Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το δόγμα του ΠΑΣΟΚ
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το δόγμα του ΠΑΣΟΚ

  • A-
  • A+

Το «δόγμα του ΠΑΣΟΚ» είναι ένα καθεστωτικό προπαγανδιστικό τέχνασμα που επιδιώκεται στις μέρες μας να επικρατήσει. Το εν λόγω τέχνασμα συνοψίζεται στην εξής υπόρρητη διατύπωση: στην Ελλάδα, όποια υπολογίσιμη πολιτική δύναμη δεν είναι ούτε ακροδεξιά ούτε ακραιφνής νεοφιλελευθερισμός ούτε σταλινικό απολίθωμα, δεν μπορεί παρά να είναι ΠΑΣΟΚ σε κάποια από τις εκδοχές του.

Αχαρο είναι να προσπαθείς να αποδείξεις ότι δεν είσαι ελέφαντας, άσε που η προσπάθεια ενδέχεται να οδηγήσει κάποιους να σκεφτούν ότι μπορεί και να είσαι. Οι διαφορές του ΣΥΡΙΖΑ από το ΠΑΣΟΚ είναι βαθύτατα δομικές, ιστορικές και ιδεολογικές, και δεν διατίθεμαι να επαναλάβω εδώ τη σχετική επιχειρηματολογία παλαιότερων άρθρων μου. Με απασχολεί όμως το συγκεκριμένο προπαγανδιστικό τέχνασμα ως τέτοιο.

Το τέχνασμα στηρίζεται σε μία «πραγματολογική διαπίστωση» και σε μία «πολιτική αφήγηση». Η πρώτη συνίσταται σε μια σύλληψη του ελληνικού κομματικού τοπίου, σύμφωνα με την οποία «δεν χωράει» άλλος κομματικός φορέας πέρα από τους προαναφερθέντες. Μια Ακροδεξιά, μια –νεοφιλελεύθερη πλέον, σήμερα– Κεντροδεξιά, μια ελληνοπρεπής –ήτοι πασοκοειδής– Κεντροαριστερά και μια κομμουνιστική Αριστερά του παλιού, καλού, «γνήσιου» φιλοσοβιετικού τύπου. Και η πολιτική αφήγηση έχει να κάνει με κάτι που θεωρείται «πρότυπη ιστορία του ΠΑΣΟΚ». Ενα κόμμα που ξεκινάει με μικρές δυνάμεις αλλά με έναν ιδιαίτερα χαρισματικό και λαοφιλή ηγέτη, ο οποίος πιάνει τον παλμό του πλήθους και συλλαμβάνει το πνεύμα των καιρών, προβάλλει αρχικά μια ριζοσπαστική ρητορική, ανυψώνει το κόμμα του σε πολιτικό φορέα εξουσίας, και στη συνέχεια προσγειώνεται στην πραγματικότητα και προσαρμόζει το κόμμα του αναλόγως.

Τόσο ωραία και τόσο συμπαθητικά για το κοινωνικό καθεστώς, που με τη γνωστή μεγαλοψυχία του όλα τα επιτρέπει και τα συγχωρεί... αρκεί να έχουν όντως έτσι τα πράγματα. Αν κάτι «δεν χωράει» στην εικόνα του παραπάνω «τετραπολικού» κομματικού τοπίου και δεν ακολουθεί την υποδειγματική πορεία του ΠΑΣΟΚ και της μετεξέλιξής του, αρχίζουν τα σοβαρά προβλήματα.

Η προπαγάνδα δεν διαδίδει απλώς ψευδείς ειδήσεις («fake news») – κατασκευάζει εικονικές πραγματικότητες. Με αυτό το δεδομένο, θα μπορούσαμε να διακρίνουμε δύο βασικά είδη προπαγάνδας. Στο πρώτο, που ίσως είναι και το πιο συνηθισμένο, η εικονική πραγματικότητα που κατασκευάζεται αφορά τον αντίπαλο που πρέπει να απαξιωθεί ηθικά και να εξοντωθεί επικοινωνιακά. Ετσι, για παράδειγμα, κατά τα πρώτα μνημονιακά χρόνια που ο ΣΥΡΙΖΑ ασκούσε σκληρή αντιμνημονιακή αντιπολίτευση, είχε κατασκευαστεί μια εικόνα του εν λόγω κόμματος ως ακραίου, ανεύθυνου, «λαϊκιστικού», υπαίτιου μεταξύ άλλων για την άνοδο της Χρυσής Αυγής διά μέσου της συμβολής του στη δημιουργία κλίματος «ανομίας», και ούτω καθεξής.

Τώρα, στην καθεστωτική στάση απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ, παρατηρούμε την ανάδυση του δεύτερου βασικού είδους προπαγάνδας. Η εικονική πραγματικότητα που κατασκευάζεται αφορά την «πραγματικότητα» του πολιτικού τοπίου εν γένει, όπως «είναι» και όπως «πρέπει να είναι» - που σημαίνει όπως «δεν μπορεί παρά να είναι», αν θέλουμε να «είμαστε σοβαροί». Σύμφωνα με αυτήν την εικονική πραγματικότητα, λοιπόν, όπως την περιγράψαμε πιο πάνω, ο ΣΥΡΙΖΑ «δεν μπορεί παρά να είναι» το νέο ΠΑΣΟΚ.

Η πολιτική διακήρυξη που εγκρίθηκε πρόσφατα από την Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ, χωρίς να είναι «ό,τι πιο επαναστατικό» έχει γραφτεί ποτέ, αποτελεί ένα κείμενο που σαφέστατα εντάσσεται στο ιδεολογικο-πολιτικό πλαίσιο μιας σύγχρονης ριζοσπαστικής Αριστεράς. Καμία σχέση με το ΠΑΣΟΚ – το παλιό ή το νέο. Μονάχα ένα σημείο αποτελεί κραυγαλέα παραφωνία ως προς αυτό – εκεί όπου χαρακτηρίζονται οι εκλογές τού 1981 «μεγάλη δημοκρατική έκρηξη». Δεν είναι τυχαίο ότι από τούτο ακριβώς το σημείο «πιάνονται» οι προπαγανδιστές του δεύτερου είδους για να κατακρίνουν τη διακήρυξη στο σύνολό της ότι αυτοαναιρείται.

Τελειώνω τούτο το κείμενο με μία αισιόδοξη και μία, όχι ακριβώς απαισιόδοξη, ας πούμε «προβληματισμένη» επισήμανση. Η αισιόδοξη, έχει να κάνει με το σχεδόν παραληρηματικά οργισμένο ύφος των αρθρογράφων που καλλιεργούν αυτές τις μέρες το δεύτερο είδος της αντισυριζαϊκής προπαγάνδας που αναφέρθηκε πιο πάνω. Μήπως αυτό σημαίνει πως «δεν τους βγαίνει»; Πως δηλαδή βλέπουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συμβιβάζεται με την εικονική πραγματικότητα που επιμελώς κατασκευάζουν και δεν μετατρέπεται σε νέο ΠΑΣΟΚ; Μακάρι.

Η «προβληματισμένη» επισήμανση συνίσταται στην πληροφορία πως οι εν λόγω αρθρογράφοι αυτοπαρουσιάζονταν όλα αυτά τα χρόνια ως «φίλα προσκείμενοι» στον ΣΥΡΙΖΑ – ενώ είναι σαφές, ιδίως τώρα που το ξέσπασμα της οργής τους λειτουργεί αποκαλυπτικά, ότι δεν έχουν απολύτως καμία σχέση με τη ριζοσπαστική Αριστερά. Ευτυχώς, το κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς ήταν και θα παραμείνει ανοιχτό στην κοινωνία και στις όποιες επιρροές της.

*καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ σε αντικαταστάτη του ΠΑΣΟΚ στον νέο δικομματισμό
Μετά τις εκλογές της 7ης Ιουλίου, πλήθος άρθρων έχουν δημοσιευτεί και συνεντεύξεις έχουν δοθεί τόσο από τον πρόεδρο όσο και από στελέχη και μέλη του ΣΥΡΙΖΑ για τη μετεξέλιξη, ανασυγκρότηση, διεύρυνση κ.λπ. του...
Μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ σε αντικαταστάτη του ΠΑΣΟΚ στον νέο δικομματισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διεύρυνση και στρατηγική
Το μεγάλο στοίχημα για τη σύγχρονη ριζοσπαστική Αριστερά, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, δεν είναι τόσο να πειστεί ο κόσμος ότι ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός είναι πασιφανώς άδικος και...
Διεύρυνση και στρατηγική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
Είναι ώρα να γίνει επιτέλους μια πιο σοβαρή συζήτηση για τις σχέσεις Κεντροαριστεράς και Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μέχρι τώρα το πεδίο αυτό σημαδεύτηκε κυρίως από εχθροπάθεια.
Ενα νέο τοπίο στο πολιτικό σύστημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτικο-ιδεολογική ενότητα της Κεντροαριστεράς
Εχουν διαμορφωθεί συνθήκες ενός πολιτικού παραδόξου, στον βαθμό που τα δύο κόμματα (δηλαδή ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία και ΚΙΝ.ΑΛΛ.) της Κεντροαριστεράς, αντί να συγκλίνουν, ερίζουν για την πολιτική...
Η πολιτικο-ιδεολογική ενότητα της Κεντροαριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διστακτικά και ανοίκεια
Η αλήθεια είναι ότι το ποσοστό δυνητικής επιρροής του Κινήματος Αλλαγής δεν είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των ποσοστών επιρροής που κατέγραφαν έως τον Σεπτέμβριο τα δύο κόμματα –η ΔΗΣΥ και το Ποτάμι–...
Διστακτικά και ανοίκεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να ανοίξει ο διάλογος
Το ΠΑΣΟΚ δεν βρέθηκε στα χαμηλά πατώματα γιατί ηττήθηκαν η Κεντροαριστερά και η Σοσιαλδημοκρατία, αλλά γιατί ο πολίτης θεώρησε το άλλοτε ριζοσπαστικό και ανατρεπτικό ΠΑΣΟΚ ακολούθημα της Ν.Δ. Τώρα χρειάζεται...
Να ανοίξει ο διάλογος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας