Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια οδυνηρή πραγματικότητα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια οδυνηρή πραγματικότητα

  • A-
  • A+
Οι εθνικές αρχές των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να τοποθετούν τα συμφέροντα του παιδιού στο επίκεντρο της πρακτικής τους. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη ακολουθούν πρακτικές που παραβιάζουν όχι μόνο τον Κανονισμό αλλά και τις θεμελιώδεις αρχές της ίδιας της Ενωσης, εμποδίζοντας την οικογενειακή επανένωση.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ), υπάρχουν 3.790 ασυνόδευτοι ανήλικοι, πολίτες χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης, συνήθως αιτούντες διεθνή προστασία, εκ των οποίων πάνω από 1.000 διαβιούν σε καθεστώς αστεγίας (πάρκα, πλατείες κτλ) ή σε καθεστώς επισφαλούς στέγασης (σε διαμερίσματα με μεγάλο αριθμό ενηλίκων, σε εγκαταλειμμένα κτίρια, σκηνές κτλ).

Πρόκειται, λοιπόν, για παιδιά χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο, παντελώς απροστάτευτα και εκτεθειμένα σε πληθώρα κινδύνων, που όμως πολλά εξ αυτών έχουν μέλη της οικογένειάς τους σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Οπως είναι φυσικό τα παιδιά, που έχουν διασχίσει ηπείρους και θάλασσες για να διαφύγουν τις διώξεις και να βρεθούν ξανά με τις οικογένειές τους, υποβάλλουν αιτήματα οικογενειακής επανένωσης με τα συγγενικά τους πρόσωπα.

Ο ενωσιακός νομοθέτης έχει ως γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, την οικογενειακή ενότητα και τον σεβασμό της οικογενειακής ζωής. Ειδικότερα, στο προοίμιο του Κανονισμού Δουβλίνο ΙΙΙ αναφέρεται ρητά ότι σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1989 για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρέπει να είναι το πρωταρχικό μέλημα των κρατών-μελών κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού (αιτιολογική σκέψη 13).

Στη συνέχεια, στο άρθρο 8 παράγραφος 1 του Δουβλίνου ΙΙΙ ορίζεται ακόμη: «…Εάν ο αιτών είναι ασυνόδευτος ανήλικος, υπεύθυνο κράτος-μέλος είναι εκείνο στο οποίο ευρίσκεται νομίμως ένα μέλος της οικογένειας ή αδελφός του ασυνόδευτου ανηλίκου, εφόσον αυτό είναι προς το μείζον συμφέρον του ανηλίκου...». Τα κριτήρια αυτά πρέπει να εφαρμόζονται κατά προτεραιότητα σε σχέση με τα κριτήρια που κατανέμουν την ευθύνη μεταξύ των κρατών-μελών. Συνεπώς, ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ προσφέρει εχέγγυα για τη διασφάλιση του βέλτιστου συμφέροντος των ανηλίκων και τη συνένωση αυτών με τα συγγενικά τους μέλη.

Ετσι, οι εθνικές αρχές των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης πρέπει να τοποθετούν τα συμφέροντα του παιδιού στο επίκεντρο της πρακτικής τους. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη ακολουθούν πρακτικές που παραβιάζουν όχι μόνο τον Κανονισμό αλλά και τις θεμελιώδεις αρχές της ίδιας της Ενωσης, εμποδίζοντας την οικογενειακή επανένωσή τους ενάντια στις προαναφερόμενες αρχές.

Τα κράτη-μέλη, αποδέκτες των αιτημάτων οικογενειακής επανένωσης, μοιάζουν να κλείνουν τα μάτια στο γεγονός ότι τα παιδιά θα μπορούσαν να έχουν μια καλύτερη ζωή κοντά σε συγγενικά τους πρόσωπα. Οι καθυστερήσεις, επίσης, στις διαδικασίες είναι μεγάλες, γεγονός που δημιουργεί αβεβαιότητα στα παιδιά και, γι’ αυτό, τα εκθέτει σε κινδύνους, όπως η οικονομική ή η σεξουαλική εκμετάλλευση, η αστεγία και οι κακές συνθήκες διαμονής, όπως εκτιμούν σχετικές μελέτες.

Οι πρακτικές αυτές αναδεικνύονται γλαφυρά στις παρακάτω ενδεικτικές περιπτώσεις:

1. Η Νορβηγία, αμφισβητώντας τις μεθόδους που ακολουθούν οι ελληνικές αρχές, απαιτεί την υποβολή των ασυνόδευτων ανηλίκων σε διακρίβωση ανηλικότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση ασυνόδευτου ανηλίκου που, παρά το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τα νομιμοποιητικά έγγραφα του ανηλίκου από τη χώρα καταγωγής του (ταυτότητα), με πιστοποίηση ως προς την αυθεντικότητά τους από τη FRONTEX και τον υπέβαλαν σε διακρίβωση ανηλικότητας (το παιδί κρίθηκε ανήλικο), οι νορβηγικές αρχές αξίωσαν τη διενέργεια δεύτερης διακρίβωσης ανηλικότητας, σύμφωνα με τη μέθοδο που θεωρεί αποδεκτή η Νορβηγία. Η αιτιολογία ήταν ότι αυτό απαιτεί η εθνική της νομοθεσία, παραβλέποντας την ιεράρχηση των κανόνων δικαίου και ειδικότερα του Κανονισμού και της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

2. Η Γερμανία εμμένει ότι ο οικογενειακός δεσμός μπορεί να αποδειχθεί μόνο με εξετάσεις DNA, ελλείψει εγγράφων προς απόδειξη του συγγενικού δεσμού. Ωστόσο, η ίδια χώρα χρησιμοποιώντας ως πρόσκομμα την πρόσφατη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (EU judgement C-47/17 και C-48/17), δεν δίστασε με το πέρας των δύο (2) εβδομάδων από την επανεξέταση, να απορρίψει οριστικά το αίτημα αναδοχής, χωρίς να περιμένει την έκδοση των αποτελεσμάτων της εξέτασης DNA, που είχε εκκινήσει η Ελλάδα προς απόδειξη του συγγενικού δεσμού. Αυτή η πρακτική καταστρατηγεί κατάφωρα τη θεμελιώδη αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου!

3. Η Γερμανία απέρριψε αίτημα ανηλίκου από την Ερυθραία, με τον αδερφό του αναγνωρισμένο πρόσφυγα. Το αίτημα εστάλη εκπρόθεσμα επειδή ο ανήλικος έπασχε από σοβαρό καρδιακό πρόβλημα κατά την άφιξή του στην Ελλάδα. Δόθηκε προτεραιότητα στο κατεπείγον της νοσηλείας και της αντιμετώπισης της κρίσιμης ιατρικής του κατάστασης και ακολούθησε η αποστολή του αιτήματος. Η Γερμανία απέρριψε πολλαπλές φορές το αίτημα λόγω εκπρόθεσμου, δίχως να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερα ευάλωτη υγεία του ανήλικου, κατά παράβαση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου.

4. Η Γερμανία απέρριψε, ως εκπρόθεσμο, το αίτημα ανηλίκου από το Αφγανιστάν για επανένωση με την αδελφή του που είχε λάβει άσυλο στη Γερμανία, καθώς είχε παρέλθει το τρίμηνο από την αίτηση διεθνούς προστασίας, για το οποίο, ωστόσο, κανείς δεν τον είχε ενημερώσει κατά την είσοδό του στην Ελλάδα. O ανήλικος, ακόμα και αν γνώριζε για την τρίμηνη προθεσμία, δεν θα μπορούσε να το τηρήσει, καθώς δεν ήξερε τη δεδομένη στιγμή πού βρισκόταν η αδερφή του. Ο εν λόγω ανήλικος είναι σε καθεστώς αναμονής από το 2017, ενώ η υπόθεσή του έχει προσδιοριστεί για το 2021 στην Ελλάδα, πλέον.

Συμπερασματικά, ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ ερμηνεύεται με βάση πολιτικές σκοπιμότητες περιορισμού της οικογενειακής επανένωσης των ασυνόδευτων ανηλίκων και όχι με βάση τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών στο βέλτιστο συμφέρον τους και στην αρχή της οικογενειακής ενότητας.

* Δικηγόρος, υπεύθυνος υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικός συντονιστής της οργάνωσης Defence for Children Ιnternational - ελληνικό τμήμα

** Δικηγόρος, συντονίστρια νομικής βοήθειας του Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού

ΑΠΟΨΕΙΣ
Πλήγμα στην προστασία η πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό σύστημα Ασύλου
Προς υιοθέτηση της γαλλο-γερμανικής πρότασης φαίνεται να βαδίζει η Ε.Ε. σχετικά με το άσυλο ύστερα από τη διαρροή ενός κοινού προσχεδίου των δύο κυβερνήσεων που αποκαλύπτει την αποφασιστικότητά τους για...
Πλήγμα στην προστασία η πρόταση για κοινό ευρωπαϊκό σύστημα Ασύλου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τους σύγχρονους Οδυσσείς
Το προσφυγικό είναι ένα φαινόμενο που πρέπει να αντιμετωπιστεί ολιστικά και συντονισμένα, με συντεταγμένες προσπάθειες όλων των κρατών της Ευρώπης. Με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Ασύλου που θα...
Για τους σύγχρονους Οδυσσείς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδηγός της μεταναστευτικής πολιτικής στην Ε.Ε. ο φόβος
Ενισχυμένη για ακόμη μια φορά βγαίνει η Frontex από την ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία. Αποκτά μεγαλύτερη αυτονομία απέναντι στα κράτη-μέλη και οι δυνάμεις της ενισχύονται σημαντικά, ενώ ο προϋπολογισμός της...
Οδηγός της μεταναστευτικής πολιτικής στην Ε.Ε. ο φόβος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συμβολισμοί και προσχήματα στη Σύνοδο Κορυφής για το προσφυγικό
Τελικά ποιος ευθύνεται για τη σημερινή εικόνα της Ε.Ε. στο προσφυγικό; Οι χώρες του Βίζεγκραντ που υπηρετούν την ακροδεξιά ιδεολογία και με κάθε τρόπο θέλουν να υπηρετήσουν τις εσωτερικές ανάγκες οικοδόμησης...
Συμβολισμοί και προσχήματα στη Σύνοδο Κορυφής για το προσφυγικό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναντίρρητη η ανάγκη αλλαγής στρατηγικών επιλογών στο προσφυγικό
Η κρίση του προσφυγικού αντιμετωπίστηκε με τρόπο που δημιούργησε και άλλες κρίσεις κι έτσι δεν επέλυσε κάτι με τρόπο θετικό, αποτελεσματικό, οριστικό. Με τον τρόπο που τον προηγούμενο καιρό η μία κρίση...
Αναντίρρητη η ανάγκη αλλαγής στρατηγικών επιλογών στο προσφυγικό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προς ένα Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου
Η Ε.Ε. έχει ηθική και νομική υποχρέωση να παραμείνει ασφαλές καταφύγιο για όσους έχουν ανάγκη. Ωστόσο, το ισχύον Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου, δεν ανταποκρίνεται πλέον στις υφιστάμενες ανάγκες. Σε αυτό...
Προς ένα Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας