Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Ευρωπαϊκή Ενωση μπροστά σε νέα αδιέξοδα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Ευρωπαϊκή Ενωση μπροστά σε νέα αδιέξοδα

  • A-
  • A+

Κατά το επόμενο διάστημα (μέχρι τέλος του ημερολογιακού έτους 2019) συντελούνται «πράγματα και θαύματα» στην Ευρώπη (στους λαούς της και τα κράτη της, στις κοινωνίες και τους θεσμούς της) και η Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.) έχει κλειστεί στον εαυτό της ή, ορθότερα, αποφάσισε να παραδεχθεί και η ίδια ότι είναι μία τεχνοκρατική και γραφειοκρατική οντότητα.

Ποια είναι αυτά τα «πράγματα και θαύματα» τα οποία επιμελώς αγνοούν οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών; Αναφέρω ενδεικτικά μόνον τα εξής: το προσφυγικό ζήτημα, το οποίο δεν θέλουν οι Βρυξέλλες να αντιμετωπίσουν κατά πρόσωπο· η έξοδος της Μ. Βρετανίας από τους μηχανισμούς της Ε.Ε. (31 Οκτωβρίου)· η καθήλωση της γραφειοκρατικής Ε.Ε. σε νομισματική ένωση καθώς και πληθώρα κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων στον καθημερινό ευρωπαϊκό βιόκοσμο.

Πολλές φορές στις συζητήσεις μας αναρωτιόμαστε όλοι «Πού βρίσκεται η Ευρωπαϊκή Ενωση;» στο τάδε κοινωνικό πρόβλημα και εμείς οι ίδιοι που θέτουμε το ερώτημα απαντάμε, χωρίς δισταγμό, «Δεν βρίσκεται πουθενά». Στο βιβλίο μου με τίτλο «Το λυκόφως της πολιτικής Ευρώπης» (2017, εκδ. Σάκκουλα) γράφω το εξής: «Η Ευρώπη ως ορθολογική οντότητα δεν “κατασκεύασε” τελικά τον εαυτό της κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αυτοδημιουργείται σε κάθε ιστορική στιγμή». Τι άραγε σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η Ευρώπη ως ορθολογική οντότητα και η Ε.Ε. (Βρυξέλλες) ως γραφειοκρατικός μηχανισμός είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Ενώ λοιπόν όλοι μας, όλοι εμείς οι Ευρωπαίοι πολίτες που με τον άλφα ή βήτα τρόπο συμμετέχουμε στις στοιχειώδεις δημοκρατικές διαδικασίες, περιμέναμε στωικά να αποφασίζουμε για τα συλλογικά όργανα λειτουργίας και διοίκησης της Ε.Ε., παραμένουμε στο πολιτικό περιθώριο των Βρυξελλών.

Το έτος 2017, κατά το οποίο κυκλοφόρησε το βιβλίο μου, στη Ρώμη οι ηγέτες των κρατών-μελών γιόρτασαν τα 60 χρόνια της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η εορταστική επέτειος δεν ήταν πολιτικός αναστοχασμός, αλλά μία υπόθεση «για τα πανηγύρια» όπως λέμε θυμόσοφα. Γράφω, λοιπόν, στο βιβλίο μου επιπροσθέτως την εξής πρόταση: «Η Ευρώπη δεν ανήκει στην Ε.Ε. ούτε στην ''ευρωζώνη''. Οπότε επί τάπητος τίθενται τα εξής δύο μείζονα ερωτήματα: Εάν πράγματι οι δύο υφιστάμενες ευρωπαϊκές δομές, δηλαδή η Ε.Ε. και η ευρωζώνη ως νομισματική ένωση δεν μπορούν να ενσωματώσουν και τελικά να εκφράσουν το πνεύμα της ορθολογικής Ευρώπης, τι δουλειά κάνουν στο παγκόσμιο πολιτικό σύστημα; Και το δεύτερο ερώτημα: Το πολιτικό αίτημα των ευρωπαϊκών λαών για ''περισσότερη Ευρώπη'' γιατί τελικά πετάχτηκε στα «σκουπίδια της ιστορίας»;

Με απλά λόγια τα δύο αυτά ερωτήματα εκφράζουν την ίδια την υπαρξιακή αγωνία για την ιστορική εξέλιξη των δύο υφιστάμενων και ιστορικώς προσδιορισμένων δομών της ορθολογικής Ευρώπης.

Η γραφειοκρατική λύση στο προσφυγικό ζήτημα αποδεικνύει την πολιτική φτώχεια μίας ηπείρου, η οποία δημιουργήθηκε από τις μετακινήσεις των πληθυσμών της επί αιώνες. Η αποχώρηση της Μ. Βρετανίας από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών αποδεικνύει ότι η ίδια η Ε.Ε. δεν συνδέθηκε ποτέ με το ευρωπαϊκό πνεύμα. Ολοι όσοι εκ του σύνεγγυς παρακολουθούμε τις διαπραγματεύσεις για το Brexit, έχουμε αντιληφθεί ότι πρόκειται για διαβουλεύσεις που έχουν να κάνουν με οικονομικά συμφέροντα. Το μείζον ζήτημα της μεγαλειώδους και αποφασιστικής συνεισφοράς της Βρετανίας στην απελευθέρωση της Ευρώπης από το καθεστώς του Χίτλερ τοποθετείται στο περιθώριο.

Πριν από λίγες μέρες, διάβασα ένα βιβλίο, το οποίο υιοθετεί παραπλήσιες θέσεις και απόψεις με τις δικές μου. Ο συγγραφέας του είναι ένας Ελβετός πολιτικός αναλυτής στις Βρυξέλλες ονόματι Niklaus Nuspliger και έχει τον τίτλο (μεταφράζω) «Η Ευρώπη ανάμεσα στη δικτατορία των λαϊκιστών και στην κυριαρχία των γραφειοκρατών» («Europa zwischen Populisten-Diktatur und Bürokraten-Herrscaft»).

Δεν τον γνώριζα, αλλά ήρθαμε σε επαφή, για να συζητήσουμε την «πτώση της Ευρωπαϊκής Ενωσης». Ο συγγραφέας του βιβλίου είναι Ελβετός, πράγμα που σημαίνει ότι είναι παρατηρητής (δηλαδή ένα τρίτο πρόσωπο στη σχέση του με την Ε.Ε.). Και από τη θέση του παρατηρητή μπορεί να επεξεργαστεί και να αναλύσει καταστάσεις και πράγματα που εμείς οι εμπλεκόμενοι, ενδεχομένως, δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε.

Γράφει, λοιπόν, επί λέξει: «Η Ε.Ε. οργανώθηκε ως μία προσπάθεια να αντισταθμίσει την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας με τη διεθνοποίηση της δημοκρατίας». Εννοείται πως κάτι τέτοιο μπορεί να συνέβαινε τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ή έστω μέχρι το έτος-τομή 1989. Σήμερα, όμως, τριάντα χρόνια μετά την Πτώση του Τείχους (1989-2019) ολόκληρη η ορθολογική Ευρώπη (όχι οι γραφειοκρατικές εκδοχές της: Ε.Ε. και ευρωζώνη) βρίσκεται στο «σημείο μηδέν» της ιστορικής ύπαρξής της.

Ο Ελβετός πολιτικός αναλυτής επισημαίνει επιπλέον κάτι ακόμη πιο σημαντικό: η εξάπλωση του λαϊκισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη σήμερα συνδέεται άρρηκτα με τον γραφειοκρατικό εγκλεισμό του ευρωπαϊκού πνεύματος στον «πύργο των Βρυξελλών»! Πριν οδηγηθούμε σε συμπεράσματα σχετικά με τα αδιέξοδα της Ε.Ε., οφείλουμε όλοι μας να αναρωτηθούμε πώς και γιατί φτάσαμε σε αυτό το ιστορικο-πολιτικό «σημείο μηδέν» του ευρωπαϊκού πνεύματος.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τριγωνική ισορροπία
Η έκθεση που συνέταξαν οι βρετανικές υπηρεσίες για την επόμενη μέρα ενός σκληρού Brexit περιλαμβάνει από διάφορες ελλείψεις μέχρι και χαοτικές συνθήκες στους συνοριακούς και τελωνειακούς σταθμούς.
Τριγωνική ισορροπία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάποτε οι άνθρωποι …
Ο κόσμος βρέθηκε αντιμέτωπος με την ταυτόχρονη προοπτική δύο αντιφατικών δυστοπιών: των ανοιχτών αγορών και των κλειστών μυαλών. Και, βέβαια, με την αυστηρή κρατική επιτήρηση να ξαναεπιστρέφει παντού...
Κάποτε οι άνθρωποι …
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης
Καθώς συμπληρώνονται 60 χρόνια από τη Συνθήκη της Ρώμης, η ατμόσφαιρα θυμίζει περισσότερο επικήδειο παρά πανηγυρικό. Η σκιά του Brexit πέφτει βαριά πάνω από την Ευρωπαϊκή Ενωση των 27, πλέον, κρατών-μελών, ενώ...
Το τέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευρωπαϊκή Ένωση: 60 Χρόνια Χίμαιρας
Η πρόταξη μεγάλων ιδανικών, όπως η κατάργηση των αιτιών της αλληλοσφαγής των ευρωπαϊκών λαών, οδήγησαν στην ιδέα της ενωμένης Ευρώπης. Ο Victor Hugo ήταν από τους πρώτους που έδωσαν μια ευρύτερη, πιο...
Ευρωπαϊκή Ένωση: 60 Χρόνια Χίμαιρας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέρες που μας τρομάζουν - Οικονομία ή πολιτική;
Γιατί φτάσαμε σε μέρες που τρομάζουν; Γιατί οι ελληνικές κυβερνήσεις επιδόθηκαν σε σενάρια «success story» και σε λατρείες κενών κρανίων –όπου οι μυημένοι μαζεύονταν και καταριούνταν τα μνημόνια που οι ίδιοι...
Μέρες που μας τρομάζουν - Οικονομία ή πολιτική;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετά το Brexit: η κρίση της Ευρώπης βαθαίνει
Το μεγαλύτερο σφάλμα που θα μπορούσαν να διαπράξουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες μετά το βρετανικό δημοψήφισμα της 23ης Ιουνίου ήταν να αντιμετωπίσουν το αποτέλεσμα με τη γραφειοκρατική λογική τού «δουλειά ως συνήθως».
Μετά το Brexit: η κρίση της Ευρώπης βαθαίνει

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας