• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.3°C / 29.0°C
    3 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.6°C / 24.4°C
    3 BF
    79%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.0°C / 27.1°C
    1 BF
    70%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.9°C / 21.1°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.5°C / 22.3°C
    2 BF
    72%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.1°C / 18.4°C
    1 BF
    68%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.1°C / 23.1°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 24.9°C
    3 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.2°C / 22.9°C
    0 BF
    56%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 27.7°C
    1 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    24°C 23.9°C / 24.5°C
    0 BF
    60%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 25.6°C
    1 BF
    49%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    3 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.5°C / 27.7°C
    2 BF
    69%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    70%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.3°C / 23.1°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    0 BF
    78%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Damnatio memoriae ή περί των αρχαιοτήτων στο Μετρό Θεσσαλονίκης

  • A-
  • A+

Αφωνοι ακούσαμε τον πρωθυπουργό της χώρας να εξαγγέλλει από τη ΔΕΘ την απόσπαση και τη μεταφορά των αρχαιοτήτων του σταθμού Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης ακυρώνοντας τη μελέτη και τις εν εξελίξει εργασίες για τη διατήρηση των αρχαιοτήτων στη θέση τους εντός του σταθμού. Η μεταφορά τους μάλιστα θα γίνει αρκετά χιλιόμετρα μακριά, στο στρατόπεδο «Παύλου Μελά», σε χώρο παντελώς άσχετο με τα ευρήματα και τη λειτουργία τους στην πόλη.

Οι παραπάνω παλινωδίες και τα πολιτικά πείσματα είναι αδικαιολόγητα για ένα τόσο σπουδαίο θέμα πολιτισμού και μας αναγκάζουν να επαναλάβουμε τη βασική επιχειρηματολογία για τη διατήρηση των αρχαιοτήτων στη θέση τους (in situ, δηλαδή κατά χώραν).

Υπάρχει μία βασική αρχή, θεμελιώδης, στην επιστήμη αλλά και στη ζωή: καθετί νοηματοδοτείται, λειτουργεί και εν τέλει ερμηνεύεται και γίνεται κατανοητό όταν βρίσκεται στη θέση του, στο περιβάλλον του, στα συμφραζόμενά του. Το ίδιο ισχύει και στην Αρχαιολογία. Επιδιώκουμε λοιπόν πάντα τη δημιουργία συνεκτικών συνόλων αποφεύγοντας τον κατακερματισμό, την αποσπασματικότητα και την απομόνωση. Για ποιο λόγο άλλωστε ζητάμε την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα;

Αυτό φαίνεται ότι δεν ισχύει για τις αρχαιότητες που βρέθηκαν στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό στη Θεσσαλονίκη. Ποιες είναι αυτές οι αρχαιότητες και πόσο σημαντικές είναι; Πρόκειται για το πολεοδομικό κέντρο της ρωμαϊκής και βυζαντινής Θεσσαλονίκης, δηλαδή για έναν σημαντικότατο δημόσιο χώρο. Είναι το σημείο όπου διασταυρώνονται οι δύο σημαντικότεροι δρόμοι, ο decumanus maximus και ο cardo maximus της ρωμαϊκής και βυζαντινής φάσης της πόλης, που σήμερα ταυτίζονται ο μεν decumanus m. με την Εγνατία, ο δε cardo m. με τη Βενιζέλου. Οι δύο αυτοί δρόμοι πλαισιώνονται από στοές, καταστήματα, τμήματα των δικτύων, βάθρα αγαλμάτων κ.ά.

Στη Θεσσαλονίκη μάλιστα, που η δεσπόζουσα δομή της πόλης είναι η μεσαιωνική-βυζαντινή και αναδεικνύεται από τα τείχη, την αγορά, το γαλεριανό συγκρότημα και τις βυζαντινές εκκλησίες, τα εν λόγω ευρήματα αποτελούν κορυφαίο τοπόσημο και σημείο αναφοράς που βοηθά και στον επαναπροσδιορισμό της σημασίας όλων των άλλων μνημείων της πόλης. (Φανταστείτε στην Αθήνα που η κυρίαρχη δομή είναι η κλασική να αποσπούσαμε ένα μνημείο της Αρχαίας Αγοράς και να το τοποθετούσαμε στη Μαλακάσα!)

Εκτός από τα παραπάνω, αν τελικά οι αρχαιότητες παραμείνουν στη θέση τους, χιλιάδες άνθρωποι κάθε μέρα, χρήστες του Μετρό, θα τις βλέπουν με εξαιρετικά αποτελέσματα για την αισθητική μας και πολύ διδακτικά για την ιστορία της πόλης, αφού θα συσχετίζουν την ύπαρξή τους και τη λειτουργία τους με τη σύγχρονη λειτουργία της πόλης και θα διαπιστώνεται η αδιάσπαστη ιστορική συνέχειά της.

Δεν θα μπορούσε να αποτελεί κριτήριο, όπως ακούστηκε, για την τελική τύχη των σπουδαίων ευρημάτων μόνο το κόστος και ο χρόνος. Για την πολιτιστική κληρονομιά τα κριτήρια και οι σχεδιασμοί είναι διαφορετικά και πολύ πιο μακροπρόθεσμα. Αλλά ακόμα και αν εκτιμούσαμε μόνο τον χρόνο και το κόστος, η μεταφορά των αρχαιοτήτων στην παρούσα φάση των εργασιών είναι πιο κοστοβόρα και η τελική παράδοση του έργου χρονικά απομακρύνεται.

Δεν είναι δυνατόν να εξαντλείται το ενδιαφέρον μας για τη Μακεδονία και τη Θεσσαλονίκη στην ονομασία προέλευσης των προϊόντων και να αδιαφορούμε για το σημαντικότερο τοπόσημο μιας πόλης σαν τη Θεσσαλονίκη της εποχής της μεγάλης ακμής της. Στο ίδιο σημείο της πόλης (διασταύρωση Βενιζέλου και Εγνατίας) έχουν γίνει δύο εγκλήματα: η δολοφονία των απεργών καπνεργατών το 1936 και του Γρηγόρη Λαμπράκη λίγα μέτρα πιο κάτω (Βενιζέλου και Ερμού) το 1963. Ας μην τριτώσει το κακό με ένα έγκλημα πολιτιστικό, τη δολοφονία της μνήμης (damnatio memoriae) της πόλης.

*φιλόλογος-αρχαιολόγος

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «Εφημερίδα των Συντακτών» και το «Μαξίμου-gate»
Οι Ελληνες πολίτες αναγνωρίζουν ότι ο ρόλος της «Εφ.Συν.» στην αποκάλυψη του σκανδάλου της παρακολούθησης του κινητού τηλεφώνου του Νίκου Ανδρουλάκη ήταν πρωταγωνιστικός και καταλυτικός.
Η «Εφημερίδα των Συντακτών» και το «Μαξίμου-gate»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί ηλικιωμένων
Επιστολή σχετικά με άρθρο που δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» με θέμα τους ηλικιωμένους και την τρίτη ηλικία.
Περί ηλικιωμένων
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Ευχαριστώ…» που ξεχωρίζουν;
Μια ζωή, από τις μαθητικές εκθέσεις του Γιώργου Σταματόπουλου μέχρι σήμερα, με τα χιλιάδες δημοσιεύματά του και τα βιβλία του, μας πρόσφερε μια ζωή ποιοτική – τόσο ανθρώπινη.
«Ευχαριστώ…» που ξεχωρίζουν;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το νέο τεύχος του Rolling Stone είναι το καλύτερο
Ερχεται το επόμενο Σάββατο με την «Εφημερίδα των Συντακτών» και θα βγει με δύο διαφορετικά εξώφυλλα για να διαλέξετε, ένα με τον Nick Cave κι ένα με τη Florence and the machine.
Το νέο τεύχος του Rolling Stone είναι το καλύτερο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας