Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το Brexit της Ukania
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το Brexit της Ukania

  • A-
  • A+

Η πανεθνική κρίση στην οποία έχει περιέλθει η Ukania* με το Brexit του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου 2016 έχει προκαλέσει αναταράξεις στο οικοδόμημα της Ε.Ε., ανησυχία στους διεθνείς χρηματιστηριακούς-τραπεζικούς κύκλους και πολλές αναλύσεις για τα αίτια και το δέον γενέσθαι. Οι περισσότερες από αυτές κινούνται σ’ ένα επιπόλαιο επίπεδο όπου είτε κατηγορούν το πολιτικό προσωπικό για κακοδιαχείριση του δημοψηφίσματος και του αποτελέσματός του είτε τον βρετανικό λαό ως ανόητο και ρατσιστικό είτε θεωρούν υπεύθυνη την παγκοσμιοποίηση και τις αντιδράσεις των χαμένων που αυτή δημιουργεί.

Μεταπολεμικά, δόθηκε μεγάλη έμφαση στην ανάδειξη του Λονδίνου ως παγκόσμιου τραπεζικού-χρηματιστικού κέντρου. Βέβαια ο δυναμικός χαρακτήρας του βρετανικού καπιταλισμού, ο βιομηχανικός Βορράς από τη μία μεριά και το κοσμοπολίτικο City του Λονδίνου με τη Νότια Αγγλία ως εμπορικές μητροπόλεις, είναι παλιός. Απλώς μεταπολεμικά εντάθηκε και ιδιαίτερα κατά την κυβέρνηση της Θάτσερ.

Χαρακτηριστικό είναι ότι το μερίδιο της Βόρειας Αγγλίας στο εθνικό ΑΕΠ έπεσε από το 28% στο 25% μεταξύ 1951 και 1967, ενώ το αντίστοιχο του Λονδίνου και της Νοτιοανατολικής Αγγλίας αυξήθηκε από το 34% στο 36%. Μετά την οικονομική κρίση (2008) οι ανισότητες οξύνθηκαν. Η απορρυθμισμένη αγορά οδήγησε σε περαιτέρω μείωση των μισθών κατά 10% μεταξύ 2007-2015. Πτώση συγκρίσιμη μόνο με την ανάλογη της Ελλάδος (TUC, «UK workers experience sharpest wage fall», Ιούλιος 2016). Η ταινία του μεγάλου σκηνοθέτη Κεν Λόουτς «I, Daniel Blake» (2016) αποτυπώνει με δραματικό τρόπο αυτή την εικόνα.

Αυτό ήταν το υπόβαθρο επί του οποίου έγινε το δημοψήφισμα. Η αποβιομηχανοποιημένη και φτωχοποιημένη Κεντρική και Βόρεια Αγγλία ψήφισε Brexit σε ποσοστά από 56 έως 60%. Από όλες τις περιοχές της Αγγλίας μόνο το Λονδίνο έδωσε πλειοψηφία στο Remain (60%).

Σε αυτές τις περιοχές συμπεριλαμβάνονται πόλεις-κάστρα του Εργατικού Κόμματος, όπως το Μπέρμιγχαμ, το Μπόλτον, το Γουίγκαν, το Μπλάκπουλ, οι ψηφοφόροι του οποίου ψήφισαν μαζικά Brexit. Ο τότε πρόεδρος του Φιλελεύθερου Κόμματος Νικ Κλεγκ δήλωνε απαρηγόρητος: «Για πάρα πολύ κόσμο ήταν ψήφος εναντίον του Λονδίνου, “να πάει στο διάολο” είπαν». Ο θλιβερός Γκόρντον Μπράουν στον ίδιο τόνο έγραφε: «Ηταν μια εξέγερση των περιφερειών -βόριων βιομηχανικών πόλεων- χτυπημένων από τα κύματα της παγκοσμιοποίησης, που ώθησε την ψήφο στο Brexit» (The Guardian, 8.11.2016).

Η ρητορική υπέρ του Brexit είχε αντιμεταναστευτικές κορόνες, όμως ο θυμός από τη φτωχοποίηση και την παρακμή ήταν που ώθησε στην επικράτησή του. Μπορεί η μεγάλη περιφερειακή οικονομική ανισότητα να ήταν η κύρια αιτία του Brexit, δεν ήταν όμως η μόνη. Ο βρετανικός λαός εμφορείται από μια ιδιόμορφη αντίληψη εθνικού εξαιρετισμού. Tην εκφράζουν διαχρονικά με διάφορους τρόπους, με θετικό ή αρνητικό πρόσημο.

Είναι βαθιά ριζωμένη μέσα του η αντίληψη: «άλλο εμείς και το νησί μας, άλλο αυτοί οι continentals απέναντι». Αποκαλυπτική για τον ψυχισμό του μέσου Αγγλου είναι η εξαιρετική, σατιρική κωμωδία «Passport to Pimlico» (1949). Το φιλοευρωπαϊκό κατεστημένο της Μ. Βρετανίας δεν μπορούσε ξαφνικά να πείσει τον λαό της για τα καλά της Ε.Ε. όταν όλα τα χρόνια, από το 1973, θεωρούσε τη σχέση της με αυτήν θέμα εξωτερικής πολιτικής. Η ενέργεια που ώθησε στο Brexit του δημοψηφίσματος ήταν πολυταξική διαμαρτυρία, πολιτιστική και οικονομικο-πολιτική. Εδώ πρέπει να σημειωθεί η αποχή της νεολαίας από το δημοψήφισμα ως μια άλλη διαμαρτυρία για ένα πολιτικό σύστημα που δεν της δίνει σημασία.

Η στάση της ευρωσκεπτικιστικής ελίτ εντός και εκτός του Συντηρητικού Κόμματος έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Οι συγκρούσεις μεταξύ φιλοευρωπαίων και ευρωσκεπτικιστών εντός του κόμματος των Συντηρητικών ήταν και είναι έντονες. Αυτές άλλωστε οδήγησαν στην εκπαραθύρωση της Θάτσερ, αυτές είναι που σήμερα το έχουν οδηγήσει σε διαλυτική κρίση.

Οι συντηρητικοί ιδεολόγοι της αποχώρησης βλέπουν το Brexit ως ευκαιρία εναγκαλισμού της παγκοσμιοποίησης και του ελεύθερου εμπορίου. Θα ήθελαν το Ηνωμένο Βασίλειο να γίνει η Σιγκαπούρη της Βόρειας Θάλασσας, να πουλάει χρηματιστικές συμβουλές και να ελκύει μεγάλες επιχειρήσεις με χαμηλή φορολόγηση. Επικρατεί ένας συναισθηματισμός περασμένων μεγαλείων, χωρίς υλική βάση. Φαίνεται, όμως, ότι αυτό το μείγμα αυτοκρατορικού συναισθηματισμού, εθνικού εξαιρετισμού και θυμού της φτωχοποιημένης κοινωνίας είναι ακόμη ισχυρό.

Πιθανή επανάληψη του δημοψηφίσματος καθόλου δεν είναι σίγουρο ότι θα οδηγήσει σε ακύρωση του αποτελέσματος του προηγούμενου. Οι θετικές δημοσκοπήσεις για τον φαιδρό Μπόρις Τζόνσον δείχνουν την κατεύθυνση. Ποσοστό 33% αυτών που ψήφισαν Brexit το επιθυμούν με ή χωρίς συμφωνία.

Παρ’ όλα αυτά, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν φαίνεται να έχει ολοκληρωμένη στρατηγική, ούτε διαπραγματευτικές προτεραιότητες, απέναντι σ’ ένα εξαιρετικά σύνθετο τεχνικό και πολιτικό πρόβλημα. Ούτε νομιμοποιημένη συνταγματική διαδικασία: κυβερνητική απόφαση, απόφαση Κοινοβουλίου, δεύτερο δημοψήφισμα;

*Ukania: νεολογισμός του Tom Νairn που εννοεί ένα μπερδεμένο και ανοργάνωτο σύμφυρμα, ενός γερασμένου νησιωτικού εθνικού κράτους που φαντασιώνεται περασμένα μεγαλεία της Αυτοκρατορίας.
** πολιτικού επιστήμονα

ΑΠΟΨΕΙΣ
Brexit, σοσιαλισμός και τα διλήμματα του Κόρμπιν
Καθώς η Συντηρητική κυβέρνηση της Βρετανίας δημοσιεύει την πρόταση για το μεταναστευτικό νομοθετικό πλαίσιο μετά την αποχώρηση από την Ε.Ε., το οποίο αναμένεται να έχει καταστροφικές συνέπειες για...
Brexit, σοσιαλισμός και τα διλήμματα του Κόρμπιν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μέλλον της Ευρώπης
Εξήντα χρόνια μετά την υπογραφή των Συνθηκών που οδήγησαν στη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή κρίση. Αυτό έγινε εμφανέστερο μέσω του...
Το μέλλον της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κανένας άνθρωπος (χώρα) δεν είναι νησί
Η Μ. Βρετανία ξύπνησε στις 24 Ιουνίου έχοντας πάρει μιαν απόφαση την οποίαν ούτε είχε κατανοήσει όσον αφορά τις επιπτώσεις ούτε στην πραγματικότητα την ήθελε στον βαθμό που η πολιτική της εξόδου θα σήμαινε...
Κανένας άνθρωπος (χώρα) δεν είναι νησί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναρχία στην Ε.Ε.;
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου είναι το σημείο τομής διαφορετικών και συγκρουόμενων τάσεων, οπότε δεν προσφέρεται για μονοπαραγοντικές ερμηνείες. Το Brexit δεν ήταν ούτε η εξέγερση των...
Αναρχία στην Ε.Ε.;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο επιτάφιος της ευρωπαϊκής ενότητας
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξακολουθεί να παραπαίει από την ελληνική κρίση χρέους του 2015, η δρακόντεια «λύση» της οποίας ρίχνει τη βαριά σκιά της πάνω στην επίφαση δημοκρατικής νομιμοποίησης της, η ψήφος της...
Ο επιτάφιος της ευρωπαϊκής ενότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μήνυμα του Brexit
Σε σύγκριση με τις βουλευτικές εκλογές, το μεγάλο πλεονέκτημα του δημοψηφίσματος υποτίθεται ότι είναι η καθαρότητα. Τα πράγματα φαίνονται απλά αλλά δεν είναι. Γιατί, όσο παράξενο κι αν ακούγεται, το τίμημα για...
Το μήνυμα του Brexit

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας