Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στην «κοινωνία της γνώσης»;
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στην «κοινωνία της γνώσης»;

  • A-
  • A+

Πρόσφατα, με αφορμή ιδίως την προεκλογική ζύμωση, έγινε ευρύτατα λόγος για τη «μεσαία τάξη». Αν για την ώρα προσπεράσουμε τον ιδιωτικό τομέα που άλλοτε τη διευρύνει και άλλοτε τη μικραίνει, μπορούμε να ανιχνεύσουμε ό,τι συνέβη από το 2009 ώς το 2014 στη χώρα μας στους «δημόσιους υπαλλήλους» και τους «δημόσιους λειτουργούς».

Ας ξεκινήσουμε από κάποιες επισημάνσεις:

α. αν μείνουμε στις μορφές κράτους που γνωρίζουμε, δηλαδή στον σημερινό ιστορικό ορίζοντα της Ευρώπης, θα συνεχίσουμε να διακριβώνουμε τον «σχετικό χωρισμό του πολιτικού στοιχείου από το οικονομικό»˙

β. διαρκώς συντελείται η «αναδιοργάνωση» του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας που, κάπως καθυστερημένα, τέμνει και τους επιμέρους μηχανισμούς του κράτους ή τη «δημόσια διοίκηση» στο σύνολό της˙

γ. διευρύνονται οι μορφές διανοητικής εργασίας, σε σχέση με τις χειρωνακτικές, ώστε στους κόλπους του κράτους να διαμορφώνεται μια «οργανική σχέση» ανάμεσα στη διανοητική εργασία και την πολιτική εξουσία˙

δ. προς αυτήν την κατεύθυνση συμβάλλουν η γενίκευση της αυτοματοποίησης και ο πολλαπλασιασμός των μορφών παροχής των υπηρεσιών˙

ε. οι ειδικοί και οι τεχνικοί διευρύνονται στο πλαίσιο της δημόσιας διοίκησης, ενώ στον «ιδιωτικό τομέα» οι ανώτατοι διευθυντές και οι βαθύπλουτοι «συγχέονται μεταξύ τους μέσα στον επιχειρηματικό κόσμο των περιουσιών και των προνομίων» (C.Wright Mills, The Power Elite, 1956: 29˙ Ν. Πουλαντζάς, «Οι κοινωνικές τάξεις στο σύγχρονο καπιταλισμό», 1974: 220)˙

στ. το κράτος στην εποχή μας, με κάποια αυξομείωση, κρατά συγκεκριμένο ρόλο στη συσσώρευση και την αναπαραγωγή του κεφαλαίου: ειδίκευση της εργασίας, διαχείριση του νομίσματος, πολεοδομία, μεταφορές, επικοινωνίες, δημόσια υγεία, περιβάλλον, εκπαίδευση, εξοπλισμοί κ.λπ., τόσο που να διαπιστώνεται ότι το «σύνολο των ενεργειών του Κράτους αναδιοργανώνεται σε σχέση με τον οικονομικό του ρόλο», με την επιπρόσθετη επισήμανση ότι η διεύρυνση της ισχύος του κράτους απέναντι στην οικονομία συνιστά απλώς τη «διεύρυνση της εξάρτησής του απ’ αυτήν» (βλ. Ν. Πουλαντζάς, «Το κράτος, η εξουσία, ο σοσιαλισμός», 1978: 77, 77, 79, 239, 240, 242)˙

Στη χώρα μας ο «δημόσιος τομέας», δεκαετίες τώρα, διαθέτει ιδιαίτερο «αριθμητικό βάρος» (Κ. Τσουκαλάς, «Κράτος, κοινωνία, εργασία στη μεταπολεμική Ελλάδα», 1986: 85, 102, 128), με μόνιμους και λογής συμβασιούχους που εξαρτώνται από πολιτικές επιλογές και την κυριαρχική λειτουργία του κράτους στην αγορά εργασίας των πτυχιούχων. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, οι δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν το έμμεσο όργανο του κράτους που διατελεί σε άμεση υπηρεσιακή και πειθαρχική σχέση προς το κράτος (άρθρο 103o, §.1 του Συντάγματος: «είναι εκτελεστές της θέλησης του Κράτους και υπηρετούν το Λαό»). Επομένως, το εκκρεμές αυτό των εξαρτήσεων κάποτε οδηγεί σε ένα διακριτό πλαίσιο κανόνων και συνήθως σε μορφές «αυταρχικού κρατισμού» που συχνά συνεπάγονται λαϊκιστικό πέπλο ως προς τη νομιμοποίησή τους.

Από τους «δημόσιους υπαλλήλους» στους «δημόσιους λειτουργούς»: κατά το Σύνταγμα (άρθρο 16ο, §.6) οι «καθηγητές των ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων είναι δημόσιοι λειτουργοί».

Στους κόλπους των εκπροσώπων του μορφωτικού κεφαλαίου και στο περίγραμμα της πολυδιαφημιζόμενης «κοινωνίας της γνώσης» θα μπορούσαν να οριοθετηθούν οι εξής τουλάχιστον υποκατηγορίες των μελών ΔΕΠ. Η πρώτη αφορά τους «πολυθεσίτες»: γιατροί, νομικοί, οικονομολόγοι, μηχανικοί, πληροφορικοί, χημικοί και κάποιοι πολιτικοί επιστήμονες, κατά τα άλλα «πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης».

Η δεύτερη περιλαμβάνει τους «ερευνοδίαιτους» που δεν έχουν «πλαφόν» στις επιπρόσθετες αποδοχές τους μέσω της Επιτροπής Ερευνών ή του Ειδικού Λογαριασμού. Στους υπόλοιπους, που είναι πράγματι οι περισσότεροι, εντάσσονται και όσοι/όσες κάνουν καλά τη δουλειά τους, με το ερευνητικό, διδακτικό και διοικητικό έργο που προσφέρουν χωρίς καμία υπερωριακή ή άλλη αμοιβή. Σ’ αυτούς τους τελευταίους κρίνεται προφανώς άκρως υπερβολική η τεράστια περικοπή της μισθοδοσίας τους.

Η τυχόν διαμαρτυρία τους θα μπορούσε να είχε εκληφθεί κυρίως ως απόπειρα απόσεισης της συνεπακόλουθης κοινωνικής απαξίωσης του έργου τους ως δημόσιων λειτουργών, ιδίως όταν και το πλαίσιο εργασίας τους υπέστη περικοπή των κρατικών παροχών (συνέδρια, βιβλία, περιοδικά, βάσεις δεδομένων, δημοσιεύσεις), με μείωση κατά 65% της κρατικής επιχορήγησης των πανεπιστημίων.

Οταν ένα ή μία μέλος ΔΕΠ δεν κατέστη «ερευνοδίαιτος», έως το 2015 έχασε πάνω από το 40% της μισθοδοσίας του. Και αν προστεθούν οι φορολογικές υποχρεώσεις που είχαν τότε εισαχθεί, το ποσοστό αυτό γίνεται αρκετά μεγαλύτερο. Προφανώς, αν έχουν συνταξιοδοτηθεί το 2015, με τις προϋποθέσεις των ετών 2009-2014, το ποσοστό μείωσης των αποδοχών τους παραμένει αναλογικά το ίδιο, με το «εφάπαξ» να περικόπτεται στο μισό.

Από το 2015 έως σήμερα έγινε κάποια μικρή αύξηση των υγειονομικών εισφορών, αλλά η μείωση των «επικουρικών» υπερκαλύφθηκε με την επιστροφή «αναδρομικών» και τη «13η σύνταξη». Και το κυριότερο δεν πραγματοποιήθηκε η νομοθετημένη μείωση των συντάξεων από τον Ιανουάριο του 2019. Για να δούμε τι μας περιμένει, δηλαδή ποια θα είναι η θέση μας στη «μεσαία τάξη» στην εποχή της «ισχυρής ανάπτυξης»…

*ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρέποντας προς τον συντηρητισμό
Αλήθεια, πόσο γελάνε οι μεγαλοαστοί, βλέποντάς μας να προσφεύγουμε σε ναζιστικά μορφώματα, σε επικίνδυνες για τον άνθρωπο αντιλήψεις. Επιπλέον έχουν εμπιστοσύνη στις μαριονέτες που κάθε φορά «επιλέγουν» να...
Ρέποντας προς τον συντηρητισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το φιλοδώρημα
Στυφάδα γεμίζει το στόμα του Πέτρου σαν θυμάται όταν μπήκε σε βουλευτικό γραφείο προκειμένου να εξυπηρετήσει προσωπική του υπόθεση∙ ιδρώνει και ξεφυσά, αλλά τα λέει ώς το τέλος, παρόλο που γνωρίζει πως ξέρουμε...
Το φιλοδώρημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απολυτήριο Γυμνασίου
«Γιατί μου κλέβουν χρόνο ζωής; Τους τον χρωστάω; Ούτε ο Χάρος δεν σου κλέβει χρόνο. Ερχεται και σε παίρνει μια και καλή» και άλλα ηρωικά και πένθιμα και έως ότου καταλάβω τι συμβαίνει, με κεραυνοβολεί με το...
Απολυτήριο Γυμνασίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αθέτηση συμφωνίας
Η αθέτηση συμφωνίας είναι μια κατάσταση που συμβαίνει σε όλο το φάσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Είναι από το «είπα-ξείπα» για κάτι που είχαμε δώσει τα χέρια στον δρόμο, ώς την παρασπονδία μιας διακρατικής...
Αθέτηση συμφωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ελληνική περιπέτεια των γενικών γραμματέων της κυβέρνησης
Μετά τις εκλογές του Βελγίου στις 10 Ιουνίου 2007, συγκροτήθηκε ένας συνασπισμός μεταξύ των Χριστιανών Δημοκρατών και των Φιλελευθέρων. Λόγω των διαφορετικών απόψεων σχετικά με την ανάγκη για κρατική...
Η ελληνική περιπέτεια των γενικών γραμματέων της κυβέρνησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «επιτελικό ιδιωτικό κράτος» της Ν.Δ.
Για τη δημόσια διοίκηση και τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα ανοίγει μια δύσκολη περίοδος. Υπάρχουν όμως πολλές δυνάμεις, πλέον, που μπορούν να αποτρέψουν μια καταστροφική διαδικασία και να συγκροτήσουν...
Το «επιτελικό ιδιωτικό κράτος» της Ν.Δ.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας