Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Προγράμματα Σπουδών σε προκρούστειες -δικαστικές- κλίνες
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Προγράμματα Σπουδών σε προκρούστειες -δικαστικές- κλίνες

  • A-
  • A+

Ο ρόλος του σχολείου στις σύγχρονες κοινωνίες είναι διττός: αναμετάδοση γνώσεων και απόκτηση δεξιοτήτων, αφενός, και μετάδοση-επικύρωση ιδεών, αξιών, αλλά και κανόνων πολιτικής και κοινωνικής τάξης, αφετέρου, με ταυτόχρονη επιδίωξη της πειθάρχησης σωμάτων, λόγων και πνευμάτων.

Η μετάδοση των γνώσεων και των δεξιοτήτων υλοποιείται από τα Αναλυτικά Προγράμματα και τα εκπαιδευτικά περιεχόμενα, όπως αυτά αποτυπώνονται στα διδακτικά εγχειρίδια. Ο πολιτικός – κοινωνικός ρόλος του σχολείου επιτυγχάνεται με ισχύουσες ρητές ή άρρητες νόρμες, τα άμεσα ή έμμεσα κοινωνικά/πολιτικά μηνύματα που διαμορφώνουν τη σχολική ζωή.

Τα διδακτικά εγχειρίδια, όπως αναφέρει ο T. J. Kuhn, γράφονται για παιδαγωγικούς σκοπούς και αποσκοπούν να παράσχουν στον αναγνώστη–μαθητή σε σύντομη και εύκολα αφομοιώσιμη μορφή την «επίσημη» εκδοχή αυτού που η επιστημονική κοινότητα θεωρεί ότι γνωρίζει και των χρήσεων αυτής της γνώσης. Ο διεπιστημονικός διάλογος, οι πιθανές αντιφάσεις, το πλαίσιο παραγωγής της γνώσης αποσιωπώνται ή υποβαθμίζονται. Τα περιεχόμενα των βιβλίων εμφανίζονται ως μια σειρά βεβαιοτήτων και δεδομένων τα οποία οφείλουν να αφομοιώσουν οι μαθητές.

Τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν την υλική έκφραση των Αναλυτικών Προγραμμάτων (Α.Π.) που υλοποιούνται κατά περίσταση. Τα Α.Π. είναι ο «καταστατικός χάρτης», η γραπτή διατύπωση της διδακτικής πρότασης ανά γνωστικό αντικείμενο. Καθορίζουν τους στόχους, τα περιεχόμενα, τη μέθοδο διδασκαλίας και τον τρόπο αξιολόγησης του κάθε μαθήματος. Παρουσιάζονται ως τεχνικά κείμενα που ανακλούν τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα της παιδαγωγικής και του αντίστοιχου, ανά γνωστικό αντικείμενο, επιστημονικού πεδίου.

Η προηγούμενη «ουδέτερη» προσέγγιση αποσιωπά ότι τα Α.Π. δεν παύουν να είναι κείμενα πλήρη ιδεολογικού και πολιτικού φορτίου. Οι επιλογές τους (περιεχόμενα και πρακτικές) απηχούν συγκεκριμένες απόψεις για την εκπαίδευση και το είδος της μάθησης που προκρίνεται. Εν ολίγοις είναι κείμενα που ανακλούν την ιεραρχία των κοινωνικών δυνάμεων στο πεδίο και το αποτέλεσμα της σχετικής διελκυστίνδας.

Στο πλαίσιο της διαπάλης «νομιμοποιούνται» ομάδες ή φορείς να «γνωμοδοτήσουν» για το περιεχόμενο της διδασκαλίας συγκεκριμένων γνωστικών αντικειμένων. Εκπρόσωποι της εκτελεστικής εξουσίας, λ.χ., προτείνουν συγκεκριμένους στόχους για το μάθημα της Ιστορίας (εθνική διαπαιδαγώγηση) ή εκπρόσωποι επιμέρους κοινωνικών ομάδων αιτούνται τη συνδρομή της δικαστικής εξουσίας για την κατάργηση συγκεκριμένων Προγραμμάτων Σπουδών (Θρησκευτικά).

Τα Π.Σ. των Θρησκευτικών που υλοποιούνται στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο εισήχθησαν το 2017. Οπως τεκμαίρεται από τη σχετική έντυπη και ηλεκτρονική ειδησεογραφία της εποχής, ήταν αποτέλεσμα διαλόγου με την Εκκλησία και τις θεολογικές σχολές και στο τελικό κείμενο είχαν γίνει δεκτές παρεμβάσεις, προσθήκες, διορθώσεις και αφαιρέσεις της Εκκλησίας.

Τέλος, ως προς το περιεχόμενό τους, σύμφωνα με σχετική επιστημονική ανακοίνωση, «…το νέο Πρόγραμμα Σπουδών αποδεσμεύει το μάθημα των Θρησκευτικών από την κατήχηση και προσθέτει πολλά παιδοκεντρικά στοιχεία […] στηρίζεται στην παράδοση και ως βάση διατηρεί την ορθόδοξη χριστιανική πίστη, προσαρμόζεται όμως και στα νέα κοινωνικά και πολιτισμικά στοιχεία που κυριαρχούν στη σημερινή εποχή και βοηθά τους μαθητές να αναπτύξουν ένα θρησκευτικό γραμματισμό» (Α. Κοπτσής, 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεολόγων, Θεσσαλονίκη, 2017).

Τα συγκεκριμένα Π.Σ., σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ, κρίθηκαν κατά πλειοψηφία αντισυνταγματικά, γιατί με τη διδασκαλία των Θρησκευτικών «πρέπει να επιδιώκεται η ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης» καθώς «το μάθημα αυτό απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές».

Σχετικά, ο καθηγητής Θεολογίας του ΑΠΘ Μ. Κωνσταντίνου αναφέρει: «…έγινε μια προσπάθεια να γίνει ένα μάθημα που θα απευθύνεται σε όλους τους μαθητές. Αυτή είναι και η λέξη-κλειδί: ένα μάθημα που δεν θα δημιουργεί πρόβλημα συνείδησης σε κάποιον». Και συμπληρώνει: «Είναι μια ιδεολογική απόφαση που δεν έχει να κάνει ούτε με τις αρχές της παιδαγωγικής επιστήμης ούτε με το Σύνταγμα. Γιατί δεν νομίζω ότι βρέθηκε κάτι στα νέα Προγράμματα Σπουδών που να προσβάλλει την ορθόδοξη πίστη» (Free Sunday, 28/9/2019).

Κλείνοντας. Είχα την τύχη την προηγούμενη δεκαετία να εργάζομαι σε Δημοτικό Σχολείο μεγάλου αστικού κέντρου όπου φοιτούσαν αρκετοί μη ορθόδοξοι μαθητές. Στη συντριπτική τους πλειονότητα παρακολουθούσαν το μάθημα των Θρησκευτικών, αν και οι γονείς τους γνώριζαν ότι μπορούσαν να απαλλαγούν. Συμμετείχαν ενεργά στο μάθημα συμβάλλοντας στην ανάπτυξη ενός διαθρησκευτικού διαλόγου, όπου οι μικροί μαθητές σέβονταν τη θρησκευτική ιδιαιτερότητα του άλλου και αντάλλασσαν απόψεις για τα πιστεύω τους.

Εικόνες από ένα άλλο σχολείο; Ναι! Γιατί, σε πείσμα της μονοχρωμίας, το σχολείο του μέλλοντος θα είναι ένα πολύχρωμο σχολείο που θα αγκαλιάζει τη διαφορετικότητα και θα διδάσκει τον σεβασμό και την αποδοχή του διαφορετικού

*συντονιστής Εκπαιδευτικού Εργου, ΠΕΚΕΣ Δυτ. Ελλάδας, υπ. διδάκτορας Πανεπιστημίου Πατρών.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ιστορία του Βασίλη Κ. (ή η «αριστεία» αλλιώς)
Θα σου πω την ιστορία του Βασίλη Κ., ενός ψηλόλιγνου μελαχρινού αγοριού που μεγάλωνε σε ένα ορεινό χωριό της Πελοποννήσου τη δεκαετία του ’90. Hταν μια ιδιαίτερη περίπτωση παιδιού, ο μαθητής που πολλοί...
Η ιστορία του Βασίλη Κ. (ή η «αριστεία» αλλιώς)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «ξήλωμα» της δημόσιας δωρεάν παιδείας
Είναι προφανές σε όλους μας, μετά και τις αποφάσεις του υπουργείου υπέρ της ιδιωτικής εκπαίδευσης, ότι η ενίσχυση της δημόσιας παιδείας δεν αποτελεί προτεραιότητα για αυτή την κυβέρνηση! Οπότε ποια στάση θα...
Το «ξήλωμα» της δημόσιας δωρεάν παιδείας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Tο ευαγγέλιο της Ν.Δ.: ιδιωτικά σχολεία και ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης
Δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστική φράση δυσφήμησης της εκπαίδευσης, όταν ο μαθητής μετατρέπεται σε καταναλωτή, σε πελάτη, και όταν η μόρφωση υποβαθμίζεται σε αγοραία διαδικασία και εμπόρευμα. Και αυτό ειπώθηκε...
Tο ευαγγέλιο της Ν.Δ.: ιδιωτικά σχολεία και ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα όνειρα του Κ. Μητσοτάκη για μια εκπαίδευση της αγοράς!
Πώς το είπε ο κ. Μητσοτάκης; Τι είναι οι μαθητές; Πελάτες, λέει. Οι μαθητές είναι οι πελάτες των σχολείων. Δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστική φράση δυσφήμησης της εκπαίδευσης, όταν ο μαθητής μετατρέπεται σε...
Τα όνειρα του Κ. Μητσοτάκη για μια εκπαίδευση της αγοράς!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης
Η ουσιαστική ενίσχυση και η αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για το υπουργείο Παιδείας και την ελληνική κυβέρνηση, αλλά και πεδίο εφαρμογής πολιτικών με σαφές κοινωνικό...
Αναβάθμιση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας