• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 14.6°C / 19.5°C
    1 BF
    80%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.5°C / 15.5°C
    0 BF
    80%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.0°C / 19.4°C
    2 BF
    71%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 14.2°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.1°C / 15.9°C
    3 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.1°C / 14.8°C
    2 BF
    83%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 8.5°C / 10.4°C
    2 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.3°C / 19.0°C
    0 BF
    81%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 18.7°C
    2 BF
    86%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 8.9°C / 12.9°C
    1 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.1°C / 18.8°C
    2 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 19.7°C
    3 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.5°C / 12.9°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.5°C / 17.2°C
    2 BF
    72%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 17.8°C
    2 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.8°C / 19.8°C
    2 BF
    74%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.1°C / 15.5°C
    2 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.2°C / 15.6°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    2 BF
    75%
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εκλαΐκευση ως υποβάθμιση

  • A-
  • A+

Είναι πλέον κοινά αποδεκτό: τα τελευταία πενήντα χρόνια η κουλτούρα διαχέεται στις μάζες, αλλά ταυτόχρονα απλοποιήθηκε ή μάλλον έγινε όλο και πιο ευτελής∙ στη διάδοσή της δίνουν μια έντονη συνεισφορά τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, αλλά αυτά, αντί να ξυπνάν και να κεντρίζουν την κριτική συνείδηση, την οδηγούν στην ύπνωση∙ αυτοί που την καρπώνονται είναι απλά παθητικοί αποδέκτες: είναι μια κοινοτοπία, αλλά, όπως το ενενήντα τοις εκατό των κοινοτοπιών, είναι αληθινή. Το να επικοινωνείς με τις μάζες σημαίνει σχεδόν πάντα να ανταποκρίνεσαι στις ανάγκες της διασκέδασης, στα γούστα τους, στα ένστικτά τους: να προσαρμόζεσαι στο πολιτισμικό τους επίπεδο, να μην το ανυψώνεις.

Ολα αυτά είναι μοιραία; Δεν το πιστεύω∙ αντίθετα πιστεύω ότι τα τελευταία χρόνια θα μπορούσαμε να κάνουμε πολύ περισσότερα για να δώσουμε στις μάζες μια ελάχιστη κριτική συνείδηση, μια καλύτερη ηθική, πολιτική, αισθητική διαμόρφωση, αλλά θα ήταν μάταιο να καλυφθούμε πίσω από υποτιθέμενα υπέρογκα εμπόδια. Η διαδικασία εμπορευματοποίησης της κουλτούρας, που καθιστά όλο και πιο δύσκολη την ανιδιοτελή κουλτούρα, αναγκαία οδηγεί στο να πουλάς όσο το δυνατόν καλύτερα το εμπόρευμα και την πραγματική χρήση του από τη μεριά του πελάτη, χωρίς να αξίζει τίποτε ή να έχει ελάχιστες θετικές επιπτώσεις.

Ετσι, αυτό που έχει σημασία για την αξιολόγηση της κουλτούρας είναι το εύρος του audience∙ το αποτέλεσμα είναι ότι προσαρμόζεται στο επίπεδο της μάζας, αφήνοντάς την στα ίδια ή χειραγωγώντας την για άλλους σκοπούς. Το άλλο εμπόδιο είναι ότι για το μεγαλύτερο μέρος των οικονομικών και πολιτικών ελίτ, αν η καλυτέρευση της τεχνολογικής προετοιμασίας είναι ένα πλεονέκτημα, η προώθηση ή η βελτίωση της κριτικής συνείδησης αποτελούν έναν κίνδυνο∙ η ελλιπής ιστορική και πολιτική συνείδηση επιτρέπει τη χειραγώγηση και την ύπνωση των μαζών με ελάχιστη προσπάθεια.

Ακόμη και στο σχολείο έχουν εντοπιστεί οι διαδικασίες της εκλαΐκευσης και της υποβάθμισης. Κανείς δεν αρνείται τα πλεονεκτήματα της διάδοσης των σχολείων, της μεγάλης αύξησης του σχολικού πληθυσμού σε όλα τα επίπεδα, από την προσχολική εκπαίδευση ώς το Πανεπιστήμιο∙ αλλά όλοι γνωρίζουν ότι τα σχολεία μας δεν λειτουργούν σωστά, ότι το πολιτισμικό επίπεδο διδασκόντων και διδασκομένων είναι χαμηλό.

Είναι προφανές ότι το μαζικό σχολείο είναι μια ανεπαρκής δημοκρατική κατάκτηση. Ηταν μοιραίο να φτάσουμε σ’ αυτή την κατάληξη; Φυσικά όχι: θα μπορούσαμε να το αποφύγουμε αν το πρόβλημα είχε εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί με πολιτική βούληση και θάρρος∙ αντίθετα όλα τα κόμματα, ακόμη και της Αριστεράς, προτίμησαν τη δημαγωγία, που είναι ο πρώτος κίνδυνος για τη δημοκρατία: σχολείο για όλους, σχολείο εύκολο, σχολείο άχρηστο.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί τέτοια είμαι
Αυτά σκεφτόμουν, καθώς εξαιτίας του προηγούμενου χρονογραφήματος («Φακέλωμα κανονικό», 10/10/2020), μία αναγνώστρια με κεραυνοβόλησε: «Τι βλακείες είναι αυτές; Πρέπει να αναβιώνουμε συνέχεια τα παιδικά μας...
Γιατί τέτοια είμαι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκπαίδευση και κοινωνία: η προοδευτική έναντι της νεοφιλελεύθερης προσέγγισης
Στην ερώτηση «τι σχολείο και τι εκπαίδευση επιθυμούμε να έχουμε;» η πλειονότητα θα απαντούσε πως επιθυμούμε να έχουμε ένα δημοκρατικό και αποτελεσματικό σχολείο. Ομως το περιεχόμενο των λέξεων δημοκρατικό και...
Εκπαίδευση και κοινωνία: η προοδευτική έναντι της νεοφιλελεύθερης προσέγγισης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Iδεολογική μετάλλαξη της «κυβερνώσας Αριστεράς»;
Η σύνθεση της επιτροπής αντανακλά μια πρωτόγνωρη ρευστοποίηση των γνωστών κομματικών και πολιτικοϊδεολογικών διαχωριστικών γραμμών. Ο «συνωστισμός» όσο και το ταξικό και πολιτικό φορτίο των ιδεών τους...
Iδεολογική μετάλλαξη της «κυβερνώσας Αριστεράς»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περισσότερο σχολείο και λιγότερο Αριστερά;
Στην Ελλάδα παραδοσιακά οι πτυχιούχοι ψήφιζαν περισσότερο Αριστερά. Από δω πηγάζει η διαδεδομένη σε συντηρητικούς κύκλους θέση ότι τα πανεπιστήμια είναι άντρα της Αριστεράς και ότι αυτή υποκινεί εκεί τους...
Περισσότερο σχολείο και λιγότερο Αριστερά;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κυβέρνηση της «Αριστεράς» και εκπαιδευτική πολιτική
Οπως κάθε χρόνο οι δημοσιογράφοι, οι πολιτικοί, κυβερνητικοί ή και αντιπολιτευόμενοι, θυμούνται το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας. Ευκαιριακά, αποσπασματικά. Η νέα σχολική χρονιά για την πρωτοβάθμια και...
Κυβέρνηση της «Αριστεράς» και εκπαιδευτική πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μάχη για τη σωτηρία της δημόσιας εκπαίδευσης μας αφορά όλους
Η πολυδιαφημιζόμενη «αυτονομία της σχολικής μονάδας» δεν είναι τίποτε άλλο παρά η σταδιακή αποδέσμευση του κράτους από το καθήκον να χρηματοδοτεί τη δημόσια εκπαίδευση, όπως εμφανίζεται στο άρθρο 99 του...
Η μάχη για τη σωτηρία της δημόσιας εκπαίδευσης μας αφορά όλους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας