Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
O εκβιασμός του Ερντογάν και η «ζώνη ασφαλείας»
AP PHOTO / LEFTERIS PITARAKIS, FILE
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

O εκβιασμός του Ερντογάν και η «ζώνη ασφαλείας»

  • A-
  • A+
Το καίριο ερώτημα τη στιγμή αυτή είναι τι θα κάνει τελικά η Δύση εάν οι ένοπλες δυνάμεις που ο Ερντογάν έχει συγκεντρώσει στα σύνορα με τη Συρία εισβάλλουν στο βορειοανατολικό της τμήμα. Ακόμη και ένας ηγέτης τόσο ασυνείδητος όσο ο πρόεδρος Τραμπ δεν είναι σε θέση να προδώσει τους Κούρδους συμμάχους του που η συνδρομή τους στον πόλεμο κατά των τζιχαντιστών ήταν αποφασιστική. Αλλά τι θα κάνει;

Ο εκβιασμός που ασκεί ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν στη Δύση είναι αποτρόπαιος. «Δώστε μου», λέει, «τον έλεγχο της βορειοανατολικής Συρίας, διότι διαφορετικά θα ανοίξω τις πύλες της Τουρκίας και η Ευρώπη θα πλημμυρίσει από τα τριάμισι εκατομμύρια των Σύρων προσφύγων που είναι τώρα στην Τουρκία».

Η ωμότητά του δεν βρίσκεται βέβαια σε δυσαρμονία με έναν κόσμο που περνάει ταχέως στα χέρια των ακροδεξιών εθνικιστών και λαϊκιστών – από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία ώς τις Ινδίες, τις Φιλιππίνες, τη Βραζιλια, την Ουγγαρία, την Πολωνία ή την ίδια την Τουρκία. Είναι, όμως, αξεπέραστη.

Ο έλεγχος της περιοχής που θέλει, μέσω αυτού που έχει ευφημιστικά ονομαστεί από τον ίδιο «ζώνη ασφαλείας», είναι βάθους 32 και μήκους 485 χιλιομέτρων εντός της βορειοανατολικής Συρίας. Η περιοχή αυτή, το ένα τέταρτο της Συρίας, ελέγχεται τώρα από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις, οι οποίες αποτελούνται κυρίως από κουρδικές ένοπλες μονάδες που εξόπλισαν και εκπαίδευσαν οι ΗΠΑ και άλλα μέλη του ΝΑΤΟ. Οι δυνάμεις αυτές απελευθέρωσαν την περιοχή από τους τζιχαντιστές.

Στη δημιουργία αυτής της «ζώνης ασφαλείας» αντιτάχθηκε με αποτροπιασμό ο τέως πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, και ολόκληρη η Ευρώπη καθώς και η Ρωσία, όπως αντιτάσσεται ακόμα και ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Ο τελευταίος έφτασε, μάλιστα, στο σημείο τον περασμένο Ιανουάριο να απειλήσει τον Ερντογάν ότι, αν τολμήσει να επέμβει για τη δημιουργία αυτής της ζώνης και χτυπήσει τους Κούρδους, σε αντίποινα θα «καταστρέψει την τουρκική οικονομία». Τον περασμένο Αύγουστο συνήψε, ωστόσο, αν και πολύ απρόθυμα, μια κατ’ αρχήν συμφωνία με τον Τούρκο πρόεδρο για τη δημιουργία ενός κοινά ελεγχόμενου «διαδρόμου ειρήνης» σε μια λωρίδα πολύ περιορισμένης έκτασης σε αυτή τη συριακή περιοχή.

Η συμφωνία αυτή, που υποστηρίχτηκε από την Ευρώπη ως ύστατη λύση για την προστασία των Κούρδων, μπήκε σε εφαρμογή αυτόν τον μήνα με κοινές αμερικανο-τουρκικές περιπολίες. Καταδικάστηκε όμως αμέσως από τον Ερντογάν. «Ο σύμμαχός μας», είπε, «φαίνεται ότι θέλει να προσφέρει μια ζώνη ασφαλείας στους Κούρδους τρομοκράτες και όχι σε μας». Μια «σωστή» συμφωνία γι’ αυτόν θα έπρεπε να προβλέπει την εξόντωση των Κούρδων «τρομοκρατών» και την κατάληψη της περιοχής από ένα εκατομμύριο «Σύριους πρόσφυγες» που βρίσκονται τώρα στην Τουρκία.

Ετσι ακριβώς έκανε η Τουρκία το 2016 και το 2018, όταν κατέλαβε το Αφρίν της Βόρειας Συρίας, όπου εξόντωσε ή έδιωξε τους Κούρδους πριν εποικήσει την περιοχή με 400.000 Τούρκους της ενδοχώρας. Το ίδιο έκανε και το 1974, όταν κατέλαβε τη βόρεια Κύπρο και έδιωξε από τα εδάφη της τους εκεί Ελληνες προς όφελος Τούρκων εποίκων ή το 1939, όταν κατέλαβε τη Χατάι της Συρίας και έδιωξε από εκεί τους Ελληνες, Αρμένιους και αλεβίτες πριν από τον εποικισμό της από Τούρκους. Η Χατάι έγινε έτσι από τη μια στιγμή στην άλλη ένα «ιστορικά αναπόσπαστο τμήμα της Τουρκίας».

Η νεοϊσλαμική ιδεολογία και ο λαϊκισμός του Ερντογάν, ο οποίος υπόσχεται την αναβίωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας του 15ου αιώνα, προχωρούν έτσι ακάθεκτα, παρά τη σφοδρή αντίθεση, μεταξύ άλλων, των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και βεβαίως του Ισραήλ.

Το επιχείρημα του Ερντογάν είναι ότι η Τουρκία φιλοξενεί ήδη τριάμισι εκατομμύρια Σύριους πρόσφυγες και πολύ πιθανώς, αν και όταν το Ιντλίμπ της Συρίας πέσει στα χέρια του Ασαντ, να υποδεχτεί ακόμα ένα εκατομμύριο. «Δεν αντέχουμε», λέει ο Τούρκος πρόεδρος, «να φιλοξενούμε τόσα εκατομμύρια προσφύγων και οι άνθρωποι αυτοί πρέπει να επιστρέψουν στη Συρία. Αν δεν πάνε στη Συρία, θα τους στείλουμε στην Ευρώπη». Συρία γι’ αυτόν είναι η ελεγχόμενη από τους Κούρδους Βορειοανατολική Συρία.

Το κύριο πρόβλημά του δεν είναι πάντως ο αριθμός των Σύρων προσφύγων, πολλούς από τους οποίους έχει ήδη αρχίσει να απελαύνει –εξ ου και η πρόσφατη και δραματική αύξηση του αριθμού των προσφύγων που φτάνουν σε ελληνικά νησιά. Είναι η υπαρξιακή απειλή που το Κουρδιστάν της Συρίας αντιπροσωπεύει για την Τουρκία ή, όπως λέει ο Ερντογάν, η απειλή κατά της τουρκικής εθνικής ασφάλειας.

Αριθμητικά κάπου τριάντα εκατομμύρια, οι Κούρδοι είναι το τέταρτο σε μέγεθος εθνικό γκρουπ της Μέσης Ανατολής μετά τους Αραβες, τους Πέρσες και τους Τούρκους. Και, παρά τους πολλαπλούς διωγμούς που έχουν υποστεί ειδικά στην Τουρκία, διατηρούν τα εθνικά χαρακτηριστικά τους, τη γλώσσα τους και την κουλτούρα τους. Αν και οι περισσότεροι από αυτούς είναι κάτοικοι Τουρκίας, όλοι θέλουν, όπως και οι Ελληνες το 1821, την αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία τους.

Εξ ου και το 1880, πολύ πριν οι Αραβες υψώσουν την εθνικιστική σημαία, εξεγέρθηκαν κατά των Οθωμανών και το ίδιο έκαναν το 1916 και 1917, μετατρεπόμενοι, όπως και οι Αρμένιοι, σε θύματα της τουρκικής θηριωδίας. Τουλάχιστον 700.000 εξ αυτών εκτοπίστηκαν σε απομακρυσμένες περιοχές και οι μισοί από αυτούς εξοντώθηκαν.

Το 1925, το 1930 και το 1938 εξεγέρθηκαν πάλι με στόχο την απελευθέρωσή τους από τον τουρκικό ζυγό με μόνο αποτέλεσμα τον εκτοπισμό ακόμα ενός εκατομμυρίου Κούρδων από τη γη των προγόνων τους, στην οποία οι Τούρκοι εγκατέστησαν Αλβανούς από το Κόσοβο και Ασσυρίους. Η κουρδική γλώσσα, ενδυμασία και πολιτιστική έκφραση απαγορεύτηκαν και οι Κούρδοι δεν μπορούσαν ακόμα και να πουν ότι είναι Κούρδοι, διότι είχαν γίνει «ορεινοί Τούρκοι»!

Η κατάστασή τους δεν βελτιώθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως ότου την εποχή του 1980, απηυδισμένοι, εξεγέρθηκαν ακόμη μια φορά κατά των Τούρκων. Η εξέγερση τους, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, κόστισε ώς τώρα 40.000 ζωές και τον εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων Κούρδων από τη γη τους.

Ενα αυτόνομο εντός της Συρίας ή ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος σε εδάφη της Συρίας, συνιστά έτσι για τους Τούρκους μια μείζονα απειλή εις βάρος της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας τους: η ύπαρξή του ενθαρρύνει τους Κούρδους της Τουρκίας να συνεχίσουν τον ένοπλο αγώνα τους για εθνική ανεξαρτησία. Γι’ αυτό και είναι αποφασισμένοι να το σβήσουν από τον χάρτη ακόμη και διά της σφαγής πολλών και τη μετατροπή των επιζώντων σε πρόσφυγες σε εδάφη μακριά από την Τουρκία. Σύροι πρόσφυγες στην Τουρκία, όπως προτείνει τόσο «μεγαλόψυχα» ο Ερντογάν, θα πάρουν τη θέση τους.

Προς την κατεύθυνση αυτή, οι Τούρκοι δείχνουν αποφασισμένοι να προχωρήσουν, όπως έχει γνωστοποιήσει ο Ερντογάν τόσο στις ΗΠΑ όσο και στη Ρωσία, ακόμη και μονομερώς, έστω και εάν μονομερείς τουρκικές ενέργειες θα οδηγήσουν στην κατάρρευση των σχέσεων της χώρας τους με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Αλλά ο Τούρκος πρόεδρος πιστεύει ότι είναι σε θέση να εκβιάζει.

Εκβιάζει, έτσι, τις ΗΠΑ λέγοντας ότι εάν δεν τον αφήσουν να εξαλείψει από τον χάρτη το νέο κουρδικό κράτος, θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις σχέσεις της χώρας του με τη Ρωσία και το Ιράν. Και εκβιάζει την Ευρώπη απειλώντας ότι, εάν εμποδισθεί και δεν στείλει ένα εκατομμύριο Σύρων προσφύγων στα ελεγχόμενα από τους Κούρδους εδάφη της Συρίας, θα ανοίξει πάλι, όπως το 2015, τα σύνορα της χώρας του για την έξοδο στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης των Σύριους πρόσφυγες που βρίσκονται στη χώρα του.

Και όλα αυτά ισχυριζόμενος ψευδώς ότι, με την πρωτοβουλία του αυτή, θα βοηθήσει την επανεγκατάσταση ενός εκατομμυρίου Σύρων προσφύγων στην πατρίδα τους. Μόνο που οι Σύροι πρόσφυγες αντιστέκονται ήδη στα σχέδια «επαναπατρισμού» τους διότι, εκτός των άλλων, πατρίδα τους δεν είναι η βορειοανατολική Συρία.

Η ειρωνεία είναι ότι η «βοήθεια» της Τουρκίας στον επαναπατρισμό Σύρων προσφύγων σημειώνεται ύστερα από όσα έκανε ο νεοϊσλαμιστής Ερντογάν μετά τον Ιούνιο του 2011, τότε που οργάνωσε, χρηματοδότησε, κατηύθυνε και εξόπλισε τους τζιχαντιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στον πόλεμο κατά του Ασαντ που οδήγησε στην προσφυγοποίηση του πληθυσμού.

Το καίριο ερώτημα τη στιγμή αυτή είναι τι θα κάνει τελικά η Δύση εάν οι ένοπλες δυνάμεις που ο Ερντογάν έχει συγκεντρώσει στα σύνορα με τη Συρία εισβάλουν στο βορειοανατολικό της τμήμα. Ακόμη και ένας ηγέτης τόσο ασυνείδητος όσο ο πρόεδρος Τραμπ δεν είναι σε θέση να προδώσει τους Κούρδους συμμάχους του που η συνδρομή τους στον πόλεμο κατά των τζιχαντιστών ήταν αποφασιστική. Αλλά τι θα κάνει;

Και ποια θα είναι η εξέλιξη εάν οι Κούρδοι ζητήσουν την προστασία της Δαμασκού, η οποία, εάν τους προσφερθεί, θα οδηγήσει σε πόλεμο μεταξύ Συρίας και Τουρκίας; Οπότε, στην περίπτωση αυτή, τι θα κάνει η Ρωσία; Θα αφήσει αβοήθητη τη σύμμαχό της, Συρία;

Δεν χρειάζεται να απορεί κανένας γιατί οι ΗΠΑ βρίσκονταν πίσω από το πραξικόπημα του 2016 για την ανατροπή του Ερντογάν, που, όπως λέγεται, ήταν ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν αυτός που του το γνωστοποίησε εγκαίρως.

ΑΠΟΨΕΙΣ
«Πράσινο φως» ΗΠΑ στον Ερντογάν
Με δεδομένη την πρόθεση του Ερντογάν να αλλοιώσει την εθνολογική ταυτότητα της περιοχής με μαζική εγκατάσταση Σύρων Αράβων προσφύγων, είναι σαφές ότι οι Κούρδοι της Συρίας καλούνται στην ουσία να ανεχθούν μια...
«Πράσινο φως» ΗΠΑ στον Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ζώνη… διαφωνίας
Η επένδυση των ΗΠΑ στο Κουρδικό δεν αφορά μόνον τους συσχετισμούς της επόμενης μέρας στη Συρία, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική ανάσχεσης και εξισορρόπησης της περιφερειακής επιρροής του Ιράν.
Ζώνη… διαφωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα μετα-οθωμανικά οράματα του Ταγίπ Ερντογάν
Ο Ερντογάν έχει εντείνει την εκστρατεία του για την επιβολή του στον παγκόσμιο μουσουλμανικό χώρο εν είδει προάσπισης των δικαιωμάτων των μουσουλμάνων των πρώην οθωμανικών περιοχών ενέργεια που θεωρει καθήκον...
Τα μετα-οθωμανικά οράματα του Ταγίπ Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τύμπανα πολέμου για το δημοψήφισμα στο Κουρδιστάν
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι «αν θα γίνει το δημοψήφισμα, ο Μπαρζανί θα πληρώσει τα αποτελέσματά του». Μεταφέρθηκε μάλιστα στις 22/9 η συνεδρίαση του τουρκικού Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, με θέμα την αντιμετώπιση...
Τύμπανα πολέμου για το δημοψήφισμα στο Κουρδιστάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
Η βαρβαρότητα των ένοπλων ισλαμικών ομάδων, παράλληλα με τη βαρβαρότητα του συριακού και των άλλων καθεστώτων στην περιοχή και τις επεμβάσεις των ξένων μεγάλων δυνάμεων, έφερε τη μεγάλη αυτή καταστροφή και τον...
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κάλυψη του κενού
Η παρέμβαση της Τουρκίας στον Καύκασο είναι όχι μόνο ανίχνευση της κόκκινης γραμμής της ανοχής της Μόσχας, αλλά και έμπρακτη διεκδίκηση του ρόλου δυναμικής εμπροσθοφυλακής της Δύσης.
Η κάλυψη του κενού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας