Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πραγματικότητα, άλλη απ’ ό,τι μας δείχνουν
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η πραγματικότητα, άλλη απ’ ό,τι μας δείχνουν

  • A-
  • A+

Η Αγγλία, από την εποχή της Ενδοξης Επανάστασης του 1688, πορεύτηκε στην παγκόσμια πρωτοπορία μέχρι τον 20ό αιώνα. Χωρίς καταστάσεις αποκλεισμών, προετοίμασε το έδαφος για τις βιομηχανικές επαναστάσεις. Και αυτό το πέτυχε με συμμετοχικούς πολιτικούς θεσμούς, παράλληλα με την ανάπτυξη μιας ολόκληρης ηθικής φιλοσοφίας, ριζοσπαστισμού και μεταρρυθμίσεων που οραματίζονταν τον μελλοντικό κόσμο.

Αυτό το υπόδειγμα έγινε αφορμή μιας, πράγματι, γοητευτικής αφήγησης που ρίζωσε ως πολιτικο-οικονομικός «κανόνας της Δύσης» (Ευρώπη-ΗΠΑ). Τα στοιχεία έδειξαν ότι η δημοκρατία είχε σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη – στον βαθμό που στηρίζει καλύτερα αναγκαίες πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αλλά η βαθιά συσχέτιση εκδημοκρατισμού και οικονομικής ανάπτυξης ουδέποτε θεμελίωσε μια ταυτόχρονη αιτιότητα, εφόσον δεν επέδρασε στη μείωση των ανισοτήτων και των κοινωνικών δεινών. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν διεύρυνση των ανισοτήτων σε σχέση με τη μεταπολεμική εποχή της Μεγάλης Εξομάλυνσης. Με απλά λόγια, σήμερα οι πλούσιοι γίνονται ακόμα πλουσιότεροι, οι μεσαίοι τείνουν στη φτώχεια και οι φτωχοί μένουν σχεδόν αόρατοι, αποδεχόμενοι τη θέση τους ως δική τους ανικανότητα.

Για παράδειγμα, στη θέση της Αγγλίας της παγκόσμιας πρωτοπορίας υπάρχει η Αγγλία του Μπόρις Τζόνσον, του οποίου η μόνη συνεπής αρχή είναι η ασυνέπεια. Μετά την απόφασή του -και την έγκρισή της από τη βασίλισσα Ελισάβετ- να αναστείλει για πέντε εβδομάδες τις εργασίες της Βουλής, μετέτρεψε τη Βρετανία σε καζάνι που βράζει. Ο προφανής στόχος του είναι το Brexit άνευ όρων και χωρίς τη δυνατότητα του Κοινοβουλίου να μπορεί να μπλοκάρει το ενδεχόμενο.

Γιατί το κάνει αυτό αδιαφορώντας για τους πάντες; Μα, για να μείνει στην εξουσία. Σκέφτεται ότι στις επικείμενες εκλογές, μετά το τετελεσμένο Brexit, θα μιλήσει στους φτωχούς για πλήρη απαλλαγή της Βρετανίας από τις κοινοτικές υποχρεώσεις, για μια ονειρεμένη ανάκαμψη της επιχειρηματικής δράσης, που με τη σειρά της θα επιτρέψει έναν γενναιόδωρο προϋπολογισμό χαμηλών φόρων και μεγάλων δαπανών, κεϊνσιανού τύπου, ώστε να είναι ο αδιαμφισβήτητος νικητής.

Από την άλλη, στην Ευρώπη υπάρχει η Γερμανία. Αλλά η Γερμανία είναι η πλεονασματική, η πετυχημένη χώρα χάρη στην Ε.Ε. και έχοντας αλώσει τους βασικούς κοινοτικούς θεσμούς (διευθυντήριο της Ε.Ε.) και, κυρίως, τους θεσμούς της ευρωζώνης (ΕΚΤ). Πολλοί στέκονται στο γερμανικό θαύμα εντάσσοντάς το σε ένα υπόδειγμα με πολλές πολλές απλουστεύσεις, από τις οποίες απουσιάζει η μέριμνα για μείωση των αδικιών, δημοκρατία, αλληλεγγύη ή το κοινοτικό πνεύμα. Παραδείγματος χάριν, οι Γερμανοί αρνούνται να δεχθούν –με πρώτη από όλους την καγκελάριο Μέρκελ– ότι η επιτυχία της γερμανικής οικονομικής μεγέθυνσης έγινε εφικτή χάρη στη γενναιοδωρία των νικητών και, κυρίως, χάρη στην «ευλογημένη πράξη άφεσης» για τα δεινά που άφησε πίσω του ο Χίτλερ.

Αρνούνται να ασκήσουν την επιρροή τους για να λυθούν οι ευρωπαϊκές αποκλίσεις, π.χ., μεταξύ Βορρά και ευρωπαϊκού Νότου – στον βαθμό που ενδιαφέρει την Ελλάδα, βεβαίως, όσο και οι πολεμικές αποζημιώσεις. Αρνούνται να δουν το προσφυγικό-μεταναστευτικό στην ουσία του. Το αντιμετώπισαν ως θέμα μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, χωρίς να θίξουν τη μήτρα ή να δουν έστω την ευθύνη του «δημοκρατικού δυτικού κανόνα» στους πολέμους και την εμπλοκή της Ευρώπης στην περιοχή του Κόλπου. Θυμηθείτε λίγο τους Τόνι Μπλερ, Αθνάρ, Μπαρόζο και τη λέσχη των προθύμων στον «αγώνα του Μπους κατά της τρομοκρατίας». Αυτοί άνοιξαν τον ασκό του Αιόλου.

Βεβαίως, υπάρχει και η Γαλλία του Μακρόν. Αλλά αυτή η Γαλλία σε τούτη την ευρωπαϊκή συγκυρία υπόσχεται μια ελάχιστα διαφορετική, περισσότερο αναδιανεμητική Ευρώπη –προφανώς γιατί αυτοκατατάσσεται πιο κοντά στον ευρωπαϊκό Νότο και πιο μακριά από τον ευρωπαϊκό Βορρά. Περιμένει με αγωνία ένα άτακτο Brexit, ελπίζοντας να καταλάβει χώρο και πρωτοκαθεδρία που υπέθετε ότι της αναλογούσαν αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο – πράγματα που έχασε μετά την επανένωση των δύο Γερμανιών το ’90. Ομως, ακόμα κι αν ο Μακρόν αξιωθεί έναν πιο ρυθμιστικό ρόλο στην Ε.Ε., θα ηγείται μιας χώρας μεγάλων αδικιών και ανισοτήτων που θα πουλάει φρεγάτες στην Ελλάδα. Πιθανόν να ηγείται μιας αποτυχημένης Ευρώπης, ακριβώς όπως τη θέλουν ο Τραμπ, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, Τζον Μπόλτον, ο υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο, μαζί με τους αλαζόνες, εγωπαθείς Ευρωπαίους, όπως ο Τζόνσον, ο Ματέο Σαλβίνι ή ο Βίκτορ Ορμπαν της Ουγγαρίας…

Γιατί τα λέμε όλα αυτά; Μα για να στρέψουμε το βλέμμα από το ενδυματολογικό της κυρίας Μαρέβας κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στη Γαλλία και από το μάγεμα της καγκελαρίου με τα γερμανικά του πρωθυπουργού. Για να προσγειωθούμε λίγο στην πραγματικότητα. Εθιμοτυπικές επισκέψεις, αναγκαίες, δεν λέω. Ομως, λίγα πράγματα, πολύ τσάι και συμπάθεια, σε δύσκολους καιρούς. Αλλά, δείτε ξανά την πρώτη παράγραφο: «χωρίς καταστάσεις αποκλεισμών», με «συμμετοχικούς πολιτικούς θεσμούς». Αυτή θα ήταν μια άλλη «κανονικότητα» για όλους. Οπως έλεγε κάποιος, «απελπισία γι’ αυτόν τον κόσμο, αλλά και απόλυτη αισιοδοξία και εμπιστοσύνη σ’ αυτόν».

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επιστροφή της πολιτικής
Η πανδημία τείνει να καταστήσει αυτονόητο το αδιανόητο, τον τερματισμό μιας περιόδου σαράντα χρόνων όπου κυριαρχούσε η θρησκευτική πίστη για τη πρωτοκαθεδρία μιας παγκόσμιας οικονομίας.
Η επιστροφή της πολιτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Χάμπερμας και το «ελληνικό ζήτημα»
Σε όλους όσοι αναπτύσσουν απόψεις και επιχειρήματα εναντίον της Ευρώπης αντιτάσσουμε ότι και η Ελλάδα και η Ευρώπη συγκροτούν ενιαία οντότητα. Με τους όρους του Αριστοτέλη, Ευρώπη και Ελλάδα είναι «τόπος» στον...
Ο Χάμπερμας και το «ελληνικό ζήτημα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νομιμοποίηση εκ νέου του κράτους και της πολιτικής
Ο ελληνικός λαός έδειξε μεγάλη γενναιότητα τα δύσκολα αυτά χρόνια και οφείλουμε να αποκαταστήσουμε το κράτος και την πολιτική στη συνείδησή του. Αυτό θα γίνει μόνο αν ανακάμψει γρήγορα η πατρίδα μας οικονομικά...
Νομιμοποίηση εκ νέου του κράτους και της πολιτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανακάτεμα της τράπουλας και αναδιανομή εξουσίας
Εδραία στην Ελλάδα είναι η άποψη ότι η πολιτική εξουσία μπορεί να ορίσει τους κανόνες του παιχνιδιού και να αλλάξει τους συσχετισμούς δύναμης ώστε να λειτουργήσουν σε όφελος των αρχών και των συμφερόντων που...
Ανακάτεμα της τράπουλας και αναδιανομή εξουσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ιδέα της γραφειοκρατικής σοσιαλδημοκρατίας
Με τον όρο σοσιαλδημοκρατία έχει επικρατήσει στην πολιτική μεταπολεμική ιστορία της Ευρώπης να ονομάζουμε ένα «πράγμα», το οποίο ως πολιτικός αστερισμός συνδέει την κομματική δημοκρατία ως οργανωτική και...
Η ιδέα της γραφειοκρατικής σοσιαλδημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
ΑΡΘΡΟ Γ. Βαρουφάκη: Τι θα κάνουμε με το ευρώ;
Αν στόχος μας είναι η μεταρρύθμιση (αντί για την κατάργηση) της νομισματικής ένωσης (ακόμα και στο πλαίσιο της διαίρεσης του ευρώ στα δύο), τα capital controls που (συμφωνούμε ότι) είναι προαπαιτούμενα για τη...
ΑΡΘΡΟ Γ. Βαρουφάκη: Τι θα κάνουμε με το ευρώ;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας