Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η κοινωνική ένταξη των προσφύγων
EUROKINISSI/POOL ΕΦΕ/ΜΑΡΙΟΣ ΛΩΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η κοινωνική ένταξη των προσφύγων

  • A-
  • A+

Με αφορμή το προσφυγικό, φρονώ ότι θα έπρεπε να ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση για το ζήτημα της κοινωνικής ένταξης των νέων πληθυσμών. Τη συζήτηση αυτή θα πρέπει να τη διέπουν κάποιοι βασικοί άξονες που να στηρίζονται σε παραδοχές και αξίες. Κατ’ αρχάς, η κοινωνική ένταξη είναι μια δυναμική, αμφίδρομη, αμοιβαία διαδικασία προσαρμογής όλων των μεταναστών και των πολιτών των κρατών-μελών.

Ενας βασικός πυλώνας της διαδικασίας της ένταξης είναι η απασχόληση, καθώς έχει καίρια σημασία για τη συμμετοχή και τη σύμπραξη των προσφύγων και των μεταναστών στην κοινωνία υποδοχής και την «ορατότητα» αυτής της σύμπραξης. Επίσης, η βασική γνώση της γλώσσας, της Ιστορίας και των θεσμών της κοινωνίας υποδοχής είναι απαραίτητη για την ένταξη. Η απόκτηση αυτής της βασικής γνώσης είναι απαραίτητη για την επιτυχή ένταξη. Γι’ αυτό τον λόγο, οι προσπάθειες στην εκπαίδευση έχουν καίρια σημασία για την προετοιμασία των προσφύγων και των μεταναστών, και ιδιαίτερα των απογόνων τους, ώστε να είναι πιο επιτυχημένοι και πιο δραστήριοι συμμέτοχοι στην κοινωνία.

Επιπλέον, η πρόσβαση μεταναστών και προσφύγων σε θεσμούς, καθώς και σε δημόσια και ιδιωτικά αγαθά και υπηρεσίες, σε ισότιμη βάση με τους εθνικούς πολίτες και με τρόπο που να αποκλείει τις διακρίσεις, αποτελεί κρίσιμη βάση για την καλύτερη ένταξή τους.

Δεν χωράει αμφιβολία ότι η συχνή αλληλεπίδραση μεταξύ αλλοδαπών και πολιτών των κρατών-μελών αποτελεί θεμελιώδη μηχανισμό για την ένταξη. Τα κοινά φόρουμ, ο διαπολιτισμικός διάλογος, η εκπαίδευση για τους μετανάστες και οι μεταναστευτικές κουλτούρες και η τόνωση των συνθηκών διαβίωσης στο αστικό περιβάλλον ενισχύουν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ μεταναστών και πολιτών των κρατών-μελών.

Εξάλλου, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ενάσκηση των διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων και θρησκειών κατοχυρώνεται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και πρέπει να διασφαλίζεται, εκτός εάν οι πρακτικές έρχονται σε αντίθεση με άλλα απαραβίαστα ευρωπαϊκά δικαιώματα ή με το εθνικό δίκαιο.

Σε πρακτικό επίπεδο, βέβαια, όπως έτυχε να διαπιστώσουμε όσοι επιστήμονες από την οργάνωση «Αντιγόνη» ασχοληθήκαμε με το ερευνητικό πρόγραμμα NIEM, η κοινωνική ένταξη στη χώρα μας συναντάει πλήθος πολυποίκιλων προβλημάτων. Για παράδειγμα, η Ελλάδα δεν παρέχει υπηρεσίες οικογενειακού εντοπισμού σε όσους επιθυμούν να επανενωθούν με την οικογένειά τους. Ως εκ τούτου, η αίτηση για οικογενειακή επανένωση μπορεί να υποβληθεί μόνον όταν ο δικαιούχος διεθνούς προστασίας γνωρίζει τη θέση του μέλους της οικογένειας με το οποίο επιθυμεί να επανενωθεί. Οι δικαιούχοι αναγκάζονται συνεπώς να ζητήσουν τη βοήθεια των ΜΚΟ προκειμένου να εντοπίσουν τα μέλη της οικογένειας όταν η τοποθεσία τους είναι άγνωστη. Αρα, η οικογενειακή επανένωση μπορεί να είναι πολύ δύσκολη στην πράξη.

Παρ' όλο που υπάρχουν προϋποθέσεις διευκόλυνσης για την οικογενειακή επανένωση των προσφύγων όταν ο πρόσφυγας υποβάλει αίτηση μέσα σε διάστημα 3 μηνών από τη χορήγηση του καθεστώτος του πρόσφυγα, δεν έχουν όλοι οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας την ίδια επιλογή. Για την οικογενειακή επανένωση ενός πρόσφυγα που δεν υπέβαλε εντός τριών μηνών αίτηση, από τη στιγμή που του χορηγήθηκε το συγκεκριμένο νομικό καθεστώς, πρέπει να πληρούνται και πρόσθετοι όροι – με εξαίρεση τους ασυνόδευτους ανηλίκους που απολαμβάνουν περαιτέρω ευνοϊκότερες προϋποθέσεις χωρίς χρονικά όρια. Εκτός από τους ασυνόδευτους ανηλίκους, και άλλα μέλη ευάλωτων ομάδων θα πρέπει να περιλαμβάνονται σε ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για την οικογενειακή επανένωση.

Πρέπει να επισημανθεί ότι με βάση την ελληνική νομοθεσία οι δικαιούχοι επικουρικής προστασίας δεν δικαιούνται οικογενειακή επανένωση, ούτε τα άτομα που υπόκεινται σε ανθρωπιστικό καθεστώς. Το Προεδρικό Διάταγμα 80/2006 για την προσωρινή προστασία προβλέπει την οικογενειακή επανένωση, χωρίς όμως αναφορά στη μέγιστη διάρκεια των διαδικασιών (άρθρο 15), αλλά οι διατάξεις για την προσωρινή προστασία δεν ενεργοποιήθηκαν ποτέ. Αυτό σημαίνει ότι αυτές οι κατηγορίες δικαιούχων διεθνούς προστασίας πρέπει να βασίζονται στον νόμο, όπως ισχύει για τους υπηκόους τρίτων χωρών και την οικογενειακή ενότητα, που σημαίνει ότι επιπλέον, πρέπει να τηρούνται οι αυστηρές προϋποθέσεις σχετικά με το εισόδημα του αιτούντος, το καθεστώς στέγασης, την ασφάλιση υγείας κ.λπ.

Τέλος, οι πληροφορίες γενικώς για τα κοινωνικά δικαιώματα παρέχονται κυρίως από οργανώσεις. Δεν υπάρχει κανένα πάγιο μέτρο ή πολιτική που να εφαρμόζεται από το κράτος ούτε μια προσιτή πηγή δεδομένων (φυλλάδιο σε διάφορες ξένες γλώσσες που να εξηγεί τα δικαιώματα και πώς να ασκούνται κ.λπ.), η οποία να μπορεί να βοηθήσει τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας στην απόλαυση δικαιωμάτων τους σε κοινωνικές παροχές.

*Υπεύθυνος Γραφείου Αθήνας της ΜΚΟ «Αντιγόνη»

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρόσφυγες και ηθική της συνοίκησης
Κανείς μας δεν έχει το «δικαίωμα» να αποφασίζει με ποιους θα συνοικήσει στην πολυκατοικία του, τη γειτονιά του ή την πόλη του. Για παράδειγμα, ανεξάρτητα από το αν μας είναι αρεστοί ή αντιπαθείς οι συγκάτοικοί...
Πρόσφυγες και ηθική της συνοίκησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενσυναίσθηση και πολιτική
Η μεγαλύτερη κρυφή μάχη που δίνουμε καθημερινά είναι της διατήρησης της ευαισθησίας και της ανθρωπιάς μας. Πώς να μη συνηθίσουμε να προσπερνάμε τη δυστυχία των άλλων που βρέθηκαν σε αυτή τη ζωή πιο ευάλωτοι...
Ενσυναίσθηση και πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για μια έμπρακτη συμπαράσταση στον κουρδικό λαό
Για ακόμη μια φορά, ο κουρδικός λαός βρίσκεται διωκόμενος. Aνάμεσα στα μεγάλα συμφέροντα των ισχυρών αλλά και στις εθνοτικές έριδες των στενών γειτόνων του δέχεται ξανά τη μανία των όπλων της γειτονικής...
Για μια έμπρακτη συμπαράσταση στον κουρδικό λαό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ατελείωτο δράμα της Συρίας
Ο πόλεμος στη Συρία μπαίνει σε μία διαρκή, σκοτεινή κατάσταση, γεγονός το οποίο όχι, μόνο, θα προκαλέσει το νέο και συνεχιζόμενο εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, αλλά και θα εξαλείψει οποιαδήποτε...
Το ατελείωτο δράμα της Συρίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν αρμόζουν στη χώρα μας καταστάσεις εξαίρεσης
Οι συνθήκες εγκλωβισμού και συνωστισμού και η συνακόλουθη αδυναμία επαρκούς εξατομικευμένης προσέγγισης και μέριμνας σε άτομα που έχουν ήδη βιώσει τραυματικές εμπειρίες παραβιάζουν βάναυσα τα δικαιώματά τους.
Δεν αρμόζουν στη χώρα μας καταστάσεις εξαίρεσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο πρόσφυγας Χριστούλης
Γεννήθηκα με το χρώμα της σκούρας σοκολάτας. Όσο κι αν ο κόσμος αγαπά τη σοκολάτα, μάλλον αποστρέφεται το χρώμα της. Αλλιώς δεν εξηγείται το γιατί, δεν έφερε κανείς μπαλόνια χρωματιστά στη μαμά μου, όταν ο...
Ο πρόσφυγας Χριστούλης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας