Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Κανονικότητα» και επαρχιώτικος ευρωπαϊσμός
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Κανονικότητα» και επαρχιώτικος ευρωπαϊσμός

  • A-
  • A+

Η «επιστροφή στην κανονικότητα» ως κεντρικός στόχος για την κοινωνία μας γνωρίζει μεγάλη πέραση στη Δεξιά και στους απολογητές της.

Είναι αλήθεια πως η έννοια αυτή ασκεί μια έλξη στην κοινωνία μας. Υστερα από μια δεκάχρονη ταλαιπωρία που συνεχίζεται και σήμερα, έστω και ηπιότερα, είναι εύλογη η απέχθεια προς άλλες περιπέτειες, αλλά και η παραδοσιακή επιθυμία του Ελληνα «να γίνουμε Ευρώπη», επιθυμία που αντανακλά την αναζήτηση της προόδου, αλλά και την κληρονομιά της υποτέλειας.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, και με την πρόσφατη εμπειρία των ανεπαρκειών της διακυβέρνησης της Αριστεράς, βρίσκει κάποια απήχηση και η καθημερινή προπαγάνδα πως κύριος υπεύθυνος για τη φοβερή αυτή δεκαετία δεν είναι οι πολιτικές του εγχώριου και ξένου κατεστημένου, αλλά δήθεν οι προσπάθειες κάποιων να αλλάξουν τα πράγματα με «ιδεοληψίες» που μας στοίχισαν ακριβά.

Η «κανονικότητα» εξυπηρετεί θαυμάσια τη Δεξιά. Βοηθά και στη μεταμφίεση της ταξικής πολιτικής της σε ουδέτερη, τεχνοκρατική αναγκαιότητα. Ο Μητσοτάκης δεν στρέφει τη χώρα προς τα δεξιά, μας λένε, αλλά την οδηγεί στην «κανονικότητα». Παρέχεται έτσι και φύλλο συκής για προσχώρηση στη συντηρητική παράταξη και για τη συνέχιση του αγώνα κατά του ΣΥΡΙΖΑ ως εχθρού της «κανονικότητας».

Η μέχρι τώρα «ευαισθησία» απέναντι σε κάθε, έστω και ασήμαντο, στραβοπάτημα του ΣΥΡΙΖΑ δίνει τη θέση της στην ανοχή των δημοκρατικών, κοινωνικών και θεσμικών φάουλ της νέας κυβέρνησης, που ήδη πολλαπλασιάζονται στο όνομα του ανώτερου σκοπού.

Μέρος της «κανονικότητας» γίνεται και η βαθύτατα αντιλαϊκή νεοφιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Κοινοτοπίες, διεθνώς χρεοκοπημένες και ταυτισμένες με ένα σύστημα σε πλήρη κρίση, εμφανίζονται εδώ ως τολμηρός εκσυγχρονισμός: Οι εργαζόμενοι θα ωφεληθούν από την περικοπή των εισοδημάτων και των δικαιωμάτων τους και από την παραπέρα αποδόμηση του κράτους πρόνοιας.

Γιατί έτσι θα χρηματοδοτηθούν κίνητρα και προνόμια στο κεφάλαιο. Γιατί μόνο έτσι θα έρθουν οι επενδύσεις και η ανάπτυξη. Οι ιδιωτικοποιήσεις είναι το κλειδί. Οι «μεταρρυθμίσεις» δεν έχουν κοινωνικό πρόσημο. Τα περί Δεξιάς και Αριστεράς είναι ξεπερασμένα. Πρόκειται βέβαια για το τετριμμένο «αφήγημα» της Δεξιάς απανταχού της οικουμένης τα τελευταία διακόσια χρόνια.

Το ιδεολόγημα της «κανονικότητας» σημαίνει άρα επιστροφή στην κυριαρχία του παλιού πολιτικού κατεστημένου και ολόπλευρη συντηρητικοποίηση της κοινωνίας, με απαλλαγή από τους «εισβολείς» του ΣΥΡΙΖΑ. Ομως δεν πείθει ενόσω παραπέμπει απλά στο σχέδιο του Μητσοτάκη. Χρειάζεται κάτι πιο ελκτικό. Και αυτό ήταν εξαρχής το (ωραιοποιημένο εξάλλου) «ευρωπαϊκό μοντέλο». Βέβαια, το «μοντέλο» αυτό, παρά τις ατέλειες και τα προβλήματά του, είναι πράγματι ένα αξιοθαύμαστο επίτευγμα των λαών της ηπείρου μας, πλην όμως σήμερα απειλείται με πλήρη κατάρρευση.

Η ευρωπαϊκή «κανονικότητα» δυστυχώς αποτελεί πια εν πολλοίς φαντασίωση. Η πραγματική Ευρώπη λίγη σχέση έχει με αυτήν: Η οικονομία πάει άσχημα, οι ανισότητες και η ανασφάλεια των πολιτών γιγαντώνονται, το κοινωνικό κράτος διαλύεται, οι διαιρέσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη βαθαίνουν, το διεθνές περιβάλλον είναι ασφυκτικό, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι σε παράλυση. Ακροδεξιά και εθνικισμός πολιορκούν στενά και σε πολλά σημεία βρίσκονται ήδη εντός των τειχών.

Το κεντροδεξιό και κεντροαριστερό δίπολο, που εξασφάλιζε σταθερότητα, είναι πανικόβλητο και σε ελεύθερη πτώση. Ενα τμήμα του προσεγγίζει ή συνεργάζεται ήδη με την Ακροδεξιά. Ενα άλλο προσπαθεί να ανακόψει τους βαρβάρους διατηρώντας άθικτα τα προνόμια και τις πολιτικές του, καταφεύγοντας συχνά και σε δημοκρατικές ζαβολιές. Ομως μάταια, γιατί η ευρωπαϊκή «κανονικότητα», με τον νεοφιλελευθερισμό και τις ελιτίστικες γραφειοκρατίες, είναι βασική αιτία της υπαρξιακής κρίσης της Ευρώπης και τροφοδοτεί, δεν εξασθενεί τις δυνάμεις που θέλουν να την καταστρέψουν.

Πού είναι η ευρωπαϊκή «κανονικότητα» που επικαλούνται οι θιασώτες της; Στην Ιταλία, την Αγγλία, την Αυστρία και τις πρώην ανατολικές χώρες; Στη Γαλλία, τη Γερμανία και σε τόσες άλλες χώρες, όπου καθημερινά δυναμώνει η Ακροδεξιά; Στη συμμαχία με τις ΗΠΑ που καταρρέει κάτω από τα χτυπήματα του Τραμπ; Ονειρεύονται ίσως μια Ευρώπη όπου κυριαρχούν Μακρόν και Μέρκελ, μόνο που οι πάντες γνωρίζουν πως ο μεν πρώτος αποτυγχάνει παταγωδώς σε όλα όσα -ακόμη και τα σωστά- επιδιώκει, η δε βασιλεία της δεύτερης (που πάντως μόνο ανεύθυνη δεν είναι για τη σημερινή κατάσταση) πνέει τα λοίσθια.

Οποιος δηλώνει σήμερα ευρωπαϊστής (και καλώς το δηλώνει γιατί το ευρωπαϊκό μοντέλο αξίζει να περισωθεί -δείτε γύρω μας τις άλλες κοινωνίες-, ενώ και ο δρόμος έξω από ή χωρίς την Ευρώπη θα είναι πολλαπλά δυσκολότερος) δεν μπορεί να μη βλέπει την άκρως ανησυχητική σημερινή πραγματικότητα. Ούτε να προτείνει στη χώρα μας ως πρότυπο μια «κανονικότητα» που και δεν υπάρχει πια και αποδείχθηκε τοξική. Η επαρχιώτικη ευρωλαγνεία είναι εχθρός τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρώπης. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ενεργός συμμετοχή στην πάλη για την προοδευτική αλλαγή της Ευρώπης πριν τη διαλύσουν οι εχθροί της.

Η διάσωση της Ευρώπης (και άρα και της Ελλάδας), η ήττα των δυνάμεων που απειλούν αυτήν και τις δημοκρατίες μας δεν περνούν μέσα από την υπεράσπιση του ευρωπαϊκού κατεστημένου και των πολιτικών του. Χρειάζεται μια ριζική στροφή που θα απομονώσει τα αποκρουστικά χαρακτηριστικά της Ακροδεξιάς (π.χ. ρατσισμός, ξενοφοβία, εθνικισμός), αφαιρώντας της παράλληλα τη δυνατότητα να δημαγωγεί σε θέματα όπως η λιτότητα, οι ανισότητες και η γραφειοκρατική διακυβέρνηση. Για μια τέτοια πολιτική αγωνίζεται σήμερα σημαντικό μέρος της ευρύτερης ευρωπαϊκής Αριστεράς και είναι κρίσιμο να το στηρίξουμε.

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί την κύρια δύναμη στην Ελλάδα που συμμετέχει στην πάλη για την προοδευτική αλλαγή της Ευρώπης. Κατά την προεκλογική περίοδο των ευρωεκλογών διατύπωσε με αρκετή σαφήνεια το πού τοποθετείται στην ευρωπαϊκή σκακιέρα και τόνισε τη σημασία του ευρωπαϊκού διακυβεύματος, αν και στη συνέχεια παρασύρθηκε κι αυτός σε μια εθνοκεντρική εκστρατεία. Από την πλευρά της, η Ν.Δ. ευθαρσώς ταυτίζεται με την ευρωπαϊκή Δεξιά και τις πολιτικές της.

Ο πρωθυπουργός περιοδεύει στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με μοναδικό μήνυμα πως είναι «ο καλύτερος ο μαθητής» όσων κοντεύουν να διαλύσουν το μαγαζί οδηγώντας το στα χέρια της Ακροδεξιάς και των εθνικιστών. Και για ορισμένους φιλοευρωπαίους, κάθε αναφορά στα σημερινά χάλια και αδιέξοδα της Ευρώπης απορρίπτεται ως αντιευρωπαϊκή ή πάντως ως ακατάλληλη για τα καθ’ ημάς.

Ωστόσο, ως κυβέρνηση, ο ΣΥΡΙΖΑ φάνηκε συχνά να γοητεύεται και αυτός από την «κανονικότητα». Η υπερβολική έμφαση σε ένα «success story», που δεν έγινε και τόσο αισθητό στον πολίτη και που συνίστατο κυρίως στην καλή διαχείριση του αντιλαϊκού μνημονίου που μας επιβλήθηκε, αφήνει μια τέτοια γεύση.

Ο παράγων «ευρωπαϊκές καταστροφικές πολιτικές» χάθηκε από τη συζήτηση για την πρόσφατη περιπέτεια της χώρας μας, όχι μόνο στον λόγο της Δεξιάς, αλλά σε μεγάλο βαθμό και του ΣΥΡΙΖΑ. Η ορθή προσέγγιση με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία συνοδεύτηκε από σιωπή ως προς τα κρίσιμα ζητήματα που τη διαιρούν. Και μάλιστα η σιωπή έγινε ενίοτε ψίθυρος προς τη λάθος κατεύθυνση, όταν λ.χ. ο Τσίπρας συμβούλευε το SPD να σχηματίσει «μεγάλο συνασπισμό» με τη Μέρκελ.

Είναι κατανοητό ώς ένα σημείο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση υπερτόνιζε την επιτυχία του στο κυβερνητικό έργο. Είναι επίσης εύλογο, με δοσμένη τη δεινή θέση της χώρας, να δίσταζε να συγκρουστεί με άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και κόμματα ως προς την πολιτική και το μέλλον της Ευρώπης. Σήμερα όμως ως αντιπολίτευση έχει πολύ λιγότερους τέτοιους περιορισμούς.

Αντίθετα, η υιοθέτηση ενός πειστικού αριστερού «αφηγήματος» για την Ευρώπη και η ενεργός συμμετοχή στην πάλη για την αλλαγή της, στο πλαίσιο μιας πλατιάς προοδευτικής συμμαχίας, είναι απολύτως αναγκαία και επείγουσα. Τόσο για τις κινήσεις του στο ευρωπαϊκό και διεθνές πεδίο, όσο και για την αντίκρουση του ιδεολογήματος της «επιστροφής στην κανονικότητα» που καλλιεργούν με αρκετή επιτυχία η Δεξιά και οι ιδεολόγοι της, νομιμοποιώντας έτσι την πολιτική τους. Νομίζω πως τέτοια ζητήματα θα καθορίσουν τον χαρακτήρα και την προοπτική του αυριανού διευρυμένου ΣΥΡΙΖΑ και όχι κάποιες αφηρημένες ταμπέλες.

*Διδάσκων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, μέλος της κίνησης «Γέφυρα»

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ταυτότητα της «Μεγάλης Δεξιάς»
Τα «Αποσπάσματα του Ακροδεξιού Λόγου», που εκφωνούν οι Γεωργιάδης, Βορίδης, Μπογδάνος και τα διάφορα πουλέν της Δεξιάς διακυβέρνησης, δεν συνιστούν περιθωριακές γραφικότητες του δημόσιου λόγου της Ν.Δ. Ανήκουν...
Η ταυτότητα της «Μεγάλης Δεξιάς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευρωπαϊκά αδιέξοδα και αριστερές απαντήσεις
Μια από τις φράσεις που έχει χρησιμοποιηθεί με τη μεγαλύτερη συχνότητα στον δημόσιο διάλογο περί των ευρωπαϊκών θεμάτων κατά τις πρώτες δύο δεκαετίες του 21ου αιώνα είναι ότι «η Ευρώπη βρίσκεται σε...
Ευρωπαϊκά αδιέξοδα και αριστερές απαντήσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
Η βασική κριτική που ασκείται σήμερα από τη Δεξιά στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι κατέστρεψε την οικονομία οδηγώντας τη σε καχεξία και οπισθοδρόμηση. Το δυστύχημα είναι ότι την κριτική αυτή ασπάζεται από άλλη...
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και πάλι για τον λαϊκισμό
Η αναδημοσίευση της έρευνας και του δείκτη «αυταρχικού λαϊκισμού» της δεξαμενής σκέψης Timbro από πολλά μέσα ενημέρωσης προκάλεσε πολλές συζητήσεις. Περισσότερες αντιδράσεις προκάλεσε το αν ο ΣΥΡΙΖΑ θα έπρεπε...
Και πάλι για τον λαϊκισμό
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρώπη και η Αριστερά
Οδεύοντας προς τις ευρωεκλογές, μόνη πολιτική οικογένεια με ούριο τον άνεμο στα πανιά της εμφανίζεται να είναι η μεταφασιστική και παραφασιστική Ακροδεξιά.
Η Ευρώπη και η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη
Η ανησυχία σχετικά με τις περιβαλλοντικές καταστροφές που επαναλαμβάνονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη, και ενώ είναι εδώ και πολλά χρόνια γνωστές οι προβλέψεις για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πρέπει...
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας