Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Γκρέτα και ο μεγάλος σκοπός
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Γκρέτα και ο μεγάλος σκοπός

  • A-
  • A+

Η καλούμενη «κλιματική αλλαγή», ήγουν η μεταβολή του κλίματος παγκοσμίως εξαιτίας τής -χάριν της οικονομικής ανάπτυξης- άμεσης ή έμμεσης παρέμβασης του ανθρώπου στα οικοσυστήματα με αποτέλεσμα την ολέθρια αλλοίωσή τους, έχει εδώ και δεκαετίες αναχθεί στον υπ’ αριθμόν ένα κίνδυνο καταστροφής του πλανήτη μας. Η απειλή της κλιματικής αλλαγής, ασφαλώς, έχει διεγείρει -και διεγείρει- συνειδήσεις και έχει προκαλέσει -και προκαλεί- αντιδράσεις. Κινήματα σε παγκόσμια κλίμακα και πρόσωπα με μεγάλη απήχηση στην κοινωνία δεν σταματούν να καταγγέλλουν με λόγια και πράξεις την πολιτική κυβερνήσεων και οικονομικών κολοσσών που αναπόφευκτα οδηγεί στην ολοένα και μεγαλύτερη υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

Η πιο εντυπωσιακή παρέμβαση, πρόσφατα τουλάχιστον, σε αυτήν τη γενικευμένη αντίδραση απέναντι στον κίνδυνο καταστροφής της Γης, είναι η δράση της έφηβης ακτιβίστριας από την Σουηδία Γκρέτα Τούνμπεργκ, η οποία κορυφώθηκε με την έντονα φορτισμένη συναισθηματικά ομιλία της στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 23 Σεπτεμβρίου 2019, όπου, απευθυνόμενη στους ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων, είπε, μεταξύ άλλων: «Μου κλέψατε τα όνειρά μου και την παιδική ηλικία μου με τα κενά λόγια σας. Ολόκληρα οικοσυστήματα καταρρέουν, βρισκόμαστε στις αρχές ενός μαζικού αφανισμού κι εσείς το μόνο περί του οποίου μιλάτε είναι για τα χρήματα, για παραμύθια μιας αέναης οικονομικής ανάπτυξης; Πώς τολμάτε;».

Αν στη θέση της έφηβης Γκρέτα Τούνμπεργκ είχε βρεθεί ένας άλλος ακτιβιστής ή μια άλλη ακτιβίστρια μεγαλύτερης ηλικίας και είχε εκστομίσει με το ίδιο πάθος τα ίδια λόγια είναι αμφίβολο, βέβαια, αν θα είχε προκαλέσει την ίδια εντύπωση με την ίδια απήχηση στον κόσμο. Από την άποψη αυτή, η επιλογή της Γκρέτα Τούνμπεργκ να μιλήσει στον μεγαλύτερο διεθνή οργανισμό ήταν μια ευφυής ενέργεια υπέρ του αγώνα της καταπολέμησης της μαζικής καταστροφής του περιβάλλοντος.

Το ερώτημα, βέβαια, που τίθεται στις ποικίλες συζητήσεις είναι αν η ανάδειξη της Γκρέτα Τούνμπεργκ στην κορυφή του κινήματος κατά της κλιματικής αλλαγής υπήρξε αποτέλεσμα της προσωπικής δράσης της ή αν επελέγη για να χρησιμοποιηθεί σαν αιχμή του δόρατος εναντίον όσων, με τη δύναμη που διαθέτουν, υποσκάπτουν το μέλλον του πλανήτη μας.

ΑP PHOTO / BULLIT MARQUEZ

Οσο κι αν πρόκειται για έναν αγώνα που διεξάγεται υπέρ ενός ιερού σκοπού, όπως είναι η επιβίωση του πλανήτη μας, θα ήταν τραγικό, αν συνέβαινε πράγματι η Γκρέτα Τούνμπεργκ να χρησιμοποιείται ως μέσο για την ενίσχυση της μάχης εναντίον της κλιματικής αλλαγής. Υπέρτατη αξία για τον άνθρωπο είναι ο σεβασμός στην αξιοπρέπειά του, να αντιμετωπίζεται ως σκοπός πάντοτε και ποτέ απλώς ως μέσον επίτευξης άλλων στόχων, ακόμη και αν με τη μεταχείρισή του ως μέσου μπορεί μόνον να εξασφαλιστεί το ύψιστο αγαθό, η ζωή. Κάποτε στη Γαλλία ένα παντρεμένο ζευγάρι, που είχε ένα παιδί το οποίο έπασχε από θανατηφόρα νόσο, πείστηκε να αποκτήσει ένα ακόμη παιδί, γιατί μόνο με τη μεταμόσχευση νωτιαίου μυαλού από αδέλφι μπορούσε να θεραπευτεί εκείνο. Οποια ικανοποίηση κι αν θα μπορούσε να νιώθει το παιδί που χάρις σε αυτό σώθηκε το αδελφάκι του, η αίσθηση ότι χρησιμοποιήθηκε ως μέσο και όχι ως σκοπός, ότι ήρθε στον κόσμο όχι ως αποτέλεσμα ελεύθερης επιλογής των γονέων του αλλά ως αναγκαία επιβολή για την εξυπηρέτηση ενός –καθόλα άδολου– σκοπού, δεν θα μπορούσε να το έχει αφήσει ανεπηρέαστο, να μην ένιωθε την αξιοπρέπειά του να θίγεται.

Ως προς την άλλη εκδοχή, το αν δηλαδή με δική της πρωτοβουλία η Γκρέτα Τούνμπεργκ αντέδρασε, και εξακολουθεί αόκνως να μάχεται, ενάντια στην απειλή του πλανήτη μας από την κλιματική αλλαγή, υπάρχουν πλείονες, ασφαλώς, του ενός λόγοι τους οποίους θα μπορούσε να επικαλεστεί κανείς για να την υπερασπιστεί. Ορισμένως, ποιος μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο να έχει κατακλύσει την ψυχή μιας έφηβης όπως η Γκρέτα Τούνμπεργκ η ευαισθησία απέναντι στον μαζικό όλεθρο, έτσι ώστε να τη συμπαρασύρει αυθόρμητα σε μιαν ανυποχώρητη αντίδραση απέναντι σε όσους απεργάζονται την καταστροφή του περιβάλλοντος χάριν του κέρδους; Το γεγονός δε ότι η Γκρέτα Τούνμπεργκ ζει σε μια χώρα, η οποία βρίσκεται σε μια περιοχή του πλανήτη μας, όπου οι κάτοικοι αισθάνονται τον εφιάλτη της καταστροφής του εντονότερα και πιο κοντά τους από όσο οι διαβιούντες σε άλλες περιοχές της γης, δεν θα μπορούσε παρά να είναι ένας πρόσθετος λόγος για την έφηβη ακτιβίστρια να συμμετάσχει στον αγώνα υπέρ της σωτηρίας της γης. Ούτε, εξάλλου, πρέπει να διαφεύγει το γεγονός ότι στη Σουηδία, τη χώρα όπου πάει σχολείο η Γκρέτα Τούνμπεργκ, το εκπαιδευτικό σύστημα είναι οργανωμένο έτσι ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αποκτούν, παράλληλα προς τις γνώσεις, την ωριμότητα εκείνη που θα τους επιτρέψει να γίνουν ενεργοί πολίτες συμβάλλοντας με τη συμπεριφορά τους και τη δράση τους στην επιβίωση της κοινωνίας και, ακόμη παραπέρα, στη βελτίωσή της.

Το ζητούμενο, ωστόσο, είναι άλλο –πέρα από την εντυπωσιακή πράγματι δράση της Σουηδής έφηβης ακτιβίστριας και από το κατά πόσον η αντίδρασή της στον επαπειλούμενο μαζικό αφανισμό του πλανήτη μας υπήρξε αποτέλεσμα προσωπικής της επιλογής ή υπαγορεύτηκε έξωθεν. Χρειάζονται πολύ περισσότεροι ακόμη να συμμετάσχουν στην εκστρατεία εναντίον της κλιματικής αλλαγής. Η Γκρέτα Τούνμπεργκ και οι πολυπληθείς συνοδοιπόροι της δεν αρκούν για τη σωτηρία του πλανήτη μας.

* πανεπιστημιακός, συγγραφέας, πρώην υπουργός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Mad Max: σενάριο δυστοπικής ταινίας ή επαπειλούμενη πραγματικότητα;
Ο κόσμος μας αλλάζει και χρειάζεται ακόμα μία φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας νέα σκέψη, για να μπορούμε να ζούμε ελεύθερα σε έναν κόσμο που τους χωράει όλους. Ακόμα κι αν οι επιστήμονες χτυπούν καμπάνες...
Mad Max: σενάριο δυστοπικής ταινίας ή επαπειλούμενη πραγματικότητα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Γκρέτα «στον τοίχο», όπως ο Νικηφορίδης
Η διάκριση Δεξιάς-Αριστεράς στις μέρες μας περνάει μέσα από την αντίθεση προστασία του περιβάλλοντος ή καταστροφή του πλανήτη μας, του οποίου δεν είμαστε ιδιοκτήτες αλλά τον έχουμε δανειστεί από τα παιδιά μας....
Η Γκρέτα «στον τοίχο», όπως ο Νικηφορίδης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρώπινος κόσμος και κλιματική αλλαγή
Και ενώ με την κοινωνία, τονίζω, ο σύγχρονος άνθρωπος βρήκε στοιχειωδώς τρόπους διαμεσολάβησης (εννοώ το πολιτικό σύστημα), με τη φύση στον βαθμό που την κατέστησε αντικείμενο κυριαρχίας δεν μπορεί να...
Ανθρώπινος κόσμος και κλιματική αλλαγή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι θα ρωτούσα τα παιδιά που διαδηλώνουν για το κλίμα
Μετρώντας τουλάχιστον τέσσερις δεκαετίες σπουδής των περιβαλλοντικών ζητημάτων, αναρωτήθηκα «γιατί τώρα και για τι πράγμα διαδηλώνουν αυτά τα παιδιά;» 
Τι θα ρωτούσα τα παιδιά που διαδηλώνουν για το κλίμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να αλλάξει το σύστημα - όχι μόνο το κλίμα!
Εκείνο που απαιτεί η νεολαία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς να κλονιστεί το σύστημα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και άνισης κατανομής του πλούτου. Με τα δικά του εργαλεία και προτεραιότητες φτάσαμε εκεί που...
Να αλλάξει το σύστημα - όχι μόνο το κλίμα!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σκληρή αλήθεια της καταστροφής του κλίματος
​Το πρώτιστο καθήκον του αληθινού ηγέτη είναι να αποκαταστήσει τα ονόματα, είχε πει ο Κομφούκιος πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια. Αυτό ακριβώς κάνουν εδώ και αιώνες οι επιστήμονες στηριζόμενοι στην...
Η σκληρή αλήθεια της καταστροφής του κλίματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας