• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 17.8°C
    2 BF
    72%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενής ομίχλη
    13°C 10.6°C / 15.3°C
    0 BF
    79%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.1°C / 17.0°C
    3 BF
    62%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.8°C / 14.7°C
    1 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 11.8°C
    0 BF
    66%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    17°C 11.6°C / 16.6°C
    2 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 19.3°C
    3 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.9°C / 16.9°C
    3 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.1°C / 18.5°C
    2 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 15.7°C
    2 BF
    67%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    2 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    8°C 7.9°C / 10.5°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.5°C / 12.8°C
    1 BF
    59%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.8°C
    1 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.2°C / 18.0°C
    4 BF
    57%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 12.7°C
    2 BF
    89%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 10.7°C / 15.4°C
    2 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    1 BF
    60%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια συναρπαστική εποχή έρχεται

  • A-
  • A+

Κατά τον Μαρξ, βασική αρχή του καπιταλισμού είναι η παραγωγή υπεραξίας. Ολα τα εμπορεύματα ανταλλάσσονται στην αξία τους εκτός από ένα: την εργασία. Η εργασία υποαμείβεται. Προκύπτει έτσι υπερεργασία, δηλαδή ένα μέρος της εργασίας μένει απλήρωτο.

Εξ ου και η υπεραξία που καρπώνεται ο καπιταλιστής, ατομικός ή συλλογικός μικρή η διαφορά. Το ανέδειξε η σχετικά πρόσφατη ιστορία του κρατικού καπιταλισμού (ΕΣΣΔ, Κίνα).

Ολα αυτά είναι λίγο-πολύ γνωστά. Αυτό όμως που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον σ’ αυτήν την ανάλυση, και νομίζω ότι δεν έχει προσεχθεί αρκετά, είναι ότι χωρίς εργασία δεν υπάρχει υπερεργασία, κατά συνέπεια ούτε και υπεραξία, δηλαδή ούτε κέρδος. Και καπιταλισμός χωρίς κέρδος δεν υπάρχει.

Η εποχή του αυτοματισμού, λοιπόν, που έχει ήδη αρχίσει (π.χ. ήδη γίνεται λόγος για τρισδιάστατους εκτυπωτές)* είναι ένας θρίαμβος της τεχνολογίας αλλά και ένας θανάσιμος εχθρός του καπιταλισμού, αφού καταργεί την εργασία και επομένως τα κέρδη.

Κόλαση ή παράδεισος, είναι μια εποχή που έρχεται. Μια πραγματικά συναρπαστική εποχή! Ας μην έχουμε όμως αυταπάτες: ο καπιταλισμός δεν θα πέσει αυτόματα, χρειάζεται κι ένα… σπρώξιμο απ’ τους ανθρώπους. Εδώ είναι που κάποιοι (π.χ. ο Καστοριάδης) εντοπίζουν μια αστοχία του Μαρξ. Δικαίως ή αδίκως, δεν ξέρω.

Το ερώτημα που απομένει είναι: αν είναι έτσι -και προσωπικά δεν αμφιβάλλω-, γιατί τότε η κυρίαρχη παγκόσμια ελίτ δεν μπλοκάρει τις έρευνες για τον αυτοματισμό; Οποιος ξέρει την απάντηση –θεωρητικός ή μη της οικονομικής σκέψης- ας μας πει. Ισως πάντως η εξήγηση να είναι ότι ο ανταγωνισμός βρίσκεται στο DNA του καπιταλισμού και ο ανταγωνιζόμενος προσωρινά ωφελείται από τον αυτοματισμό μειώνοντας το κόστος και τις θέσεις εργασίας. Μακροπρόθεσμα όμως σκάβει τον λάκκο του όλου συστήματος στον οποίο φυσικά θα πέσει κι ο ίδιος μέσα! Πρόκειται για μια απίστευτη, ίσως όμως και αναπότρεπτη, επιπολαιότητα της αφρόκρεμας του συστήματος!

Προσθέστε σ’ αυτά και την ελαχιστοποίηση μέχρι και εκμηδένιση του κόστους της ενέργειας** μέσω της αυτοπαραγωγής ακόμα και σε επίπεδο μικρής κοινωνίας, συνοικίας ή/και κατοικίας και μπορείτε να φανταστείτε πόσο διαφορετικός θα είναι ο κόσμος που έρχεται.

Ζούμε λοιπόν ήδη την αυγή ενός νέου υπέροχου κόσμου ή μήπως τις παραμονές του ολέθρου της ανθρωπότητας, αφού το πληγωμένο θηρίο μπορεί να αντιδράσει εξαιρετικά βίαια; Αγνωστο.

Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις και για τα δύο. Από μας θα εξαρτηθεί ποια εκδοχή θα επικρατήσει.

*Ρόμπερτ Μίζικ, «Καπιταλισμός Καπούτ», εκδ. Μεταίχμιο.
** ό.π. Στην Αμερική υπάρχουν 42 εκατομμύρια νοικοκυριά (!) που παίρνουν ρεύμα από μη κερδοσκοπικές (συνεταιριστικές) εταιρείες. Προσπάθεια ιδιωτικοποίησης μιας από αυτές απέτυχε.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό...
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μερικές βασικές έννοιες της οικονομίας
Στις μέρες μας, παρατηρούμε πως έχουμε δυο μορφές καπιταλισμού, τον βιομηχανικό (industrial) και τον χρηματοπιστωτικό. Η πρώτη μορφή άνθησε κυρίως κατά τον περασμένο αιώνα, ενώ σήμερα φαίνεται να είναι...
Μερικές βασικές έννοιες της οικονομίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο καπιταλισμός της επιτήρησης
Οι ιδιωτικές πλατφόρμες γνωρίζουν αναλυτικά λεπτομέρειες για τον καθένα/μία που επικοινωνεί ψηφιακά, με τη δυνατότητα να επηρεάσουν όχι μόνο τις καταναλωτικές του προτιμήσεις αλλά και τις πολιτικές -μεταξύ...
Ο καπιταλισμός της επιτήρησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλισμού
Οι λαϊκές μάζες αισθάνονται βαθύτατη οργή απέναντι στα περιοριστικά μέτρα που επιβάλλονται λόγω κορονοϊού. Δεν θα μπορούσε να ισχύει κάτι διαφορετικό.
Αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυστοπίες του τεχνο-καπιταλισμού
Αποτελεί ήδη ιστορικό δεδομένο ότι η επιστημο-τεχνολογική εξέλιξη επικαθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομικο-παραγωγική εξουσία η οποία συναρθρώνεται βέβαια με την αντίστοιχη πολιτικο-στρατιωτική.
Δυστοπίες του τεχνο-καπιταλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης
Ο Νόαμ Τσόμσκι, διακεκριμένος μελετητής στο πεδίο των γλωσσολογικών σπουδών, αναδείχτηκε και σε έναν ριζοσπάστη διανοούμενο από τους πιο έγκριτους των ΗΠΑ.
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας