Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η τραπεζική βαρβαρότητα και ο Αρθούρος Ρεμπό
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η τραπεζική βαρβαρότητα και ο Αρθούρος Ρεμπό

  • A-
  • A+

Σ' ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, το «Μεθυσμένο καράβι», ο κορυφαίος Γάλλος ποιητής Αρθούρος Ρεμπό, το 1871, έγραφε: «Μου λείπει η Ευρώπη των παλιών αξιών».

Από τις ευρωεκλογές της Κυριακής 26 Μαΐου, αλλά και πριν από αυτές τι θα μπορούσε να σημαίνει μια τέτοια φράση; Και πώς θα μπορούσε να φανερώσει τη σημερινή ευρωπαϊκή κατάσταση με τα ισχυρά διλήμματά της;

Η ιστορική αναδρομή μάς λέει ότι η σημερινή Ευρώπη είναι χωρισμένη στα δύο: από τη μια μεριά έχουμε την Ευρώπη των ποιητών, των φιλοσόφων, των επιστημόνων και εφευρετών, κοντολογίς την Ευρώπη της ιστορίας και του πολιτισμού. Είναι η Ευρώπη των καθεδρικών ναών, των βιβλιοθηκών, η Ευρώπη του ορθολογισμού, της διαίσθησης, της πίστης και του κριτικού πνεύματος, που κατάφερε να βρει την ισορροπία μεταξύ ενστίκτου και σοφίας, μεταξύ εθνικού και παγκοσμιοποίησης. Σ' αυτήν θα δούμε ονόματα όπως Μπέικον, Ντεκάρτ, Γαλιλαίος, Νιούτον, Τόμας Μορ, Τζον Λοκ, Μποντλέρ, Ρεμπό κ.λπ. να συνδυάζουν ατομικές ελευθερίες με ατομικά δικαιώματα, Διαφωτισμό και εκκλησιαστική παράδοση. Είναι η Ευρώπη του Ρουσό, του Καντ, του Χέγκελ, του Νίτσε, του Ρενέ Σαρ...

Κι από την άλλη υπάρχει η Ευρώπη που δεν κατάφερε να εμποδίσει μέσα της την ανάπτυξη των ολοκληρωτισμών, της βαρβαρότητας του Ολοκαυτώματος, της αποδόμησης.

Παρά την ισχυρή ρίζα στον ανθρωπισμό, στον πολιτισμό, στα γράμματα και στις τέχνες, η Ευρώπη μας απειλείται εκ νέου σήμερα από ένα άλλο στοιχείο, αυτό της παγκοσμιοποίησης: μια παγκοσμιοποίηση που σαρώνει σαν ένας τυφώνας στο πέρασμά της έθνη, θρησκείες, παραδόσεις, πολιτισμικές μνήμες. Στη θέση τους η παγκοσμιοποίηση βάζει τη «θεολογία» της τεχνικής. Εναν τεχνολογικό ενθουσιασμό που φτωχαίνει, μέσα από την άκρατη εμμονή του κέρδους (και δεν είμαι εναντίον της ισορροπημένης του αναζήτησης) την πνευματική και πολιτιστική μας ζωή.

Μια παγκοσμιοποίηση που αφαιρεί την ενέργεια από το πολιτιστικό όνειρο και την επενδύει στο χρηματοπιστωτικό. Μια παγκοσμιοποίηση που θεωρεί την κατανάλωση μέτρο ευτυχίας κι έχει εξοστρακίσει τα γράμματα και τις τέχνες από την πορεία προς την ευδαιμονία. Μετατρέπει έτσι τον άνθρωπο σ' εργαλείο και του αφαιρεί τα αισθήματα ή τις ιστορικές ρίζες και τις παραδόσεις του πολιτισμού.

Βαφτίζοντας όλη αυτή την «ανθρωπιστική» καταστροφή ως προοδευτικότητα, η παγκοσμιοποίηση, με το λαμπυρίζον αλλά όχι λαμπερό πρόσωπο, με το προγραμματισμένο σχέδιό της να διαλύσει την ατομικότητα και ό,τι ώς τώρα ιστορικό τη συνέθετε, είναι η μεγαλύτερη απειλή για τις νέες γενιές.

Η σημερινή παγκοσμιοποίηση δεν είναι οικουμενικότητα, δεν είναι «οίκος-που-μένει» (οικουμένη) ο άνθρωπος. Γιατί του στερεί τις ρίζες, τον κάνει ά-ριζο γυρολόγο, έτοιμο φτηνό εργάτη στο πουθενά και το οπουδήποτε. Κι όμως ξέρουμε καλά ότι μόνο όπου συνδυάστηκαν ρίζες και ταξίδι με όνειρο την «επιστροφή» (το σύμβολο του Οδυσσέα), μόνο τότε υπήρχε ποιότητα δημιουργίας και καθημερινής ζωής. Κι η Ευρώπη που ώς πρόσφατα γνωρίζαμε ήταν γέννημα της λογικής του Οδυσσέα κι όχι του ά-ριζου γυρολόγου. Να προσέξουμε λοιπόν για τη συνέχεια. Να δώσουμε τις μάχες μας όσοι ακόμη πιστεύουμε στην Ευρώπη του Ρεμπό, των στοχαστών, των ποιητών κι εν γένει του πολιτισμού της Ιστορίας. Να στηρίξουμε, καταστάσεις και πρόσωπα που αγαπούν την Ευρώπη, μια Ευρώπη που θέλει την πρόοδο δίχως να χάσει τη μνήμη της, που θέλει την εξέλιξη και την οικουμενικότητα δίχως να αφήσει να αλωθεί στην παγκοσμιοποίηση το κάθε εθνικό στοιχείο.

Μια νέα λοιπόν Ευρώπη, που θα 'ναι σπίτι μας κι όχι πέρασμα ανεξέλεγκτο και καταστροφικό. Μια Ευρώπη όπου δεν θα κυριαρχούν ληστρικά κι ανελέητα οι ολίγοι του παγκοσμιοποιημένου χρήματος, οι ολιγάρχες της τραπεζικής καταδυνάστευσης, μια Ευρώπη όπου δεν θα πεινούν οι λαοί και οι πολίτες τους θα διαβάζουν και θα μαθαίνουν τον πολιτισμό στα σχολεία κι όχι μόνο να υποτάσσονται στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και τις τεχνικές ασκήσεις. Για να μη θάψουν οι νέοι τα αισθήματά τους, για να καλλιεργήσουν το μυαλό και τις συγκινήσεις τους, για να χαρούν τις ομορφιές της γλώσσας, για να γίνουν κοντολογίς καλύτεροι άνθρωποι που παλεύουν να ισορροπήσουν το όνειρο με την πραγματικότητα.

*καθηγητής Φιλοσοφίας της Τέχνης, ποιητής, εικαστικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια «περίεργος κοινωνία»;
Οι αντιλήψεις αυτές, που οξυγονώθηκαν και εκλαϊκεύθηκαν στον περίβολο της αθηναϊκής δημοκρατίας, είχαν διαχυθεί στα περισσότερα κέντρα της ελληνικής πνευματικής παρουσίας, όπως ιδίως τα στελέχωσαν οι επίγονοι...
Μια «περίεργος κοινωνία»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «Επιχείρηση Σφαγή» του Ροδόλφο Ουόλς μεταφρασμένη στα ελληνικά
Το μη φανταστικό μυθιστόρημα του Αργεντινού δημοσιογράφου Ροδόλφο Ουόλς (Rodolfo Walsh) με τίτλο «Επιχείρηση Σφαγή» («Operacion Masacre») εκδόθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον περασμένο Δεκέμβρη από τις...
Η «Επιχείρηση Σφαγή» του Ροδόλφο Ουόλς μεταφρασμένη στα ελληνικά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με προαιώνια φόρα...
Εχει διαπιστωθεί από παλιά ένα πρόβλημα στη θεωρία, μάλλον δομικό: ότι στην τάση της για γενίκευση, για αφαίρεση, αποκόπτεται από το πραγματικό, το υπαρκτό, αυτό που συμβαίνει στη ζωή. Μένουν, δηλαδή, οι...
Με προαιώνια φόρα...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Καστοριάδης και ο Μάης 1968
Στο αφιέρωμα της «Εφ.Συν.» για τον Μάη 1968, γράφτηκε από κάποιους ότι ο Καστοριάδης απείχε από το κίνημα και ότι ήταν απλός παρατηρητής. Η αλήθεια είναι διαφορετική. Κατ’ αρχάς ο ίδιος ο Καστοριάδης σε...
Ο Καστοριάδης και ο Μάης 1968
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την «πιο βαθιά φιλοσοφική σοβαρότητα»
Οταν η «ανεξάρτητη φιλοσοφία» απολέσει τον σύνδεσμο με την πραγματικότητα, τότε μπορεί να λάβει τη θέση της «μια περίληψη των πιο γενικών αποτελεσμάτων της μελέτης της ιστορικής ανάπτυξης». Οταν επιδιδόμαστε...
Για την «πιο βαθιά φιλοσοφική σοβαρότητα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η φιλοσοφία, το πνεύμα και η κίνηση της ιστορίας
Τι κι αν έχουν γραφτεί κατά καιρούς αμέτρητα βιβλία και άρθρα για τη σημασία που έχει η φιλοσοφία ως «αίρεσις βίου», ως τρόπος ζωής; Τι κι αν υπάρχει μια παγκόσμια συσσωρευμένη σοφία της ζωής, ως...
Η φιλοσοφία, το πνεύμα και η κίνηση της ιστορίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας