Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το κουκλόσπιτο Ε.Ε.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το κουκλόσπιτο Ε.Ε.

  • A-
  • A+

Τι είναι η Ευρώπη; Είναι πολλά και κανένα από αυτά δεν είναι αυτονόητο. Οι συμμαχίες, οι ιδέες, οι πολιτισμοί, η ίδια η Ενωση δεν είναι άχρονα, ανιστορικά και καθολικά. Απεναντίας, όπως συμβαίνει με τα μείζονα οραματικά, όλα τους βιώνουν ακμές και παρακμές. Οι ρόδινες εικόνες, εδώ παραδείγματος χάριν οι ιδέες της «ένωσης των λαών», ψιλοθαμπίζουν όταν εισέρχονται στην κουβέντα τα ιστορικά στοιχεία.

Το κυρίαρχο μακροϊστορικό στοιχείο στην Ευρώπη υπήρξε ο «τριακονταετής πόλεμος» του 20ού αιώνα ‒όπως αρκετοί ονόμασαν, μαζί, τους δύο παγκοσμίους πολέμους. Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ενωση αρχικά προέκυψε από τη φρίκη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου∙ από τα σχέδια συμφιλίωσης των δύο εχθρών (Γαλλία-Γερμανία)∙ από τα οικονομικά οφέλη της κοινής στρατηγικής εκμετάλλευσης άνθρακα και χάλυβα και της ενοποιημένης μεγάλης αγοράς∙ τέλος, από την πολιτική βούληση των ΗΠΑ να μείνουν μακριά το ένα από το άλλο τα δύο συστήματα του ίδιου κόσμου: ο δυτικός συνασπισμός ξέχωρος και αντιθετικός από τον σοβιετικό συνασπισμό. Αλλά και στην εποχή της πρώιμης νεωτερικότητας, η ζωή στην Ευρώπη ξεπερνούσε το φριχτότερο σενάριο πολιτικής φαντασίας.

Οποιος μιλάει σήμερα για «ευρωπαϊκό τρόπο», δεν θα πρέπει να ξεχνάει ότι επί αιώνες η Ευρώπη ήταν ένας κατακερματισμένος χώρος που μαστιζόταν από λεηλασίες, αρπαγές, δολοφονίες, βιασμούς και αρρώστιες. Οι πλιατσικολόγοι στρατιώτες κατέστρεφαν τα πάντα, καθώς προέλαυναν από κρατίδιο σε κρατίδιο και μεταχειρίζονταν τους αντιπάλους τους και τους αμάχους της Ευρώπης σαν ζώα. Και αυτός ήταν ένας «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής».

Δεν θα σχολιάσω τα κύματα της ευρωπαϊκής επέκτασης και αποικιοκρατίας. Τα καλύτερα μυαλά, οι πιο νηφάλιοι της Ευρώπης, είχαν τρομάξει με τη μεταχείριση που επεφύλαξαν στους λαούς της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και της Ασίας (από την Εγγύς μέχρι την Απω Ανατολή και την Κίνα), οι Ευρωπαίοι «εκπολιτιστικοί» άρπαγες.

Σήμερα τα πράγματα είναι κάπως μετανεωτερικά. Από την Ευρώπη του Βίκτορ Ουγκό, την Ευρώπη του Πολ Βαρλερί, του Ελιοτ, του Τσβάιχ, ακόμα κι απ’ αυτή του Καμί ή του Οργουελ -και πιο πρόσφατα από την Ευρώπη του Ντελόρ-, μεταβήκαμε, διά μέσου Μπαρόζο και Γιούνκερ, στην Ευρώπη της «δημιουργικής» Γερμανίδας Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Αρκετοί στο Ευρωκοινοβούλιο εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσον η συναίνεση στο πρόσωπο της Φον ντερ Λάιεν ήταν η καλύτερη. Πολλοί αναλυτές της Ε.Ε. αναρωτιούνται εάν η πρόεδρος διαθέτει τις αναγκαίες δόσεις οράματος, αντοχής και πολιτικής επινόησης για την ηγεσία που χρειάζεται σήμερα η Ε.Ε. Το διχασμένο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι προτεραιότητες σε εθνικές πολιτικές και οι νεοπαγείς οπορτουνιστικές συσπειρώσεις ακροδεξιών, εθνικιστών και αντιευρωπαϊστών προοικονομούν δύσκολες πίστες συναινετικής μέριμνας στα σημαντικά (ανάπτυξη, απασχόληση, φτώχεια, αποκλεισμός, μεταναστευτικό, συνολική ευημερία, ανισότητες, ειρήνη, προστασία του περιβάλλοντος).

Η πρόθεση της προέδρου για «Προστασία του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής», ως «πολιτική ταυτότητας», ήταν αναμενόμενο να προκαλέσει αρνητικές αντιδράσεις στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια κοινή γνώμη, κυρίως ως προς το τι χωράει και τι όχι ο «Ευρωπαϊκός Τρόπος». Πολύ δε περισσότερο, όταν έκανε επίκληση φαντασμάτων, όπως το άρθρο 2 της Συνθήκης της Ε.Ε., σύμφωνα με το οποίο η Ε.Ε. «έχει θεμελιωθεί πάνω στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα, περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες».

Η Ευρώπη από καιρό έχει ξεχάσει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δεν τα βλέπει∙ απλά, τα μνημονεύει. Αυτοπαγιδεύεται στην ανάγνωση ενός συναξαριστή ιδεών λειτουργικής αυτοσυντήρησης, με ειδωλολατρίες «Ευρωπαϊκού Τρόπου». Επινοεί κάτι που δεν υπάρχει προκειμένου να αντιμετωπίσει ό,τι ξεφεύγει και διαταράσσει το επινοημένο μέτρο της. Ο συμπαθής, κατά τα λοιπά, Μαργαρίτης Σχινάς θα κληθεί να παίξει ρόλο μεσαιωνικού ελεημοσυνάριου ή κλειδοκράτορα της Ευρώπης-φρούριο. Και θα το κάνει καλά, συντηρητικά, ικανοποιώντας κάθε «χριστιανικό» μεγαλο-πελάτη του (βλέπε Μαρί Λεπέν, Σαλβίνι, Ορμπαν κ.ά.)

Ο κόσμος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ο «Ευρωπαϊκός Τρόπος Ζωής» είναι οι Βρυξέλλες, το Στρασβούργο και η Φρανκφούρτη (η τελευταία, μάλιστα, εκτείνεται οικιστικά για να υποδεχθεί ορισμένους φυγάδες του Λονδίνου όταν τελεσθεί το άτακτο Brexit). Ο κόσμος αυτών των παγκόσμιων πόλεων (global cities) είναι ο ίδιος μια επινόηση: στεγάζει τα πολυπλόκαμα νομικά πρόσωπα των τελείως απρόσωπων εξειδικευμένων γραφειοκρατιών και υπηρεσιών, δίχως δημοκρατική ή κοινωνική λογοδοσία.

Αυτός ο κόσμος δεν είναι «η Ενωση». Είναι η πρόφαση∙ η δικαιολογία για να μν βλέπουμε τι γίνεται «εκεί έξω», στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο, στη Βραζιλία, στη Μέση Ανατολή ή και στην Αφρική. Είναι η πολιτική βούληση να μην αλλάξει τίποτα στον πραγματικό κόσμο των λαθροδιακινητών όπλων, πραγμάτων και ανθρώπων.

Η Ε.Ε. είναι σαν το Κουκλόσπιτο του Ιψεν: υποσχόμενη κάτι υπέροχο, στο τέλος συνθλίβει αυτό που θέλει να προστατέψει. Γίνεται πνιγηρή, υπολογιστική, καταναγκαστική, ιδιοτελής, επιτηρητική, επιτυχής σε τελετουργίες αποτυχίας. Αλλά εάν είναι κουκλόσπιτο, οι Νόρες Χέλμερ θα μαζευτούν πολλές κάποια στιγμή και θα το εγκαταλείψουν.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ιδέα της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ενωση
Οταν μιλάμε για Ευρώπη, δεν εννοούμε ένα κλειστό γεωγραφικό κέντρο του Μεσαίωνα, το οποίο αποκρούει εισβολείς από άλλες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη. Εννοούμε μία συνειδησιακή οντότητα, η οποία...
Η ιδέα της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ενωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρωπαϊκή Ενωση μπροστά σε νέα αδιέξοδα
Κατά το επόμενο διάστημα συντελούνται «πράγματα και θαύματα» στην Ευρώπη και η Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.) έχει κλειστεί στον εαυτό της ή, ορθότερα, αποφάσισε να παραδεχθεί και η ίδια ότι είναι μία τεχνοκρατική και...
Η Ευρωπαϊκή Ενωση μπροστά σε νέα αδιέξοδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παλίρροια της ιστορίας και η βοή της
Είναι η βοή από την παλίρροια της ιστορίας που συγκροτείται από τα θραύσματα ενός κόσμου που γεννά τερατώδη μεροληψία υπέρ της ολιγαρχίας του χρήματος και της πολιτικής εξουσίας που στέκει εμπόδιο στον όποιο...
Η παλίρροια της ιστορίας και η βοή της
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τ’ αρχινισμένο σύνθημα
Οι φασιστικές πρακτικές μπορεί να μην αγγίζουν, πάντοτε, την ατομική καθημερινή ζωή κάποιου, αλλά παρεμβαίνουν στη λειτουργία της κοινωνίας. Γι' αυτό είναι σημαντικό τι λες, πώς αντιμετωπίζεις τις...
Τ’ αρχινισμένο σύνθημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «θυμωμένη εξέγερση» των σοσιαλδημοκρατών
Σήμερα, κανείς δεν φαντάζει επικίνδυνος. Ο θυμός της σοσιαλδημοκρατίας αφορά την παρακμή και τον εκφυλισμό της δύναμης της πολιτικής μπροστά στην ιστορία. Μοιάζει οι λαοί να χειραφετούνται από τη δύναμη της...
Η «θυμωμένη εξέγερση» των σοσιαλδημοκρατών
ΑΠΟΨΕΙΣ
73 χρόνια από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι
Η «δοκιμαστική» ρίψη των πυρηνικών βομβών, το έτος 1945, στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι από την αεροπορία στρατού των ΗΠΑ σήμανε την ολοσχερή κατάπαυση του πυρός στον Ειρηνικό και την ανάκτηση του αμερικανικού...
73 χρόνια από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας