Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τσέζαρε Παβέζε: ο μύθος του λυρικού ρεαλισμού
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τσέζαρε Παβέζε: ο μύθος του λυρικού ρεαλισμού

  • A-
  • A+

Η συμμετοχή των διανοουμένων στο «μετα-αντιστασιακό» και «νεο-ρεαλιστικό» ιταλικό κλίμα υπήρξε για ορισμένους επιφανειακή. Για άλλους, ήταν μια τραγική περιπέτεια – κι αυτή είναι η περίπτωση του Τσέζαρε Παβέζε. Ο Παβέζε διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην επεξεργασία μιας σύγχρονης, προοδευτικής κουλτούρας.

Το 1935 καταδικάστηκε σε τρία χρόνια εκτόπιση σ’ ένα χωριό της Καλαβρίας. Μετά τον πόλεμο, η προσφορά του στην οργάνωση της κουλτούρας και η συγγραφική δραστηριότητά του τον ανέδειξαν σε πρωταγωνιστή στον κόσμο της ιταλικής διανόησης. Το 1950 κερδίζει το έγκυρο λογοτεχνικό Βραβείο Στρέγκα και τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου αυτοκτονεί.

Το πρώτο του βιβλίο ήταν μια ποιητική συλλογή, «Κουράζει η δουλειά» (1936), που, για το θέμα, τα πρόσωπα και τον χαμηλό τόνο, ερχόταν σε αντίθεση με την ήδη υπάρχουσα ερμητική λυρική παραγωγή. Ο Παβέζε προετοιμάζει τα κύρια θέματα της τέχνης του: τα προβλήματα της μοναξιάς και της εφηβείας, την αντίθεση ανάμεσα στην πόλη και το χωριό, την προτίμησή του για τους λαϊκούς χαρακτήρες, ένα είδος «λυρικού ρεαλισμού» που καταρρίπτει κάθε εμπόδιο μεταξύ του απλού αναγνώστη και της συμβολικής και μυθικής πραγματικότητας. Πάνω απ’ όλα ο Παβέζε οριοθετούσε το θέμα της τέχνης και της ύπαρξης: την εσωτερική μοναξιά από την οποία ήθελε αλλά δεν μπορούσε να ξεφύγει και, κυρίως, μέσα από τον έρωτα και τη συμμετοχή του στην κοινωνική ζωή. Απέτυχε και στη μία και στην άλλη περίπτωση. Γι’ αυτό η αυτοκτονία του φαίνεται ως διέξοδος από μια ανικανότητά του να δεχτεί τη ζωή.

Το έργο του ξεπηδά μέσα από δύο αντίρροπες δυνάμεις: από τη μία, η υπαρξιακή μοναξιά και, από την άλλη, η αναζήτηση μιας μορφής συμπαράστασης, ιστορίες ανθρώπων που εμπλέκονται σε συλλογικές περιστάσεις –παρανομία, εξορία, αντίσταση– αλλά είναι ανίκανοι να δημιουργήσουν με τους άλλους σχέσεις τέτοιες που να συμπληρώνουν το κενό που υπάρχει μέσα τους. Ετσι, πίσω από το ρεαλιστικό σχήμα των έργων του υπάρχει μια διαφορετική ουσία, για την οποία έχει βαθιά επίγνωση ο συγγραφέας.

Για τον Παβέζε τέχνη είναι ο μύθος, δηλαδή, «ένα γεγονός που συνέβη κάποτε και για πάντα, και γι’ αυτό εμπλουτίζεται και θα εμπλουτίζεται διαρκώς από έννοιες». Ο «μύθος» είναι κτήμα της νιότης του ανθρώπου και του κόσμου, που αργότερα ο μεμονωμένος άνθρωπος και η ανθρωπότητα συναντούν στην ωριμότητά τους. Αυτό που μετράει στα έργα του Παβέζε είναι μια ατμόσφαιρα που μεταμορφώνει τον χώρο και τα αντικείμενα, τη μυθική ουσία των αφηγήσεων, τη γλώσσα που, όπως ο ίδιος λέει, είναι κάτι τελείως διαφορετικό από έναν κάποιο νατουραλιστικό ιμπρεσιονισμό.

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπορεί η Ιταλία να εκφασιστεί (ξανά);
Οσοι δεν αφήνονται στη λήθη, αναγνωρίζουν στα κληροδοτήματα της Ιστορίας την ίδια περιφρόνηση με την οποία ο Σαλβίνι αντιμετωπίζει την Ε.Ε. και τις απειλές της για κυρώσεις, στην περιφρόνηση των υποχρεώσεών...
Μπορεί η Ιταλία να εκφασιστεί (ξανά);
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παντού αισθάνομαι αιρετικός
Η φράση αποδίδεται στον Γκόρκι, τον Ρώσο συγγραφέα, και στη σχέση του με την εξουσία των μπολσεβίκων μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Με τη φράση του Γκόρκι αναδύεται η δική του σχέση με τη νέα εξουσία...
Παντού αισθάνομαι αιρετικός
ΑΠΟΨΕΙΣ
3+1 ψέματα προπαγάνδας
Ο παράλληλος κόσμος που διαμορφώνει η προπαγάνδα έχει ένα εκτεταμένο ιστορικό βάθος, σχετικά άγνωστο αρκετές φορές στους τελικούς παραλήπτες του, δηλαδή το κοινό που χρησιμοποιεί τα ΜΜΕ. Αρκετά από τα ψέματα...
3+1 ψέματα προπαγάνδας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κληρονομιά μιας προοδευτικής ιστοριογραφίας
Οι νεκρολογίες μάς θύμισαν τα μονοπάτια βίου τους, τη διανοητική τους προσφορά, τους τρόπους με τους οποίους συνεισέφεραν σε ό,τι καταλαβαίνουμε σήμερα ως Ιστορία. Ωστόσο, οι νεκρολογίες είναι μια πρακτική που...
Η κληρονομιά μιας προοδευτικής ιστοριογραφίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το «υποκείμενο της νέας ελληνικής ιστορίας»
Ο Σπύρος Ασδραχάς (1933-2017) πριν από λίγες ημέρες ετάφη στη Λευκάδα. Ημουνα στο Δημοτικό (βλ. Προστρίψεις, 2008:460) όταν έπεσαν στα χέρια μου (1957) τα πρώτα τεύχη των Απομνημονευμάτων του στρατηγού...
Για το «υποκείμενο της νέας ελληνικής ιστορίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;
Δύο ποιητές, δύο λαοί που πάλευαν να ορθοποδήσουν. Καταγράφουν τους φόβους, τις αγωνίες των ανθρώπων, αποτιμούν τα ιστορικά γεγονότα χαράζοντας την Ιστορία. Τι μας μαθαίνει η Ιστορία; Οπως λέει και ο Patrick...
Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας