημεριδογραφίας» του γράφει για το συγκεκριμένο φύλλο της «Φωνής της Ελλάδος»: «Εντυπωσιάζει το -μικρό- κύριο άρθρο της που χαιρετίζει την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης γιατί εκθειάζει τον ΕΛΑΣ και για τη γλώσσα του: “Οι Γερμανοί κάτω από τη συνεχή πίεση που ξαπόλυσε πάνω τους ο ΕΛΑΣ (...) αναγκάστηκαν να επιταχύνουν τη φευγάλα τους και στις 3 το απόγευμα η Θεσσαλονίκη μας είχε ξεκαθαριστεί ολότελα κι απ' το τελευταίο ίχνος των νατζήδων” (δηλαδή των ναζί)».

Τέλος, σε εκείνο το φύλλο της 1ης Νοεμβρίου, η εφημερίδα δημοσίευε πρωτοσέλιδα προκήρυξη προς τον λαό της Θεσσαλονίκης της Κεντρικής Διοικούσας Επιτροπής Μακεδονίας του ΕΔΕΣ και αφού σημείωνε ότι πλέον το λαμπρό αστέρι της λευτεριάς κρέμεται πάνω από την πόλη του μεγαλομάρτυρα με τα τίμια και ηρωικά χέρια των ανταρτών, έκλεινε ζητωκραυγάζοντας: «Ζήτω η λευτεριά, ζήτω οι αντάρτες μας, ζήτω ο λαός της Θεσσαλονίκης, ζήτω η γλυκιά μας πατρίδα».

Η «Φωνή της Ελλάδος» συνέχισε να εκδίδεται και μετά την απελευθέρωση, ως νόμιμη πλέον εφημερίδα, αλλά όχι για μεγάλο χρονικό διάστημα.

* δημοσιογράφος-συγγραφέας, μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής του Δήμου Θεσσαλονίκης για τον εορτασμό της 30ής Οκτωβρίου

ΣΤΗΛΕΣ
Για όσους βγάζουν φλύκταινες για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ
Οι Γερμανοί είχαν έρθει στη Θεσσαλονίκη, όπως και στην υπόλοιπη χώρα, για… τουρισμό και μόλις έληξε η τουριστική περίοδος επιβιβάστηκαν σε τουριστικά λεωφορεία και αναχώρησαν, κάτω από τις ιαχές αγάπης και...
Για όσους βγάζουν φλύκταινες για το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θεσσαλονίκη μου
Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη με μεγάλη ιστορία, σταυροδρόμι πολιτισμών, πόλη πολυπολιτισμική, στο αντάμωμα Ανατολής και Δύσης. Στα εκατό και πλέον χρόνια μετά την απελευθέρωση και την ένταξή της στο ελληνικό...
Θεσσαλονίκη μου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κωνσταντίνος Κουκίδης, ένας λησμονημένος ήρωας
Υπάρχουν όμως και ατομικές πράξεις ηρωισμού τις οποίες πρέπει να θυμόμαστε. Είναι πολύ γνωστή η ηρωική, παράτολμη και ριψοκίνδυνη απόφαση δύο νέων τότε, του Μανώλη Γλέζου και του αείμνηστου Λάκη Σάντα, να...
Κωνσταντίνος Κουκίδης, ένας λησμονημένος ήρωας
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Εκδηλώσεις μνήμης με ισχυρούς συμβολισμούς και «ηχηρές» απουσίες
Oι… συνέπειες της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης από τον ΕΛΑΣ στις 30 Οκτωβρίου 1944 φτάνουν μέχρι τις μέρες μας. Η αναβίωσή της τα τελευταία τρία χρόνια έχει τις δυσκολίες της. Σχετίζονται και με την...
Εκδηλώσεις μνήμης με ισχυρούς συμβολισμούς και «ηχηρές» απουσίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ούτε σπυρί στους κατακτητές
Η μάχη της σοδειάς. Ο καιρός του θερισμού και του αλωνίσματος. Και οι άνομες προθέσεις των κατακτητών και των συνεργατών τους. Να αρπάξουν τη σοδειά. Για να ταΐσουν τον στρατό τους, αλλά και να γονατίσουν το...
Ούτε σπυρί στους κατακτητές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ανυπόταχτος λαός της Αθήνας ματαιώνει την πολιτική επιστράτευση
Στις αρχές του 1943 ο ελληνικός λαός κλήθηκε να αντιμετωπίσει τη φοβερή απειλή της πολιτικής του επιστράτευσης από το Γ’ Ράιχ και την αποστολή του σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Γερμανία. Ομως,...
Ο ανυπόταχτος λαός της Αθήνας ματαιώνει την πολιτική επιστράτευση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας